Hoe voorkom je dat je arrogant overkomt (en hoe ga je om met arrogantie)?

Arrogantie sluipt er soms sneller in dan je denkt. Je bedoelt iets zelfverzekerd, maar de ander hoort vooral: “Kijk mij eens.” Andersom kan een arrogante collega, klant of leidinggevende flink op je geduld werken. Hoe blijf je dan rustig en duidelijk? Ontdek hier wat het verschil is tussen zelfverzekerdheid en arrogantie en hoe jij zelfverzekerd kunt zijn zonder de belangen van een ander te schaden.

Wat komt aan bod:

1. Wat is arrogant gedrag precies (en wanneer komt iemand zo over)?
2. Wat is het verschil tussen arrogantie en zelfverzekerdheid?
3. Waarom komen sommige mensen arrogant over zonder dat ze dat zelf doorhebben? 4 oorzaken
4. En waarom irriteert arrogant gedrag ons vaak zo sterk?
5. Wat is de impact van arrogantie op samenwerking, communicatie en vertrouwen binnen een team?
6. Wat zijn denkfouten op het gebied van arrogantie?
7. Hoe voorkom je dat je zelf arrogant overkomt als je duidelijk en zelfverzekerd bent? 8 assertieve tips
8. Hoe ga je om met een arrogante collega, leidinggevende of klant? 5 life saving tips
9. Conclusie: arrogant gedrag is dus af te leren
10. Veelgestelde vragen over arrogantie

Wat is arrogant gedrag precies (en wanneer komt iemand zo over)?

Arrogantie is gedrag waarbij iemand zichzelf belangrijker, slimmer of beter vindt dan anderen en dat ook laat merken. Dat kan zitten in woorden, houding of kleine reacties: anderen onderbreken, neerbuigend doen, niet luisteren, successen overdrijven of doen alsof feedback vooral voor het voetvolk is.

Het lastige is: arrogantie lijkt soms op zelfvertrouwen, maar het verschil zit in respect. Arrogante mensen walsen over de belangen van een ander heen, terwijl mensen met zelfvertrouwen dit niet hoeven te doen omdat ze weten dat ze ook zonder drukdoenerij hun mannetje staan.

Voorbeeld verschil arrogantie en zelfverzekerdheid:

• Arrogant: “Ik doe dit, want jij bakt er niks van.”
• Zelfverzekerd: “Ik doe dit, want ik weet dat ik het kan.”

Hoe herken je of iemand arrogant is?

Dat neus-in-de-lucht-gedrag maakt arrogantie zo irritant om mee om te gaan. Je denkt onterecht dat jij beter bent dan anderen, dat zij tegen je opkijken en dat ze naar jouw pijpen moeten dansen.

Kenmerkend voor arrogantie is dan ook:

• een gesloten houding aannemen
• je eigen prestaties overschatten of erover opscheppen
• vertellen dat je meer kunt dan je werkelijk kunt
• heel nadrukkelijk aanwezig zijn en daarbij de ander negeren
• niet openstaan voor meningen van anderen
• weinig (open) communiceren
• negativiteit uitstralen
• agressief reageren en je snel aangevallen voelen
• weinig (of slecht) samenwerken
• fouten niet willen toegeven
• voor het eigen gewin gaan, zo nodig ten koste van anderen

Let wel op dat mensen soms het label arrogant krijgen, terwijl dat niet helemaal klopt. Misschien stapt diegene niet snel op anderen af, omdat hij of zij verlegen is. Voor jou voelt dat als arrogantie, maar een ander kan het uitleggen als verlegenheid. Wees dus niet te snel met iemand te bestempelen.

Wat is het verschil tussen arrogantie en zelfverzekerdheid?

Ik haalde net kort al even aan dat zelfverzekerd gedrag absoluut niet gelijk is aan arrogant gedrag. Ik zou zelfs durven beweren dat sommige arrogante mensen zo neerbuigend en hooghartig handelen uit onzekerheid, maar dat is misschien stof voor een ander artikel. Voor mij echter is iemand die zelfverzekerd is doelgericht en hij heeft vertrouwen in zijn eigen kunnen. Je weet waar je goed in bent, toont lef om op je doelen af te gaan en hebt helder wat jouw behoeften en belangen zijn.

Maar je doelen en behoeften najagen, doe je niet ten koste van alles. Zelfverzekerde mensen zijn namelijk rechtvaardig, maar houden respect voor de ander. Ze hebben het door hun eigen zelfvertrouwen niet nodig om anderen naar beneden te halen of te beledigen.

