Zinnen uitspreken zonder ‘eh…’ en een verhaal in een beknopte tekst goed overbrengen, zijn skills van een goede verbale communicatie. Maar verbaal sterk overkomen is meer dan dat. Goede verbale communicatie heeft één grote vijand, die je moet verslaan. Leer hier wat die vijand is en hoe je die slechterik aanpakt in 3 stappen.

Wat komt aan bod?

  1. Wat is verbale communicatie?
  2. Wat is het verschil tussen verbale en non-verbale communicatie?
  3. Wat is nu dé vijand van (goede) verbale communicatie?
  4. Hoe ontstaat miscommunicatie?
  5. Hoe kun je miscommunicatie voorkomen? Zo versla je de vijand met slechts 1 wapen
  6. Hoe kun je je mondelinge communicatie nu verbeteren? 5 stappen
  7. Veelgestelde vragen over verbale communicatie

Wat is verbale communicatie?

Verbale communicatie is het overbrengen van een boodschap met woorden.

Wat zijn voorbeelden van verbale communicatie? Nou, denk eens aan:

  • gesprekken
  • vergaderingen
  • presentaties
  • telefoontjes

Volgens Robert Krauss, professor in de psychologie aan Columbia University, bestaat verbale communicatie uit 2 onderdelen: symbolen en signalen.

Wat zijn symbolen?

Symbolen zijn voornamelijk woorden. Het is de primaire vorm van verbaal communiceren en uniek voor mensen. De rest van de wezens op aarde communiceert namelijk ook verbaal, maar zonder woorden of taal. Symbolen in verbale communicatie zijn simpelweg de woorden of tekens die je gebruikt om betekenis over te brengen.

Wat zijn signalen?

Signalen zijn alle verbale uitingen, naast woorden, die je uit bij verbaal communiceren. Denk aan:

verbaal zeg je wat je moet zeggen

  • stemgeluid
  • intonatie
  • toon
  • articulatie
  • stembuiging
  • overslaan van de stem
  • klemtoon
  • tongval
  • accent

Signalen zeggen iets over je gemoedstoestand (kwaad of rustig, door stemgeluid), over je achtergrond (Limburger of Randstedeling, door accent), over je standpunt (sterk oneens of onverschillig, door toonhoogte) of over je betrokkenheid in het gesprek (afwezig en afgeleid of bewust en zorgvuldig sprekend, door articulatie).

Signalen kun je zien als het secundaire deel van verbale communicatie, waarbij je vaak meer informatie prijsgeeft dan je denkt. Zo kan je communicatie (hoe duidelijk je verhaal ook is) alsnog verkeerd overkomen. En dat heeft allemaal te maken met die ene grote vijand.

Wat is het verschil tussen verbale en non-verbale communicatie?

Goed, je weet nu iets beter wat verbale communicatie precies inhoudt. Maar wat is nou het verschil tussen verbale en non-verbale communicatie? Ik som de twee kort voor je op:

  • Verbale communicatie: wat je zegt
  • Non-verbale communicatie: hoe je het zegt

Juist… niet echt duidelijker zo, hè? Iets uitgebreider dan nog. Non-verbale communicatie betekent dat je een boodschap overbrengt zonder woorden te gebruiken. Denk aan je houding, gezichtsuitdrukking, oogcontact, gebaren, stemgebruik en de afstand die je tot iemand houdt.

Dus, waarom is non-verbale communicatie belangrijk? Het helpt om emoties en intenties over te brengen en is vaak sterker dan woorden. Daarnaast is non-verbaal ook universeel. Spreek je iemands taal niet? Dan kun je aan de hand van non-verbale communicatie – in de meeste gevallen – inschatten hoe iemand zich voelt.

In een gesprek is het beter om je verbale en non-verbale communicatie overeen te laten komen. Je kunt bijvoorbeeld zeggen dat je ergens blij mee bent, maar als je daarbij zucht, wegkijkt en met je armen over elkaar zit, vertelt je non-verbale communicatie mogelijk iets anders en zorgt ervoor dat er misverstanden ontstaan.

Wat is dan paraverbale communicatie?

Dan heb je ook nog paraverbale communicatie (om het nog wat moeilijker te maken), dat is de manier waarop iets wordt gezegd, zoals toon, tempo, volume en intonatie. Ook dit beïnvloedt de betekenis van de boodschap.

Om alle communicatievormen nog wat duidelijker te maken, geef ik je een aantal voorbeelden van verbale, non-verbale communicatie en paraverbale communicatie.

Wat zijn 5 verbale communicatie voorbeelden?

Verbale communicatie vindt overal plaats, zowel op de werkvloer als in je privéleven.

  • Een gesprek voeren bij het koffieautomaat met een collega.
  • Een presentatie geven voor een grote groep mensen.
  • Een telefoongesprek voeren met je partner.
  • Een debat voeren
  • Discussiëren over wat je bij je koffie pakt.

