Hoe kun je leren je grenzen aan te geven? 8 tips om grenzen te stellen

Grenzen stellen klinkt simpel, totdat je leidinggevende op maandagochtend vraagt of je ‘heel even’ iets extra’s kunt oppakken en dan komt een collega en nog een…. Voor je het weet, zit jouw agenda vol met andermans prioriteiten. Herkenbaar? Lees dan snel verder en pak de regie terug door vanaf nu helder en professioneel je grenzen aan te geven met deze tips.

Wat komt aan bod?

1. 1. Wat zijn gezonde grenzen?
   2. Wat is het verschil tussen fysieke, mentale, emotionele en praktische grenzen?
   3. Waarom is grenzen aangeven belangrijk? 9 voordelen
   4. Hoe merk je eigenlijk dat je grens bereikt is?
   5. Waarom vind je het zo moeilijk om grenzen te stellen? 7 oorzaken
   6. Hoe kun je grenzen aangeven? 8 tips
   7. Wat als iemand je grenzen niet respecteert?
   8. Hoe geef je grenzen aan bij dominante collega’s, klanten of leidinggevenden?
   9. Conclusie: zo kun je dus leren je grenzen aan te geven
   10. Veelgestelde vragen over grenzen aangeven

Volg Tijdwinst.com als betrouwbare bron in Google

Wat zijn gezonde grenzen?

Gezonde grenzen zijn heldere, respectvolle kaders waarmee je laat merken wat voor jou oké is en wat niet, zowel lichamelijk als emotioneel. Ze helpen je om zuinig om te gaan met je energie, je tijd en je mentale ruimte, omdat je duidelijker voelt en uitspreekt wat jij nodig hebt. Daardoor wordt het makkelijker om ‘nee’ te zeggen, ontstaat er meer rust in je relaties en voorkom je dat je jezelf steeds verder overvraagt. Een grens kan gaan over je tijd, energie, aandacht, werkdruk, toon in een gesprek of de manier waarop iemand met je omgaat. 

Het lastige? Een grens voelt vaak pas nodig als hij al is overschreden. Daarom helpt het om eerder te voelen waar je ruimte zit. Krijg je spanning in je lijf, merk je irritatie of denk je: “Daar gaan we weer?” Dan klopt er waarschijnlijk iets niet. En dit is niet egoïstisch! Helemaal niet zelfs! 

@tijdwinst Waarom is het zo moeilijk om nee te zeggen? En hoe zorg je dat je grenzen stelt zonder je schuldig te voelen? In deze aflevering bespreken we: – Waarom ‘nee’ zeggen zo lastig is – Hoe je duidelijk en zelfverzekerd nee zegt – Praktische tips om over je schuldgevoel heen te stappen Luister nu en volg Tijdwinst om te ondekken hoe je meer tijd en energie overhoudt voor wat écht belangrijk is! 🐿️ #tijdwinst #foryoupage #fyp #assertief #selfconfidence #zelfvertrouwen #fypシ゚ #viral #timemanagement #assertive #voorjou #fyppp ♬ original sound – Tijdwinst.com

Grenzen zijn functioneel. Je zegt ermee dat de ander niet alleen belangrijk is, maar dat jij óók belangrijk bent. Zonder grenzen ga je vaak pleasen, inslikken, overwerken of ja zeggen terwijl je vanbinnen al drie keer ‘nee’ hebt geroepen. Dat lijkt misschien sociaal of collegiaal, maar op de lange termijn betaal je daar zelf (en eigenlijk ook je omgeving) de rekening van. Want wie structureel over zijn eigen grens gaat, wordt moe, kortaf, minder helder en uiteindelijk minder betrouwbaar. 

“Ja, maar ik wil gewoon niet bot overkomen,” hoor ik vaak als weerwoord tijdens de trainingen die ik geef. Er is echter een verschil tussen assertief je grenzen aangeven en bot overkomen. 

Wat is het verschil tussen assertief grenzen aangeven en bot overkomen? 

Als je je grenzen op een duidelijke, professionele wijze aangeeft, dan is dit niet bot, want je komt voor jezelf op maar houdt hierbij ook rekening met de ander. Je blijft bij jezelf en geeft duidelijk aan wat voor jou kan en wat niet, maar je blijft respectvol.

Voorbeeld assertief grenzen aangeven:

• “Ik kan dit er vandaag niet bij pakken”
• “Ik wil hier graag op terugkomen, maar niet op deze manier.”
• “Ik wil er met je uitkomen, maar niet als je zo tegen me spreekt.”