Voorbeelden:

• Je zegt rustig wat je vindt, zonder jezelf steeds te verontschuldigen.
• Je durft grenzen aan te geven, maar behoudt respect voor andermans grenzen.
• Je luistert open naar feedback zonder defensief gedrag.
• Je maakt oogcontact, staat rechtop en praat in een rustig tempo.
• Je neemt ruimte in, maar geeft ook anderen de ruimte.
• Je geeft ook toe als je iets niet weet.

Dit zijn allemaal assertieve kenmerken en dat is niet gek, want zelfverzekerdheid en assertiviteit gaan hand in hand. Als je zelfverzekerd bent, vertoon je vooral assertieve kenmerken in je houding, gedrag en communicatie. Je komt op voor je belangen en weet wat je kunt, maar bent daar niet overdreven lovend over. Tegelijkertijd sta je open voor fouten, ga je constructief het gesprek aan als iemand een andere mening heeft en laat je de ander in zijn waarde.

Ben je daarentegen arrogant? Dan ben je niet assertief, maar agressief. Je voelt jezelf superieur aan anderen en laat dat in je gedrag blijken. Wat jij wilt, dram je door. Je kijkt neer op anderen, voelt je snel aangevallen en staat niet open voor kritiek.

En het erge? Arrogante mensen weten vaak niet van zichzelf dat ze arrogant zijn!

Waarom komen sommige mensen arrogant over zonder dat ze dat zelf doorhebben? 4 oorzaken

Arrogant gedrag kan als je het mij vraagt 4 oorzaken hebben. De eerste had ik zojuist al even aangehaald: eigen onzekerheid en weinig zelfvertrouwen. De andere oorzaken zie terug ik in:

• Onrealistisch zelfbeeld
• Ongelukkig zijn met jezelf
• Verbloemen van oud zeer

1. Weinig zelfvertrouwen

Je zou misschien zeggen dat arrogantie ontstaat uit een te grote dosis zelfvertrouwen, maar het is vaak juist het tegenovergestelde: het ontstaat uit onzekerheid. Wie diep van binnen onzeker is, kan dat proberen te verbergen achter een grote mond, een kritische houding of de neiging om zichzelf steeds boven anderen te plaatsen. Alsof iemand denkt: “Als ik maar hard genoeg laat zien dat ik goed ben, ziet niemand dat ik twijfel.”

Alleen werkt dat meestal averechts. Anderen voelen afstand, irritatie of spanning, terwijl de persoon zelf eigenlijk vooral behoefte heeft aan erkenning, veiligheid en het gevoel dat hij ertoe doet.

2. Onrealistisch zelfbeeld

Arrogantie kan ook ontstaan door een onrealistisch zelfbeeld. Het probleem is vooral dat iemand zichzelf niet goed spiegelt aan de werkelijkheid. Als je alleen kijkt naar wat je goed doet en je fouten makkelijk wegwuift, krijg je vanzelf een scheef beeld van jezelf. Arrogantie wordt dan een soort bubbel waarin je jezelf slimmer, belangrijker of onmisbaarder maakt dan je bent. En hoe langer je in die bubbel blijft zitten, hoe lastiger het wordt om nog open te staan voor kritiek

3. Ongelukkig zijn met jezelf

Wie niet blij is met wie hij is, kan proberen dat gevoel te overschreeuwen door zich groter, slimmer of belangrijker voor te doen dan hij zich eigenlijk voelt. Dan wordt arrogant gedrag een soort masker. Je kijkt neer op anderen, omdat je het lastig vindt om eerlijk naar jezelf te kijken. Je doet alsof je alles onder controle hebt, terwijl je eigenlijk baalt van jezelf, je keuzes of je plek in het leven.

4. Verbloemen van oud zeer

Arrogant gedrag kan ook ontstaan, doordat je oud zeer probeert te verbloemen. Misschien ben je vroeger afgewezen, gekleineerd of niet serieus genomen, waardoor je een stevig schild om je heen hebt gebouwd. Aan de buitenkant zie je dan iemand die doet alsof hij alles weet, boven anderen staat of nergens door geraakt wordt. Maar achter die houding zit soms vooral pijn die nooit goed is verwerkt.

En waarom irriteert arrogant gedrag ons vaak zo sterk?