Wat zijn 5 voorbeelden van non-verbale communicatie?

Denk je nog steeds: “Potver, wat is non-verbale communicatie nou? Ik snap ’t niet!” Kalm aan: ik geef je nog een aantal voorbeelden van non-verbale communicatie:

  • Gezichtsuitdrukkingen: een glimlach of een frons.
  • Lichaamshouding: een open houding of de armen over elkaar geslagen.
  • Oogcontact: kijk je elkaar in de ogen of wordt er weggekeken.
  • Gebaren: handbewegingen zoals wijzen of een vuist maken.
  • Stemgebruik: intonatie en toonhoogte kunnen de betekenis veranderen (een goed voorbeeld: sarcasme).

threads post over stemgebruik

Welke paraverbale communicatie voorbeelden ken je?

Voorbeelden van paraverbale communicatie zijn:

  • Stemvolume: zacht praten kan onzeker of rustig overkomen, hard praten juist boos of dominant.
  • Intonatie: “Dat is fijn” kan oprecht enthousiast klinken, maar met een andere toon ook sarcastisch.
  • Spreektempo: snel praten kan enthousiasme of nervositeit uitstralen, langzaam praten kan rust en zekerheid geven.
  • Klemtoon: “Ík heb dat niet gezegd” betekent iets anders dan “Ik heb dát niet gezegd”.
  • Stemhoogte: een hogere stem kan spanning of enthousiasme verraden, een lagere stem kan rustiger of serieuzer klinken.
  • Pauzes: bewust even stilvallen kan nadruk leggen op wat je net hebt gezegd.
  • Ritme: monotoon spreken komt anders over dan levendig spreken met afwisseling.
  • Zuchten, lachen of hummen tijdens het praten: ook deze geluiden beïnvloeden hoe je boodschap wordt opgevat.

Wat is nu dé vijand van (goede) verbale communicatie?

Nu je het verschil weet tussen verbale en non-verbale communicatie, wil ik verder inzoomen op eerstgenoemde. Bij goede verbale communicatie denk je namelijk aan duidelijk spreken, maar er is één grote vijand in dit verhaal. Ik heb het over…

Miscommunicatie.

Communiceer je verbaal niet zorgvuldig op beide vlakken – symbolen én signalen – dan werp je jezelf recht in de handen van de vijand. De gevolgen? Wat je wíl overbrengen komt niet over. En wat je verborgen wilde houden voor je luisteraar(s) wordt ongewild onthuld.

Dat kan behoorlijk onhandig zijn, vooral wanneer je maar één kans hebt om het goed te doen. Iets wat in de volgende situaties aan de orde is:

Bij deze gesprekken is het belangrijk om verbaal goed over te komen. Wát zeg je? Hoé klink je? Komt het over? Heb je de aandacht? Kun je hem vasthouden? Ben je overtuigend? Geloofwaardig? Aardig? Interessant? Professioneel?

Met verbale communicatie zeg je alles. Met miscommunicatie zeg je alles verkeerd of komt het verkeerd over.

Hoe ontstaat miscommunicatie?

Wat zijn de veroorzakers, boosdoeners, struikelblokken en valkuilen van verbale miscommunicatie?

In verbale communicatie is een taalbarrière het grootste en meest voor de hand liggende obstakel. Spreekt één van de gesprekspartners, sprekers of luisteraars de voertaal niet – of is er verschil in taalgebruik door geografische locatie, opleidingsniveau of sociale klasse – dan is dat vragen om misverstanden, of op z’n minst onbegrip. Het is de belangrijkste veroorzaker van miscommunicatie, volgens de Universiteit van Louisville.

Maar er zijn meer obstakels, in dezelfde lijn, die minder voor de hand liggend zijn, maar daardoor geen minder ernstige veroorzakers van miscommunicatie. Wat dacht je bijvoorbeeld van:

  • Digitale in plaats van fysieke communicatie. Een e-mail of WhatsApp-bericht.
  • Verschil in visie op gepaste woordkeuze of communicatietechnieken.
  • Verschil in perspectief of mening over gespreksonderwerp.
  • Afleiding bij gesprekspartner(s) door bijvoorbeeld e-mail notificaties (pling!) of luid achtergrondlawaai.
  • Stress of negativiteit bij spreker of luisteraar.
  • Haast
  • Voorbarige conclusies
  • Te snelle reacties zonder ander te laten uitspreken.

Al die factoren zorgen ervoor dat wat je zegt (symbolen) en hoe je het zegt (signalen) in je verbale communicatie, niet goed overkomt. Dat wil je niet. Tijd om de vijand die miscommunicatie heet, te verslaan.