Bot overkomen gebeurt vaak wanneer jouw grens als een aanval voelt, bijvoorbeeld omdat je kortaf reageert, verwijtend wordt of geen enkele ruimte laat voor de ander. Dan zeg je misschien inhoudelijk iets terecht, maar komt de verpakking binnen als een natte krant op maandagochtend.

Proef het verschil:

• Bot: “Nee, dat ga ik echt niet doen. Had je maar eerder moeten komen.”
• Assertief: “Ik snap dat dit snel moet, maar ik kan dit vandaag niet meer oppakken. Als het morgen nog relevant is, kijk ik graag met je mee.”

Het verschil zit hem dus vooral in de lading. Bij botheid voelt de ander zich vaak afgeserveerd. Bij assertiviteit is je grens nog steeds duidelijk, maar je blijft respectvol en volwassen in je reactie.

Natuurlijk kunnen je grenzen overtreden worden op meerdere gebieden. Niet alleen op het werk, maar ook in persoonlijke sferen heb je grenzen. Dit zijn de soorten grenzen die er zijn:

Wat is het verschil tussen fysieke, mentale, emotionele en praktische grenzen?

Grenzen zijn persoonlijk. Wat voor jou een harde stop is, hoeft voor je collega niet hetzelfde te zijn. Je hebt vier verschillende soorten grenzen: fysieke, mentale, emotionele en praktische grenzen.

1. Fysiek

Dit soort grenzen gaat over jouw fysieke ruimte. Hoeveel nabijheid voelt prettig voor jou? Welke afstand wil je dat anderen respecteren? Door wie wil je wel of niet worden aangeraakt? En waar ligt voor jou de grens qua fysiek contact?

2. Mentaal

Jij mag je eigen standpunt ontwikkelen, vasthouden en onder woorden brengen. Wat er in jouw hoofd omgaat, doet ertoe en verdient het niet om weggezet te worden as ‘flauwekul’ of ‘ridicuul’. Mentale grenzen helpen je dus om te zeggen wat je vindt en daar ook achter te blijven staan. Je hoeft je visie niet bij te stellen alleen omdat een ander daar ongemakkelijk van wordt.

3. Emotioneel

Emotionele grenzen gaan over wat jij voelt, hoeveel ruimte jouw gevoelens mogen innemen en wat je wel of niet van anderen toelaat op emotioneel vlak. Denk aan vragen als: mag iemand jou verantwoordelijk maken voor zijn humeur? Moet jij altijd begrip tonen, ook als iemand over jouw grens gaat? Laat je je meeslepen door de emoties van een ander of kun je bij jezelf blijven? En hoeveel steun kun jij geven zonder jezelf leeg te trekken?

4. Praktisch

Een praktische grens gaat over je tijd, energie, beschikbaarheid en afspraken. Dus niet zozeer over wat je voelt of denkt, maar over wat je in de praktijk wel of niet kunt doen.

Denk aan vragen als: wanneer ben je bereikbaar? Hoeveel tijd wil je ergens aan besteden? Welke taken pak je wel op en welke niet? Wanneer is je agenda vol? En wanneer wordt ‘kun je heel even…’ ineens een verkapte projectaanvraag met gratis hoofdpijn erbij?

Ook binnen jouw persoonlijke grenzen kunnen er verschillen zitten. Je vindt het bijvoorbeeld logischer dat je partner je knuffelt dan dat een collega dat doet. En van je ouders kun je waarschijnlijk meer verdragen dan van een achterneef. Daarom is communicatie hierover ook zo belangrijk, omdat persoonlijke grenzen zo verschillen en er al snel misverstanden kunnen ontstaan door onwetendheid.

Waarom is grenzen aangeven belangrijk? 9 voordelen

Je grenzen aangeven is belangrijk omdat anderen anders vaak niet weten waar jouw ruimte ophoudt en hun verzoek, gedrag of verwachting te ver gaat. Niet uit kwade wil, meestal gewoon door onwetendheid of omdat zij hun grenzen elders hebben liggen. Of ze denken: “Hm, als het echt een probleem is, dan hoor ik het wel.” Nou, daar heb je hem dus. En dat terwijl er toch 9 grote voordelen kleven aan grenzen aangeven:

1. meer rust in je hoofd
2. minder overbelasting
3. anderen weten wat ze aan je hebben
4. minder frustratie, stress en opgehoopte boosheid
5. duidelijkere werkrelaties
6. bezig zijn met dingen die voor jou van belang zijn
7. meer zelfrespect en zelfvertrouwen
8. meer vertrouwen in lastige gesprekken
9. mensen waarderen een duidelijke ‘nee’ meer dan een onbetrouwbaar ‘ja’

Grenzen maken duidelijk wat voor jou haalbaar, prettig en acceptabel is. Daardoor voorkom je dat je steeds over je eigen tijd, energie of waarden heen stapt. Je zegt niet alleen ‘nee’ tegen iets wat niet past, je zegt ook ‘ja’ tegen rust, duidelijkheid en betrouwbaarheid.