We vinden arrogant gedrag vaak vervelend, omdat het botst met iets wat we in contact met anderen belangrijk vinden: gelijkwaardigheid en respect. Zodra iemand zich boven jou lijkt te plaatsen, voelt dat al snel ongemakkelijk en raakt het ons gevoel van waardigheid. Dit zijn redenen waarom we kippenvel krijgen in de omgang met arrogante mensen (I know I do):

• Sociale gelijkheid wordt geschonden: wie arrogant overkomt, wekt vaak de indruk dat hij zichzelf boven anderen plaatst. Dat wringt in relaties, omdat de meeste mensen juist willen dat je elkaar normaal, eerlijk en met respect behandelt.
• Toont gebrek aan respect en empathie: arrogant gedrag gaat vaak samen met neerkijken op anderen. Dat kan hard aankomen, omdat mensen zich daardoor gekleineerd of respectloos behandeld voelen.
• Je wordt er onzeker van: soms raakt arrogant gedrag bij de ander precies je eigen onzekerheid. Misschien irriteert het je omdat je er gevoelig voor bent of omdat het iets oproept waar je zelf mee worstelt. Dan reageer je sneller fel, ook al was dat niet meteen je bedoeling.
• Innerlijke spanning wringt met arrogant gedrag: als je zelf gestresst of moe bent, dan bestempel je arrogantie vaak al snel als ‘vervelend gedrag’.
• Ongewenste en opgedrongen hiërarchie: arrogant gedrag zet iemand zomaar boven de ander, zonder dat daar reden voor is. Logisch dat dit schuurt, want niemand zit te wachten op zo’n ongevraagde rangorde.

 

Dit bericht op Instagram bekijken

 

Een bericht gedeeld door Tijdwinst.com (@tijdwinst)

Je vindt arrogant gedrag misschien zwaar irritant, maar deze instelling heeft ook een grote impact op de werkvloer:

Wat is de impact van arrogantie op samenwerking, communicatie en vertrouwen binnen een team?

Naar de gevolgen van arrogant gedrag zijn vele onderzoeken gedaan. Het onderzoek ‘Arrogance: A Formula for Leadership Failure’ van professor Stan Silverman (The University of Akron) et al. laat bijvoorbeeld zien dat arrogantie geen teken van echte kracht of uitzonderlijke bekwaamheid is op de werkvloer.

Arrogante medewerkers en leidinggevenden vragen volgens de onderzoekers minder snel om feedback, nemen minder nuttige informatie op en blijven daardoor makkelijker vasthouden aan verkeerde keuzes. Ze zien hun eigen gedrag vaak ook niet als probleem, waardoor ze zichzelf minder corrigeren in contact met anderen. Hoge arrogantie hangt daardoor samen met slechtere prestaties, minder behulpzaam gedrag richting collega’s en minder gedrag dat bijdraagt aan de organisatie als geheel. De onderzoekers noemen dat een opvallende paradox: mensen die zich superieur gedragen, presteren in werkelijkheid vaak juist minder goed.

Arrogantie funest voor samenwerking

Een ander belangrijk onderzoek naar de gevolgen van arrogantie voor de samenwerking en communicatie is het onderzoek van Johnson et al. Deze onderzoekers ontwikkelden de Workplace Arrogance Scale, een vragenlijst waarmee arrogant gedrag op het werk meetbaar wordt gemaakt. In hun studies hing arrogantie samen met meer dominantie en boosheid, minder vriendelijkheid en minder nederigheid. Ook vonden ze een negatieve relatie met organizational citizenship behavior, dus gedrag waarbij mensen collega’s helpen en iets extra’s doen voor het team.

Over boosheid op de werkvloer en hoe je hiermee moet omgaan op je werk heb ik gesproken in deze aflevering van de Tijdwinst Podcast. 

In dit onderzoek werd arrogantie ook bekeken via 360-gradenfeedback. Collega’s, leidinggevenden en direct reports beoordeelden mensen op arrogantie en prestaties. De uitkomst: arrogantie hing negatief samen met taakprestaties, vooral bij onderdelen die te maken hebben met de interpersoonlijke kant van werk. Dat is logisch: als je anderen niet serieus neemt, maak je samenwerking zwaarder dan nodig. Mensen gaan minder delen, minder meedenken en waarschijnlijk ook minder graag met je sparren.

Intellectuele nederigheid helpt juist bij conflict en communicatie

Een recent onderzoek van Jonah Koetke et al. (2024) laat de andere kant van de medaille zien. Mensen met meer intellectuele nederigheid (dus het besef dat je eigen ideeën fout of onvolledig kunnen zijn) reageren constructiever op conflicten. In twee studies, waaronder één naar conflicten op het werk, voorspelde intellectuele nederigheid meer constructieve reacties en minder destructieve reacties.

Vrij vertaald: wie niet doet alsof hij een wandelende Wikipedia is en zijn collega een onwetende leek, kan beter luisteren, beter bijsturen en sneller uit een conflict komen.

Wat zijn denkfouten op het gebied van arrogantie?