Hoe kun je miscommunicatie voorkomen? Zo versla je de vijand met slechts 1 wapen

De vijand verslaan met één wapen, dat klinkt te mooi om waard te zijn, toch? Het is echter mogelijk met het volgende:

Aandacht.

Wanneer je genoeg aandacht schenkt aan een gesprek, dan maakt miscommunicatie geen kans. Welke achtergrondfactoren er ook spelen. Met het juiste wapen (a.k.a. aandacht) is je verbale communicatie zoals hij hoort te zijn:

  • professioneel
  • helder
  • beknopt
  • evident
  • overtuigend

Dé 5 verbale business communicatie competenties, als je professoren van management en communicatie aan de Universiteit van Louisville, Kristen Lucas en Jacob Rawlins (‘The Competency Pivot: Introducing a Revised Approach to the Business Communication Curriculum’ uit 2015), mag geloven.

Hoe kun je je mondelinge communicatie nu verbeteren? 5 stappen

Hoe je dat wapen – ‘aandacht’ – concreet inzet in gesprekken? In 5 stappen:

  1. Luister aandachtig.
  2. Wacht 1 seconde voordat je spreekt.
  3. Spreek helder en beknopt.
  4. Gebruik de communicatiedriehoek.
  5. Volg een communicatietraining.
Dit bericht op Instagram bekijken

Een bericht gedeeld door Tijdwinst.com (@tijdwinst)

1. Luister aandachtig

Bij communicatie denk je aan spreken. Dat het telt wat jij zegt en hoe je woorden overkomen. Klopt, maar wat nog meer telt, is wat de ander zegt, en hoe jij luistert. Even je mond houden en niets zeggen, alleen je oren spitsen, is wat je ten eerste moet doen voor betere en professionele verbale communicatie.

Maar aandachtig luisteren betekent niet alleen je mond houden en je oren spitsen. Niet alleen wachten tot de ander is uitgesproken om jouw zegje te doen.

Wat je moet doen is actief luisteren. Mentaal actief luisteren. Echt horen wat de ander zegt en dat verwerken. Nadenken over wat je hoort en daarop doorgaan. In deze volgorde:

  • Luister actief, met gesloten mond en gespitste oren. Kijk de ander aan terwijl je gesprekspartner spreekt, hou je lichaamstaal in zijn richting en open (zonder gekruiste armen of hand voor je mond).
  • Denk na over wat je hoort en vraag door. Spreekt een klant over hoe hij het eindresultaat van jouw aangeleverde product graag ziet, vraag dan door om hem meer te laten spreken en meer te kunnen luisteren. “Helder, maar wat bedoel je precies met frisse kleuren?”
  • Is de ander helemaal uitgesproken en heb je alle verhelderende vragen gesteld, vat dan samen wat er zojuist gezegd is, zodra een afrondende stilte is gevallen. “Wat ik begrijp uit dit gesprek is dat je hier graag een ontwerp ziet met lichte kleurstellingen, afgeleid van jullie logo, dat indruk maakt op de hedendaagse Millennial. Modern, maar professioneel. Klopt dat?”

2. Wacht 1 seconde voordat je spreekt

De ander is uitgesproken, jij hebt doorgevraagd en een heldere conclusie gekregen. Nú pas, is de beurt aan jou. Om te reageren op alles wat je gehoord hebt. Maar wacht nog heel even voordat je het doet. Eén seconde.

Eén ademteug maar – waarin je het volgende doet: even stilstaan bij wat je gaat zeggen, hoe je dat gaat zeggen en hoe die reactie overkomt op je gesprekspartner, vanuit zijn perspectief. Eén diepe ademhaling geeft je ten eerste de tijd en ruimte om dat (razendsnel in je hoofd) te doen. Daarnaast helpt een diepe ademteug je lijf ontspannen en je stem stabiliseren.

Of je nu in een verhit gesprek, casual praatje of midden in een spannende presentatie zit: één ademteug helpt je stilstaan en stabiliseren.

Niet alleen goed voor wát je gaat zeggen – je ‘symbolen’ – maar ook hoe je het gaat zeggen: je ‘signalen’. Je kiest je woorden zorgvuldig, bedenkt hoe je dit kernachtig vertelt en voorkomt dat je stem verraadt of je gefrustreerd, gespannen of ontspannen bent. Jij komt doordacht, geloofwaardig en kalm over, in elk gesprek.

3. Spreek helder en beknopt

Je hebt geluisterd, die diepe ademteug genomen om je voor te bereiden, en nú is het echt aan jou om te spreken. Je ziet, spreken is slechts een deel van verbale communicatie, dat als laatste in de rij komt. Maar als het dan zover is, doe het dan net zo aandachtig als je geluisterd en voorbereid hebt.

Spreek zoals je luistert. Aandachtig, doordacht en kalm, met stiltes tussendoor.