Over boosheid spreek ik met Björn Deusings in de Tijdwinst Podcast. Bekijk hier hoe je ermee omgaat op de werkvloer.

En wat zijn de gevolgen als je het niet doet? 11 nadelen

Als je over je eigen grenzen heen gaat of je staat toe dat andere mensen over je grenzen heen walsen, dan kan dit op den duur nare gevolgen hebben, zoals:

1. fysieke klachten, zoals chronische hoofdpijn en nekklachten
2. chronische stress
3. opgebrand gevoel
4. boosheid
5. frustratie
6. eenzaamheid
7. verlies van eigen behoeften
8. mindere relaties
9. wrokgevoelens
10. minder zelfvertrouwen en zelfrespect
11. gevoel jezelf kwijt te raken

Die nare gevolgen wil je dus het liefst voor blijven, maar hoe weet je nu of je grens bereikt is, als je nog nooit hebt stilgestaan bij wat je grenzen eigenlijk zijn?

Hoe merk je eigenlijk dat je grens bereikt is? 

Je merkt vaak dat je grens bereikt is aan kleine signalen die zich opeens een weg naar je gevonden hebben. Je lichaam reageert vaak het eerst met spierspanning, hoofdpijn, vage krampen of een verminderde weerstand. 

Op emotioneel gebied zijn vermoeidheid of onrust duidelijke signalen dat er iets aan de hand is. En je humeur blijft niet achter. Je voelt zich emotioneel, je voelt je leeg of je hebt een echt kort lontje.

Als laatste kun je het nog opmerken aan mentale signalen, zoals piekeren, uitstelgedrag, vergeetachtigheid of moeite met focussen.

Je hebt de signalen misschien al een tijdje voelen aankomen, maar toch kon je niet zeggen: “Ho, tot hier en niet verder!” Hoe kan dat toch? “Waarom vind ik het zo moeilijk om grenzen te stellen?” hoor ik dan ook vaak genoeg terugkomen in de assertiviteitstrainingen die ik geef. Het is echter heel normaal dat je het lastig vindt om je grenzen aan te geven, als je dat nog nooit hebt gedaan. Het heeft namelijk meerdere oorzaken:

Waarom vind je het zo moeilijk om grenzen te stellen? 7 oorzaken

Grenzen stellen vinden we vaak lastig, omdat het egoïstisch aanvoelt terwijl we eigenlijk alleen iets van onszelf beschermen. We willen aardig gevonden worden, niemand teleurstellen en vooral niet ‘moeilijk’ doen. Dus zeggen we ja, lachen we beleefd en schuiven we onze eigen behoefte nog maar een stukje naar achteren. En dit subassertieve gedrag kan, als je het mij vraagt, 7 oorzaken hebben:

1. Angst voor afwijzing, conflict of teleurstelling

Een belangrijke reden waarom veel mensen moeite hebben met grenzen aangeven, is de vrees dat ze worden afgewezen of dat er gedoe ontstaat. Logisch ook, we zijn nu eenmaal sociale dieren die erbij willen horen. Daardoor kan het spannend voelen om uit te spreken wat je nodig hebt, want ergens ben je bang dat de ander daar kritisch, teleurgesteld of geïrriteerd op reageert.

2. De behoefte om aardig, loyaal of behulpzaam te zijn

Diep van binnen willen mensen bovendien graag aardig, loyaal en behulpzaam zijn. Niet zo gek, want niemand wil bekendstaan als die ene collega die overal moeilijk over doet zodra er iets gevraagd wordt. Je wil onderdeel blijven van de groep, gewaardeerd worden en laten zien dat mensen op je kunnen rekenen. Alleen schuif je daardoor soms je eigen ruimte, tijd en energie aan de kant.

3. FOMO

FOMO ken je vast wel. Het staat voor de angst om dingen te missen in je afwezigheid (Fear Of Missing Out). Je kent het vast wel dat je tegen elk feestje ‘ja’ zegt, omdat je niks wilt missen (terwijl je eigenlijk liever even Netflix opstart). Als je echter overal bij wilt zijn, ben je uiteindelijk nergens echt met je aandacht. Grenzen aangeven betekent dan niet dat je kansen wegduwt, maar dat je kiest waar je tijd, energie en focus echt naartoe mogen gaan.