Arrogantie gaat vaak gepaard met verschillende cognitieve biases. De bekendste heb ik al eerder aangehaald en dat is dat arrogantie hetzelfde is als zelfverzekerdheid (wat absoluut niet het geval is; ik kan het niet genoeg zeggen). Deze denkfouten zorgen ervoor dat je jezelf superieur waant en de realiteit vertekend waarneemt. Ik ben tijdens mijn communicatietrainingen een aantal van deze denkfouten al meermaals tegengekomen:

• Dunning-Kruger effect: dit effect, ontwikkeld door psychologen David Dunning en Justin Kruger, vormt vaak de basis van arrogant gedrag. Wie ergens nog weinig verstand van heeft of bepaalde vaardigheden mist, kan zichzelf toch flink overschatten. Juist omdat die persoon nog niet genoeg inzicht heeft, ziet hij ook niet goed hoeveel kennis of ervaring er eigenlijk ontbreekt.
• Superiority bias: de neiging om te denken dat jij op positieve eigenschappen en bepaalde vaardigheden beter scoort dan de meeste anderen.
• Confirmation bias: arrogante mensen pikken vooral signalen op die hun hoge dunk van zichzelf ondersteunen. Kritiek of informatie die daar niet in past, schuiven ze makkelijk aan de kant.
• Fundamentele attributiefout: arrogante mensen zien hun eigen prestaties al snel als bewijs van hun bijzondere talent. Gaat het goed bij een ander? Dan zal diegene wel geluk hebben gehad of toevallig op het juiste moment op de juiste plek hebben gestaan. Maar gaat er bij henzelf iets mis, dan ligt het aan de externe omstandigheden en nooit bij hen zelf. Maakt een ander een fout, dan is het daarentegen wel een gebrek aan kunnen.
• Illusie van controle: je denkt dat je veel meer grip hebt op de uitkomst dan werkelijk het geval is door je arrogant op te steleln. Daardoor kan het idee ontstaan dat je elke situatie wel even naar je hand zet.

Wat ik mijn deelnemers daarom aanraad?

Vervang die arrogantie met een gezonde dosis zelfverzekerdheid en assertiviteit. Assertief gedrag helpt je om stevig in je schoenen te staan zonder jezelf boven een ander te plaatsen. Je zegt wat je vindt, je geeft je grenzen aan en je komt op voor wat belangrijk voor je is. Maar je blijft ook luisteren en respect houden voor de ander.

Je blijft bovendien duidelijk en respectvol. Je hoeft niet te domineren om serieus genomen te worden. Sterker nog, iemand die rustig zegt: “Dit werkt voor mij niet” komt vaak veel krachtiger over dan iemand die zichzelf groter maakt door een ander kleiner te maken.

Daarom is je assertiviteit trainen zo waardevol. Je leert spreken zonder te kwetsen, grenzen te stellen zonder schuldgevoel en feedback te ontvangen zonder dat het een pingpongwedstrijd wordt. Dat maakt je betrouwbaarder, prettiger om mee samen te werken en geloofwaardiger als persoon.

Hoe voorkom je dat je zelf arrogant overkomt als je duidelijk en zelfverzekerd bent? 8 assertieve tips

Wil je aan je zelfverzekerdheid werken, maar ben je bang dat je daardoor straks arrogant overkomt? Deze 8 assertieve tips helpen je om dat laatste te voorkomen:

1. Luister actief naar de ander.
2. Denk aan je non-verbale communicatie.
3. Sta open voor feedback.
4. Geef constructieve feedback.
5. Complimenteer anderen ook.
6. Wees bescheiden.
7. Geef fouten toe.
8. Toon empathie.

1. Luister actief naar de ander

Wil je voorkomen dat je arrogant overkomt, luister dan echt naar wat de ander zegt. Blijf met je aandacht bij het gesprek, in plaats van alvast te bedenken wat jij straks wilt zeggen. Daardoor voelt de ander zich serieus genomen en ontstaat er meer ruimte voor een normaal gesprek. Vat bovendien af en toe samen wat je hebt gehoord.

Bijvoorbeeld:
“Dus als ik je goed begrijp, bedoel je dat…”

Zo laat je zien dat je niet alleen aanwezig bent, maar ook echt hebt geluisterd. Vraag daarna door als iets nog niet duidelijk is of als je merkt dat er meer achter zit. Wat bedoel je precies? Hoe kijk jij daarnaar? Wat maakt dit belangrijk voor je? Door actief te luisteren, samen te vatten en door te vragen, laat je merken dat je niet boven de ander staat, maar naast de ander.

2. Denk aan je non-verbale communicatie

Let bovendien niet alleen op wat je zegt, maar ook op hoe je het brengt. Je lichaamstaal en houding zeggen namelijk vaak meer dan wat je woorden doen. Zorg ervoor dat je non-verbale communicatie synchroon loopt aan je verbale communicatie. Dat betekent:

• regelmatig oogcontact
• oprecht glimlachen
• open houding
• armen niet over elkaar, maar borst open
• geen gespannen kaken
• geen fronzen
• draai je lichaam naar de ander toe
• knik af en toe instemmend

Positieve non-verbale communicatie laat zien dat je niet arrogant bent, omdat je daarmee uitstraalt dat de ander welkom is in het gesprek. Arrogantie voelt immers vaak afstandelijk: iemand kijkt weg, zucht, leunt achterover alsof het hem allemaal weinig boeit of kijkt de ander nauwelijks aan.

3. Sta open voor feedback

Wanneer een collega je ergens op wijst dat gevoelig kan liggen, vraagt dat best wat lef. Die ander weet namelijk niet zeker hoe jij reageert. Misschien schiet je in de verdediging, misschien voel je je aangevallen, misschien wordt het ineens ongemakkelijk tijdens de lunchpauze. Juist daarom is het belangrijk dat je laat merken dat feedback welkom is. Laat zien dat je kritiek serieus kunt nemen, rustig kunt blijven en niet meteen de feedbackgever op je zwarte lijstje zet. Pas wanneer mensen voelen dat ze eerlijk tegen je kunnen zijn zonder gedoe achteraf, durven ze je ook de feedback te geven waar je echt iets aan hebt.

In onze training Feedback Geven en Ontvangen maken we gebruik van de 4G-feedbackmethode. Seniro trainer Patrick van der Gulik vertelt je er in deze korte video meer over.

Hoe stel je je nu meer open voor feedback? Op de trainingen feedback geven en ontvangen die ik geef, raad ik altijd twee dingen aan: ben de feedback voor door ernaar te vragen en geef tijdens de feedback fouten toe. Zo laat je zien dat je naar jezelf durft te kijken en maak je het voor anderen makkelijker om eerlijk hun feedback te delen.

Voorbeeld feedback vragen:
“Wat zou ik dan bijvoorbeeld moeten doen? Hoe zie jij dat voor je?”

4. Geef constructieve feedback

Misschien ben je in een positie dat je zelf ook weleens feedback moet geven. Als je arrogant bent, dan veeg je die ander wel even van de mat met een paar harde woorden. Jij geeft echter op assertieve wijze feedback en dat betekent dus op opbouwende wijze. Dat doe je zo:

• Geef feedback niet op de persoon, maar op feiten of concrete waarnemingen.
• Spreek vanuit de ik-vorm om vingertjes wijzen te voorkomen.
• Wees duidelijk en concreet.
• Geef je feedback ASAP.
• Geef je feedback 1–op-1.
• Gebruik positieve woorden.
• Communiceer je intentie om de ander te helpen.

Voorbeeld:
“Tijdens het overleg van vanochtend onderbrak je mij drie keer terwijl ik mijn punt nog aan het uitleggen was. Daardoor voelde ik me opgejaagd en kreeg ik het gevoel dat mijn bijdrage minder serieus werd genomen. Het gevolg was dat ik mijn punt niet helder kon afmaken en het gesprek onnodig rommelig werd. Ik zou het prettig vinden als je mij de volgende keer laat uitpraten en daarna reageert, zodat we allebei beter kunnen luisteren.”

5. Complimenteer anderen ook

Constructieve feedback geven is goed om de ander vooruit te helpen, maar soms help je diegene ook door eens te benoemen wat goed ging. Een complimentje uitdelen dus. Niet van die ingestudeerde ‘goed bezig’-zinnetjes waar niemand iets mee kan, maar concrete waardering. Zeg wat iemand goed deed, welk effect dat had en waarom je dat waardeert. Daarmee laat je zien dat je niet alleen met jezelf bezig bent, maar ook oog hebt voor de kwaliteiten van anderen.

Bijvoorbeeld:
“Ik vond het sterk hoe je vanochtend tijdens het overleg rustig bleef toen er kritiek kwam op je voorstel. Je luisterde eerst, stelde daarna een scherpe vraag en maakte je punt zonder defensief te worden. Daardoor bleef het gesprek constructief.”

Bovendien motiveert positieve feedback enorm. Mensen voelen zich gezien, krijgen meer vertrouwen en werken vaak met meer plezier met je samen.

6. Wees bescheiden

Bescheiden betekent niet dat je alles maar moet laten gebeuren. Een lesje in bescheidenheid betekent vooral dat je je successen kunt benoemen zonder dat er meteen een loftrompet voor je ontstoken hoeft te worden. Geef ook eens de ruimte aan anderen, luister zonder steeds je eigen verhaal eroverheen te leggen en erken dat je niet alles weet. Juist dat maakt je sterker. Bescheidenheid laat zien dat je stevig genoeg staat om jezelf niet voortdurend te hoeven bewijzen. Klinkt misschien als een paradox, maar het is wel echt zo.