4. Perfectionisme

Als je de neiging hebt om alles goed te willen doen, dan vind je het moeilijk om een grens aan te geven omdat er een stemmetje in je hoofd zegt: “Ik kan dit beter zelf even doen, dan gebeurt het goed.” Bovendien maakt perfectionisme je wijs dat je alles moet kunnen dragen, oplossen en liefst ook nog dat je alles foutloos moet kunnen uitvoeren. Like that’s going to happen! Je wilt echter niet teleurstellen, geen steken laten vallen en vooral niet de indruk wekken dat iets te veel voor je is.

5. Oude patronen en opvoeding

Slechte oude patronen verdwijnen niet naarmate je ouder wordt. Misschien heb je vroeger geleerd dat aanpassen veilig was, dat je vooral niet te lastig moest doen of dat harmonie belangrijker was dan zeggen wat jij nodig had. Dan neem je dat nu nog steeds onbewust mee je werk, relaties en planning in. Grenzen stellen voelt haast als ongehoorzaam, maar soms is het niet verkeerd om patronen te doorbreken en te vervangen met gezonde routines.

6. Ongezonde werkcultuur

Binnen een ongezonde werkcultuur wordt overbelasting behandeld als een soort ereteken (samen met druk zijn). Wie altijd bereikbaar is, snel reageert en zonder morren extra werk oppakt, wordt al gauw gezien als betrokken. Terwijl iemand die zegt ‘dit past niet meer’ ineens lastig lijkt. In zo’n omgeving voel je je niet veilig om je grens te stellen. Je denkt dat je sterker, sneller of flexibeler moet zijn, terwijl het probleem vaak niet jouw draagkracht is, maar de norm die eromheen is gebouwd.

7. Goed samenwerken = flexibel zijn?

Er heerst bij veel bedrijven de misvatting dat goed samenwerken betekent dat je altijd maar flexibel moet zijn. Een ad hocje van een collega? Meteen even oppakken, want je laat iemand niet wachten, toch? Alsof je pas een fijne collega bent wanneer je altijd beschikbaar bent, overal ruimte voor maakt en je eigen planning zonder morren aanpast. Juist door je grenzen echter aan te geven, maak je verwachtingen duidelijker en voorkom je dat behulpzaamheid langzaam verandert in frustratie.

Hoe kun je grenzen aangeven? 8 tips

Je grenzen aangeven begint niet bij het moment waarop iemand er overheen gaat, maar eerder. Je moet eerst voor jezelf helder hebben waar jouw grens ligt. Wat vind je prima? Wat kost je te veel energie? Waar zeg je uit gewoonte ‘ja’, terwijl je eigenlijk ‘nee’ bedoelt? 

Daarna komt het herkennen van je grensmoment. Dat merk je vaak aan kleine signalen: irritatie, spanning, uitstelgedrag of een zucht die net iets te hard uit je lichaam ontsnapt. Dáár gebeurt iets. Geef je grens aan zodra die wordt overschreden of kort daarna. Hoe je dat concreet aanpakt? Ik heb 8 tips voor je:

1. ‘Nee’ zou de default moeten zijn

Je grenzen aangeven wordt een stuk makkelijker wanneer je niet standaard ‘ja’ als beginpunt neemt, maar standaard ‘nee’. Het betekent niet dat je oncollegiaal wordt, het betekent dat je eerst kijkt of iets écht urgent is of daadwerkelijk in je planning past.

In de praktijk is maar een klein deel van alle verzoeken zo dringend dat het meteen moet (slechts vijf procent als ik het goed onthouden heb uit Full Focus op wat echt belangrijk is). De rest voelt vaak urgent, omdat iemand anders haast heeft, onduidelijk communiceert of zijn planning op jouw bord probeert te parkeren. 

Precies daar mag jij vertragen. Vraag jezelf af: moet dit nu, ben ik echt de juiste persoon en heb ik hier ruimte voor zonder mijn eigen werk te slopen? Is het antwoord nee, dan is je grens helder. 

Zeg bijvoorbeeld:
“Ik kan dit vandaag niet oppakken, maar donderdag heb ik ruimte.” 

Zo bewaak je je tijd zonder bot te worden. Je zegt niet nee tegen de ander, je zegt ja tegen betrouwbaar werken.