Voorbeeld:
“Ik ben blij met het resultaat, want ik heb er hard voor gewerkt. Het lukte me echter vooral doordat het team goed meegedacht heeft en iedereen zijn deel heeft opgepakt.”

7. Geef fouten toe

Gaat er iets mis? Zeg dan eerlijk wat jouw aandeel was, neem verantwoordelijkheid en schuif de schuld niet automatisch door naar een collega, de planning of ‘de omstandigheden’. Natuurlijk spelen die soms mee, maar als jij alleen maar wijst naar alles buiten jezelf, klinkt dat al snel alsof jij boven de situatie staat. `

Zeg bijvoorbeeld eens:
“Dit had ik beter kunnen aanpakken”

8. Toon empathie

Je voorkomt dat je arrogant overkomt door niet alleen te zenden, maar ook echt te kijken wat er bij de ander gebeurt. Toon empathie, stel vragen en laat merken dat je begrijpt dat iemand vanuit een ander perspectief kan kijken. Dat betekent niet dat je overal in mee hoeft te gaan. Het betekent wel dat je de ander serieus neemt, ook wanneer je het niet eens bent.

Zo kun je empathie tonen:
“Ik kan me voorstellen dat dit lastig overkomt.”

Met zo’n simpele zin haal je de druk uit het gesprek.

Hoe ga je om met een arrogante collega, leidinggevende of klant? 5 life saving tips

Omgaan met arrogante mensen begint met één simpele maar lastige keuze: ondanks de opgedwongen hiërarchie hoef je niet over je heen te laten lopen. Je hoeft niet grof te zijn, maar je mag zeker de ruimte innemen. Blijf rustig, houd je toon neutraal en reageer op het gedrag, niet op de persoon. En dat doe je zo concreet:

1. Geef je grenzen aan.
2. Geef feedback
3. Blijf rustig.
4. Luister en vraag kritisch door.
5. Pauzeer en schep afstand.

1. Geef grenzen aan

Arrogante personen hoef je niet terug te pakken met gelijke munt. Wat wél helpt, is assertief en professioneel voor jezelf opkomen door je grenzen duidelijk aan te geven. Blijf rustig, benoem concreet wat je merkt en geef duidelijk aan wat je nodig hebt.

Bijvoorbeeld:
“Ik merk dat mijn punt steeds wordt onderbroken. Ik wil graag mijn uitleg afmaken, daarna hoor ik graag jouw reactie.”

Daarmee val je de ander niet aan, maar laat je wel helder zien waar jouw grens ligt.

@tijdwinst Waarom is het zo moeilijk om nee te zeggen? En hoe zorg je dat je grenzen stelt zonder je schuldig te voelen? In deze aflevering bespreken we: – Waarom ‘nee’ zeggen zo lastig is – Hoe je duidelijk en zelfverzekerd nee zegt – Praktische tips om over je schuldgevoel heen te stappen Luister nu en volg Tijdwinst om te ondekken hoe je meer tijd en energie overhoudt voor wat écht belangrijk is! 🐿️ #tijdwinst #foryoupage #fyp #assertief #selfconfidence #zelfvertrouwen #fypシ゚ #viral #timemanagement #assertive #voorjou #fyppp ♬ original sound – Tijdwinst.com

2. Geef feedback

Een arrogante collega, leidinggevende of klant mag je best aanspreken op zijn of haar gedrag zonder zelf in de aanval te schieten. Geef constructieve feedback vanuit jezelf, dus benoem wat jij merkt, wat het met jou doet en wat je graag anders ziet.

Vergelijk:

• NIET: “Jij doet altijd uit de hoogte.”
• WEL: “Ik merk dat mijn inbreng snel wordt weggewuifd. Daardoor voel ik me onzeker en is het voor mij lastig om vrij mee te denken. Ik zou graag willen dat we elkaars ideeën eerst serieus bekijken.”

Zo houd je het gesprek concreet, professioneel en rustig. Je maakt duidelijk wat het gedrag met jou doet, zonder de ander meteen als persoon af te serveren. Dat vergroot de kans dat er echt iets verandert.

3. Blijf rustig

Assertief gedrag vertonen is vaak rustig blijven in lastige situaties. Mensen die arrogant gedrag vertonen kunnen behoorlijk onder je huid kruipen. Logisch, want niemand vindt het leuk om gekleineerd te worden. Toch helpt het meestal niet om fel terug te reageren. Blijf rustig, adem even door en kies bewust je woorden.

Zeg bijvoorbeeld:
“Ik ben niet gecharmeerd van de toon die je nu gebruikt.”

Door afstand te nemen, voorkom je dat je iets zegt waar je later spijt van krijgt. Bovendien houd je zo de regie over het gesprek.

4. Luister en vraag kritisch door

Als iemand met arrogant gedrag je aangaat, dan zal je eerste reactie zijn om jezelf te verdedigen. Je schiet dus in die verdedigingsstand. Toch kan het juist helpen om eerst actief te luisteren (hoe irritant dat soms ook voelt bij hooghartigheid). Laat de ander uitpraten, vat kort samen wat je hoort en vraag daarna rustig door.

Voorbeelden:

• “Wat bedoel je precies?”
• “Waar baseer je dat op?”
• “Wat maakt dat je dit zo stellig zegt?”

Daarmee haal je de angel uit het gesprek en kom je dichter bij wat eronder zit. Soms zit achter arrogantie onzekerheid, stress, bewijsdrang of simpelweg een slechte communicatiestijl waar iemand zelf blind voor is. Door kritisch door te vragen, zonder meteen te oordelen, ontdek je beter waar het gedrag vandaan komt.

En nee, dat betekent niet dat je alles maar hoeft te slikken. Het betekent dat je slim genoeg bent om eerst te begrijpen wat er speelt, voordat je bepaalt hoe je erop reageert.

5. Pauzeer en schep afstand

Als iemand steeds doet alsof jouw mening er niet toe doet, dan kan dat het bloed onder je nagels vandaan halen. Trust me: been there, done that. Merk je echter dat je emoties de overhand nemen, pauzeer dan bewust.

Zeg bijvoorbeeld:
“Ik wil hier rustig op reageren, dus ik kom hier later op terug.”

Daarmee voorkom je dat je vanuit irritatie gaat praten en het gesprek onnodig escaleert.

Blijft het arrogante gedrag doorgaan, neem dan echt afstand. Dat kan letterlijk door het gesprek af te ronden, maar ook door minder energie te steken in die personen. Soms moet je afstand nemen van arrogante mensen, omdat hun gedrag anders te veel invloed krijgt op jouw rust, zelfvertrouwen en werkplezier. Afstand nemen betekent dan niet dat je boos wegloopt of de ander afschrijft. Het betekent dat je bewust kiest waar je wel en niet in meegaat.

Nooit meer arrogant met een assertiviteitstraining

Heb je het gevoel dat je nog steeds arrogant overkomt? Kun je na deze tips nog niet goed met die hooghartige personen omgaan? Dan kun je je ook aanmelden voor onze eendaagse assertiviteitstraining.

De eendaagse assertiviteitstraining van Tijdwinst.com helpt je precies met die balans waar ik het in dit artikel over heb gehad: duidelijk zijn zonder arrogant te worden. In de training leer je hoe je je mening krachtig overbrengt, grenzen aangeeft en feedback geeft, terwijl je de ander tegelijkertijd in zijn waarde laat.

Handig als je zelf merkt dat je soms wat dominant overkomt, maar ook als je juist te maken hebt met collega’s, leidinggevenden of klanten die arrogant doen. Je oefent in de training al met praktische technieken die je direct kunt gebruiken op je werk en thuis, zodat je rustig blijft, beter reageert en professioneel voor jezelf opkomt. Meld je dus snel aan en misschien zien we ons daar!

Conclusie: arrogant gedrag is dus af te leren

Arrogantie lijkt soms op zelfvertrouwen, maar het grote verschil zit in respect. Wie zelfverzekerd is, neemt ruimte in zonder anderen kleiner te maken. Wie arrogant doet, plaatst zichzelf boven de ander. Zeker op de werkvloer kan dat flink wat gedoe opleveren, van minder open communicatie tot slechtere samenwerking. Niet omdat mensen niet tegen sterke persoonlijkheden kunnen, maar omdat niemand graag wordt behandeld als figurant in andermans succesverhaal.

De kunst is dus niet om jezelf kleiner te maken, maar om assertiever te communiceren. Luister actief, vraag door, geef feedback, benoem grenzen en durf ook je eigen fouten toe te geven. Krijg je te maken met arrogant gedrag, blijf dan rustig, reageer op het gedrag en neem afstand als het nodig is. Ga hiermee aan de slag; grote kans dat je daarmee sterker overkomt dan met welke borstklopperij dan ook.

Maggs Rippen,
Trainer assertiviteit

Veelgestelde vragen over arrogantie

• Wat zijn andere woorden voor zelfverzekerd?