2. Zorg voor overzicht

Een duidelijk time management systeem laat je sneller bepalen of iets wel of niet in je planning past. Werk daarom altijd met een agenda en een takenlijst:

• Je agenda gebruik je voor afspraken en grotere klussen.
• Op je takenlijst zet je acties die je vandaag of deze week wilt afronden en die minder dan een halfuur kosten.
• Duurt iets langer dan 30 minuten? Dan hoort het niet los op je takenlijst te bungelen, maar krijgt het een plek in je agenda.

Zorg er daarnaast voor dat je systeem actueel blijft. Anders denk je dat je ruimte hebt, terwijl je planning ondertussen stiekem al in brand staat. Let daarom op deze punten:

• Haal alle taken uit je hoofd en zet ze op een vaste plek.
• Verwerk nieuwe taken meteen in je agenda of op je takenlijst zodra ze binnenkomen.
• Maak vooraf een realistische inschatting van de tijd die een taak vraagt.
• Laat elke dag minstens één uur vrij voor onverwachte dingen.
• Omschrijf taken zo concreet mogelijk. Zet dus niet ‘Aan projectvoorstel werken’, maar liever ‘Inleiding voor projectvoorstel schrijven’. Hoe specifieker je bent, hoe makkelijker je kunt bepalen hoeveel tijd je ervoor nodig hebt.

3. Communiceer assertief (en niet passief-agressief)

Passief-agressief communiceren lijkt soms veiliger, omdat je je grens niet hardop hoeft uit te spreken. Alleen betaalt de ander dan de rekening. Assertief zijn is niet bot, het is volwassen duidelijk zijn. Je praat duidelijk en zonder ellenlange omwegen. Je houdt echter tegelijkertijd het respect voor de ander. Je legt keuzes niet bij de ander, maar neemt zelf verantwoordelijkheid.

Vergelijk bijvoorbeeld:

• Passief-agressief: “Ja eh, ik ben al erg druk, maar ik pak het wel weer op.”
• Assertief: “Ik red het niet om dit vandaag op te pakken. Morgenvroeg lukt het me wel.”

Je zegt wel waar op het op staat, maar biedt de ander toch een optie. Met assertieve communicatie ben je gewoon duidelijker en dat zorgt voor betrouwbaarheid. 

4. Houd rekening met de gevoelens van een ander

Ook als iemand jouw grens overgaat, blijft die ander gewoon een mens. Iemand met wie je misschien nog vaker moet samenwerken of met wie je een band hebt. Spreek diegene dus zeker aan, want jouw grens telt. Doe het alleen wel op een rustige en duidelijke manier. Dan komt je boodschap beter binnen en voorkom je dat de ander meteen in de verdediging schiet.

5. Geef feedback vanuit jezelf

Heb je je grenzen al aangegeven en heb je het idee dat je collega de boodschap gemist heeft? Dan kun je ook gewoon een feedbackgesprek inplannen om hem of haar duidelijke, constructieve feedback te geven. Geef feedback altijd vanuit jezelf. Zo voorkom je namelijk dat je in de aannames schiet en beperk je je feedback tot feiten en concrete waarnemingen. Niemand kan immers discussiëren over hoe jij je voelt! 

Ik raad aan om feedback te geven met de ik-ik-jij-methode of met de 4G-methode. Deze laatste feedback methode legt trainer Patrick van der Gulik je uit in onderstaande video.

6. Voorkom dat emoties de regie nemen

Als je emoties hoog zitten, wordt helder zeggen wat je bedoelt ineens een stuk lastiger. Voor je het weet, neemt boosheid het stuur over, krijg je een knoop in je keel of voel je je hoofd rood worden. Niet ideaal, laten we eerlijk zijn. Praat daarom eerst even met iemand die je vertrouwt of schrijf van je af voordat je het gesprek in gaat. Merk je tijdens het gesprek dat je emoties toch te veel ruimte pakken? Vraag dan om een korte pauze. Ja… dat mag gewoon.

7. Herken de patronen wanneer je toch toegeeft

Op welke momenten laat jij je toch verleiden om over je mentale grens heen te stappen? Dat is nuttig om eerlijk voor jezelf te onderzoeken. Vermijd je bijvoorbeeld liever gedoe? Gebeurt het vooral bij één bepaalde collega? Of floept er sneller een ‘ja’ uit je mond zodra je hoofd al vol zit?

Hoe scherper je dit soort terugkerende situaties ziet, hoe makkelijker je voelt wat je nodig hebt en waar jouw grens ligt. Zo kun je jezelf de volgende keer beter beschermen. Gaat het toch mis? Kijk dan niet alleen terug met een diepe zucht, maar vraag jezelf af wat je bij een volgende ronde anders wilt doen.