  Andere woorden voor zelfverzekerd zijn: assertief, vol zelfvertrouwen, hoge eigenwaarde, zelfbewust en zelfzeker.

• Wat is het verschil tussen arrogant, zelfverzekerd en assertief gedrag?

  Arrogant gedrag draait om boven de ander staan. Je vindt jezelf beter, slimmer of belangrijker en laat dat merken. Je luistert slecht, drukt je zin door, wuift feedback weg of maakt de ander kleiner om zelf groter te lijken.

  Zelfverzekerd gedrag draait om vertrouwen in jezelf. Je weet wat je kunt, durft keuzes te maken en hoeft jezelf niet voortdurend te bewijzen. Je kunt zeggen: “Ik kan dit” zonder daar meteen bij te denken: “En de rest kan er niks van.” Zelfvertrouwen zit dus vooral vanbinnen. Het is de rustige basis onder je gedrag.

  Assertief gedrag draait om duidelijk én respectvol communiceren. Je zegt wat je vindt, geeft je grenzen aan, vraagt om wat je nodig hebt en blijft tegelijk openstaan voor de ander. Je maakt komt voor jezelf op, maar schaadt de belangen van anderen ook niet.

• Hoe reageer je rustig en professioneel op iemand die neerbuigend doet?

  Het belangrijkste is om rustig te blijven, hoewel je je natuurlijk het liefst verdedigt. Geef duidelijk je grenzen aan over wat je pikt en niet pikt. Geef de ander tegelijkertijd feedback over zijn of haar onrechtvaardige gedrag. Luister actief en stel kritische vragen om tot de kern van het gedrag te komen. Blijft het gedrag aanhouden? Pauzeer dan en neem afstand.

• Wat kun je doen als iemand jouw mening steeds wegwuift of kleiner maakt?

  Als iemand jouw mening steeds wegwuift of kleiner maakt, begin dan niet met jezelf groter maken. Dat wordt al snel een wedstrijdje ego-heffen en daar wint zelden iemand iets mee. Blijf rustig, benoem concreet wat je merkt (vanuit je eigen oogpunt; geen vingertjes wijzen) en geef aan wat je nodig hebt.

  Helpt dat niet, stel dan kritische vragen zonder in de aanval te gaan, maar wel het gesprek uit te diepen. Zo haal je het gesprek weg bij losse oordelen en breng je het terug naar feiten, argumenten en gedrag. Blijft iemand jouw mening structureel kleiner maken, neem dan afstand of bespreek het op een rustiger moment één op één.

• Waardoor ontstaat arrogantie?

  Arrogant gedrag kan volgens mij meerdere oorzaken hebben:

  • Oud zeer verbloemen
  • Onrealistisch zelfbeeld
  • Weinig zelvertrouwen
  • Niet gelukkig met zichzelf

• Hoe kan ik zelfverzekerdheid uitstralen?

  Zelfverzekerdheid straal je vooral uit door rustig te zijn, duidelijk te communiceren en je ruimte in te nemen. Je laat merken wat je vindt en durft daarvoor ook uit te komen, maar zonder over iemand anders heen te walsen. Het helpt dus om je assertiever op te stellen. Maak oogcontact, praat in een rustig tempo, neem een open houding aan en draai je lichaam naar de ander toe. Zeg duidelijk wat je nodig hebt, geef je grenzen aan en spreek je mening uit zonder jezelf steeds in te dekken. Assertief betekent juist dat je jezelf serieus neemt én de ander in zijn waarde laat. Dat is precies waarom het sterker overkomt dan dominant gedrag.

• Hoe stel je grenzen tegenover iemand die zich beter voordoet dan anderen?

  Grenzen stellen tegenover iemand die zich beter voordoet dan anderen begint met rustig blijven om de regie te behouden. Reageer dus niet op de grootspraak, maar op het concrete gedrag. Blijft iemand neerbuigend doen, wees dan iets duidelijker nog. Stel bijvoorbeeld een gevolg aan het arrogante gedrag.

  Voorbeeld:
  “Ik sta open voor kritiek, maar niet als mijn werk wordt weggezet zonder uitleg.”

  Daarmee maak je duidelijk waar jouw grens ligt, zonder zelf kleinerend te worden. En helpt dat nog steeds niet? Rond het gesprek af, neem afstand en kom er later op terug.

Wie zijn wij? | Tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat gespecialiseerd is in slimmer (samen)werken. We bieden door het hele land diverse (online) trainingen aan, variërend van timemanagement, assertiviteit, gesprekstechnieken tot aan snellezen. Nieuwsgierig? Neem dan zeker eens een kijkje op onze website of blogs, en schrijf je in voor één van onze (digitale) trainingen.