8. Oefening baart kunst

Grenzen aangeven leer je vooral door het vaak te doen. Begin klein, bijvoorbeeld door nee te zeggen tegen een telefonische verkoper. Zo train je jezelf in duidelijke taal, zonder dat er meteen veel op het spel staat. Hoe vaker je oefent, hoe normaler het voelt om je grens uit te spreken. Daarna kun je langzaam opbouwen naar situaties die spannender zijn, zoals een collega die steeds werk bij je neerlegt of een onnodige meeting waar je echt geen tijd voor hebt.

Bonustip: Volg een assertiviteitstraining

Grenzen aangeven is een vaardigheid waar je vaker op terugvalt dan je misschien denkt. Niet alleen tijdens je werk, maar ook in je privéleven krijg je regelmatig situaties waarin je moet bepalen: tot hier en niet verder. Geen wonder dus dat steeds meer professionals ervoor kiezen om een assertiviteitstraining te volgen.

Wil jij ook sterker worden in het duidelijk, effectief en respectvol aangeven van je grenzen? Dan is onze cursus assertiviteit een praktische keuze. We bieden de populairste 1-daagse assertiviteitstraining aan, waarin je in één dag leert hoe je assertiever communiceert en je grenzen helder aangeeft, zonder onnodig bot te worden. Handig, toch?

En daar blijft het niet bij. Je leert ook hoe je meer zelfvertrouwen uitstraalt, je grenzen duidelijker bewaakt en gesprekken steviger voert. Schrijf je daarom vandaag nog in.

Wat als iemand je grenzen niet respecteert?

Je bent uit je schulp gekropen en bent voor jezelf opgekomen. Nou, top gedaan! Ja, maar potverdorie: wat blijkt? Je collega is vrij hardleers en respecteert je grenzen niet. Wat zeg je als iemand steeds over je grens heen gaat? En wat doe je? 

Als iemand steeds opnieuw over je grens heen gaat, is één keer vriendelijk uitleggen meestal niet genoeg. Dan mag je nog duidelijker worden en zeggen waarop het staat in bijvoorbeeld een feedbackgesprek. Zeg wat je merkt, benoem wat jouw grens is, geef aan wat je vanaf nu verwacht en koppel daar eventueel een consequentie aan.

Voorbeeld:
“Ik heb al aangegeven dat ik na werktijd niet meer reageer op werkvragen. Als je mij toch blijft appen, beantwoord ik die berichten pas de volgende werkdag”

Dat is niet dreigen; dat is iemand attent maken op de gevolgen van gedrag. Blijft iemand daarna alsnog duwen, trekken of testen? Dan hoef je niet opnieuw een TED Talk te geven over je grens. Herhaal kort wat je hebt gezegd en handel er dan naar.

Consequent je grens volhouden is hierbij van belang. Zeg je de ene keer nee, maar geef je de volgende keer toch toe zodra iemand aandringt, dan leert de ander vooral dat jouw grens onderhandelbaar is. Niet omdat die persoon per se kwaad wil, maar omdat mensen nu eenmaal kijken naar wat werkt. Als drammen resultaat oplevert, wordt drammen al snel een strategie. Door rustig hetzelfde te blijven zeggen en daar ook naar te handelen, maak je je grens betrouwbaar.

Wat doe je als iemand discussieert over jouw grens?

Als iemand met je in discussie gaat over jouw grens, hoef je niet in die discussie mee te stappen. Dat is vaak precies waar het misgaat. 

Voorbeeld:

• Jij zegt: “Ik kan dit er niet bij hebben.”
• De ander zegt: “Ja, maar het duurt maar vijf minuten.”

Voor je het weet, sta je je agenda te verdedigen alsof je in de rechtbank zit met je Outlook als bewijsmateriaal. Niet doen. Je grens is geen voorstel waar de ander nog even op mag schieten. Blijf liever rustig, herhaal je boodschap kort en ga niet elk bezwaar één voor één weerleggen. 

Bijvoorbeeld:
“Ik snap dat het voor jou vervelend is, maar mijn antwoord blijft nee.” 

Daarmee erken je de ander, zonder jezelf alsnog weg te geven. Blijft iemand aandringen, dan kun je het gesprek afronden of pauzeren met een zin als: “Ik heb mijn antwoord gegeven. We kunnen hier later over praten, maar ik ga dit nu niet verder bespreken.”

“Prachtig, al die tips! Maar wat gebeurt er als je je grenzen moet aangeven bij iemand die dominant is of die hiërarchisch een hogere functie heeft?” Tja, dan krijgt de moeilijkheidsgraad nog een extra dimensie, maar ook met deze mensen kun je assertiever omgaan en dit is hoe:

Hoe geef je grenzen aan bij dominante collega’s, klanten of leidinggevenden?

Bij dominante collega’s, klanten of leidinggevenden is het extra belangrijk dat je je grens rustig, kort en concreet aangeeft. Ga niet in de verdediging, maak er geen lange uitleg van en probeer de ander niet eerst honderd procent tevreden te houden voordat jij eindelijk mag zeggen wat je bedoelt. Dan ben je namelijk alweer te laat. Dominante mensen voelen vaak feilloos waar ruimte zit, dus wees vriendelijk in je toon, maar stevig in je boodschap. 

Zeg bijvoorbeeld:
“Ik wil hierover meedenken, maar niet als je deze toon aanslaat.”

Daarmee blijf je professioneel, zonder jezelf te laten overrulen. Zeker bij een leidinggevende of klant kan dat spannend voelen, alsof je met één zin je hele carrière of omzet in de shredder gooit. Meestal gebeurt dat niet. Sterker nog, duidelijke communicatie wekt vaak juist vertrouwen. Want iemand die helder aangeeft wat wel en niet haalbaar is, is betrouwbaarder dan iemand die overal ja op zegt en daarna onder de tafel verdwijnt van stress.

Hoe blijf je rustig en standvastig als iemand boos of teleurgesteld reageert?

Zeker bij bovenstaande categorie kan er wel eens wat weerstand ontstaan als subassertieve-jij opeens z’n mondje open doet. Dat is even schrikken! Jij pikt ineens niet alles meer. Weerstand en soms boosheid en teleurstelling kunnen gevolgen zijn van jouw nieuwe assertieve gedrag. Hoe ga je daar als laatste nog mee om?

Als iemand boos of teleurgesteld reageert op jouw grens, is de verleiding groot om meteen te gaan sussen, uitleggen of terugkrabbelen. Toch is precies dát het moment waarop je rustig moet blijven staan. Haal adem, laat een korte stilte vallen en herinner jezelf eraan dat de emotie van de ander niet automatisch betekent dat jij iets verkeerd doet. Je kunt begrip tonen zonder je grens los te laten, zoals: “Ik snap dat dit vervelend voor je is, maar mijn antwoord blijft nee.” Daarmee erken je de ander, zonder jezelf alsnog over te slaan. 

In de Tijdwinst Podcast spreek ik met Björn Deusings, productiviteitsexpert en persoonlijke effectiviteitscoach over hoe je die stiltes slim in gesprekken kunt inzetten.

Blijft iemand boos, dan hoef je het vuur niet met nóg meer woorden te blussen. Herhaal je grens kort, blijf bij dezelfde boodschap en rond het gesprek af of pauzeer hem als het respect verdwijnt. Rustig blijven betekent immers niet dat je alles moet incasseren.

Conclusie: zo kun je dus leren je grenzen aan te geven

Je persoonlijke grenzen aangeven draait niet om harder worden, maar om duidelijker te worden. Je laat zien wat voor jou haalbaar, prettig en acceptabel is, zodat anderen weten waar ze aan toe zijn. Dat voorkomt stress, frustratie, overbelasting en die bekende situatie waarin je glimlachend ‘ja’ zegt terwijl je agenda vanbinnen zachtjes huilt.

Hoe je je grenzen kunt aangeven? Door assertiever te worden. Door assertief te communiceren en ‘nee’ als je standaardmodus in te zetten. Bovendien helpt overzicht en pauze nemen, als je merkt dat emoties de overhand krijgen. Blijft iemand je grens overschrijden, dan kun je ook altijd een feedbackgesprek ingaan, waarbij je vanuit de ik-vorm bespreekt wat je gemerkt hebt en welke consequenties hangen aan het overtreden van je grenzen.

Begin in ieder geval klein en leer door te herhalen en oefenen. Wees concreet en blijf vooral ook vasthouden aan je grens, ook als iemand teleurgesteld reageert of toch nog even probeert te onderhandelen over jouw nee. Je hoeft je grens niet te verdedigen. ‘Nee’ is gewoon ‘nee’… moet je wel zelf ook bij je ‘nee’ blijven.

Maggs Rippen,
Communicatie-expert

Meer weten? Lees verder

• Nee zeggen zonder schuldgevoel: geef je grenzen aan in 3 simpele stappen
• Grenzen aangeven op het werk: stop met pleasen en geef professioneel jouw grenzen aan
• Hoe grenzen aangeven op werk? “Jouw regels, jouw grenzen” (6 tips)
• Grenzen aangeven zit ‘m in 1 woordje: ‘ik’
• Grenzen aangeven bij te hoge werkdruk – in 5 stappen lukt het jou!

Volg ons ook op LinkedIn, Instagram en Pinterest voor praktische inspiratie die je helpt je geheugen helder, actief en scherp te houden. Wil je er liever dieper induiken? Dan bieden onze twee boeken je volop structuur en richting: Elke dag om 15:00 klaar en Full Focus op wat echt belangrijk is.

Luister je liever dan dat je leest? Ook dan zit je goed. Iedere week staat er een nieuwe aflevering van de Tijdwinst Podcast voor je klaar op YouTube, Spotify en Springcast. Daarin bespreken we herkenbare werksituaties, slimme manieren van aanpakken en inzichten die je meteen kunt gebruiken in je dagelijkse werk.

Wil je op de hoogte blijven zonder zelf overal achteraan te hoeven? Schrijf je dan in voor onze wekelijkse nieuwsbrief of volg de dagelijkse updates via ons WhatsApp-kanaal.

Veelgestelde vragen over grenzen aangeven

• Hoe geef je grenzen aan bij een narcist?

  Grenzen aangeven bij een narcistische collega vraagt om rust, duidelijkheid en vooral weinig brandstof voor discussie. Ga dus niet proberen om de ander te overtuigen dat jouw grens redelijk is, want voor je het weet zit je in een debat waarin jij steeds meer uitlegt en de ander steeds meer ruimte pakt. Houd het kort, zakelijk en concreet. Herhaal je grens als dat nodig is, zonder je te laten verleiden tot verdedigen, sussen of terugduwen.

  Merk je dat iemand blijft manipuleren, kleineren of druk zetten, leg afspraken dan schriftelijk vast en vraag op tijd je leidinggevende of HR erbij.

• Hoe leer ik beter mijn grenzen aangeven zonder me schuldig te voelen?

  By je assertiviteit te trainen in een assertiviteitstraining. Daar leer je dat je best ‘nee’ mag zeggen zonder je schuldig te voelen. Verder kan ik je deze tips meegeven:

  • Leer assertief te communiceren.
  • Zet ‘nee’ als je default mode.
  • Zorg voor overzicht met een goed onderhouden time management systeem.
  • Geef feedback vanuit jezelf.
  • Houd rekening met de gevoelens van een ander.
  • Voorkom dat je emoties de regie in handen krijgen.
  • Als je toch weer onbedoeld ‘ja’ zegt, word je dan bewust van de patronen die tot die gedrag geleid hebben en leer hiervan.
  • Herhalen.

• Hoe stel je grenzen op je werk zonder lastig of oncollegiaal over te komen?

  By assertief te communiceren. Hierbij geef je duidelijk aan wat je grenzen zijn, zonder de belangen van de ander te schaden. Dit is niet onvriendelijk of bot, maar duidelijk. En met die duidelijkheid kunnen je collega’s meer dan met een halfhartige ‘ja’ waardoor jij constant gestrest op de werkvloer rondloopt. Voor je professionele imago en betrouwbaarheid is kortom een ‘nee’ op zijn tijd nog niet eens zo verkeerd.

• Waarom ga ik vaak pas te laat mijn grens aangeven?

  Je geeft je grens vaak pas te laat aan, omdat je al veel eerder merkt dat iets niet oké voelt, maar er nog niets mee doet. Je denkt: “Laat maar, zo erg is het niet. De ander bedoelt het vast niet verkeerd.” Ondertussen zeg je dus ‘ja’, slik je je irritatie in en hoop je dat het vanzelf stopt. Spoiler: meestal niet. Pas als je er echt klaar mee bent, zeg je er iets van. Alleen komt het er dan vaak feller uit dan je bedoelde. Een grens werkt het best als je hem aangeeft zodra je merkt dat iemand te ver gaat, niet pas wanneer je reeds drie rondes frustratie hebt opgespaard.

Wie zijn wij? | Tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat gespecialiseerd is in slimmer (samen)werken. We bieden door het hele land diverse (online) trainingen aan, variërend van timemanagement, assertiviteit, gesprekstechnieken tot aan snellezen. Nieuwsgierig? Neem dan zeker eens een kijkje op onze website of blogs en schrijf je in voor één van onze (digitale) trainingen.