Welke communicatiestrategieën zijn er nodig? Oogcontact, een open houding en duidelijk connectie met je gesprekspartner. Zo weet je dat de ander(en) óók de volle aandacht hebben.

Is de aandacht er niet, laat dan een korte pauze vallen. Zoek het oogcontact. Is dat onvoldoende, stel dan een vraag om de ander(en) er weer bij te krijgen. Lever je boodschap nu – bondig en helder – en laat daarna weer een stilte vallen zodat de ander de ruimte krijgt om op zijn beurt weer te reageren.

Aandachtig spreken is dus:

  • De voorbereide woorden gebruiken om te zeggen wat je wil.
  • Stiltes gebruiken om kalm en bewust te spreken, om de aandacht van de ander te krijgen (en houden) en om uiteindelijk ruimte te maken voor reactie.

communicatie driehoek

4. Gebruik de communicatiedriehoek

Je dacht dat verbale communicatie ‘alles wat je zegt’ betekent. Dat klopt, voor een deel. De woorden – of ‘symbolen’ – die je spreekt zijn een belangrijk onderdeel van verbale communicatie. Maar hoe je spreekt, is minstens zo’n belangrijk deel: de ‘signalen’ die je geeft terwijl je spreekt. Signalen die je onbewust afgeeft via je stem.

En dan is er nog een belangrijk onderdeel van verbaal communiceren, namelijk: niet spreken. Even je mond dicht houden en je oren spitsen. Luisteren, om daar zorgvuldig en bewust op te reageren.

De drie tips nog even in een notendop:

  1. Luister aandachtig.
  2. Neem een ademteug.
  3. Spreek aandachtig.

Wat je dan hebt, is een mooie driehoeksverhouding van:

  • Aandachtig gekozen woorden (symbolen)
  • Een kalm stemgeluid (signalen)
  • De nodige ‘stiltes’ tijdens het aandachtig luisteren en om de aandacht van je gesprekspartner te houden.

Dat is de driehoek die je altijd in je achterhoofd wil houden. Wedden dat vanaf dat moment elk belangrijk gesprek beter zal verlopen?

Hoe je stiltes goed moet inzetten? Ik sprak er uitgebreid over met Björn Deusings, productiviteitsexpert en persoonlijke effectiviteitscoach, in de Tijdwinst Podcast.

5. Volg een communicatietraining

Meer leren over hoe je professioneel overkomt in je communicatie? Hoe je zowel een casual praatje als een exitgesprek écht goed uitvoert? Tijdens de 1-daagse training Gesprekstechnieken leer je hoe je effectief communiceert, betere relaties opbouwt, omgaat met weerstand en de regie neemt in gesprekken.

De training is geschikt voor iedereen die een betere gesprekspartner wil worden – zowel zakelijk als privé. Je krijgt praktische tips and tricks om helder te communiceren en je boodschap krachtig en overtuigend over te brengen. Je leert omgaan met weerstand, zodat je ontspannen blijft tijdens moeilijke gesprekken. Daarnaast focussen we op het krijgen van meer zelfvertrouwen in gesprekken. En uiteraard: dit gaat over verbale én non-verbale communicatie.

Conclusie: zo verbeter je dus je verbale communicatie

Verbale communicatie gaat niet alleen over de woorden die je kiest. Ook je stemgebruik, intonatie, tempo en de manier waarop je luistert bepalen hoe je boodschap aankomt. Juist daar ontstaat vaak miscommunicatie. Je kunt inhoudelijk precies weten wat je wilt zeggen, maar als je te snel reageert, niet goed luistert of met je toon iets anders uitstraalt, kan je boodschap alsnog verkeerd landen.

De oplossing zit verrassend genoeg niet in nóg beter leren praten, maar vooral in meer aandacht. En dat doe je met deze tips:

  1. Luister eerst
  2. Denk kort na voordat je reageert
  3. Spreek vervolgens helder en bewust.
  4. Houd daarbij de communicatiedriehoek in gedachten.
  5. Volg een cursus gesprekstechnieken om beter te leren communiceren.

Dat helpt je om professioneler, rustiger en overtuigender over te komen, zowel in belangrijke gesprekken als bij dat praatje naast het koffieapparaat.

Maggs Rippen,
Communicatie-expert

review tijdwinst van cursus gesprekstechnieken

Meer weten?

Nieuwsgierig naar nog meer artikelen over dit onderwerp? Lees gerust verder:

Dagelijks handige inzichten? Volg ons op social media!

Volg ons onder andere op Instagram of Pinterest. Daar krijg je niet alleen handvatten op het gebied van timemanagement, je ontvangt ook de slimme tips waarmee je jouw communicatie skills een boost geeft. De laatste artikelen netjes en overzichtelijk in je mailbox ontvangen? Schrijf je dan in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

Leer je liever lezend, lees dan onze boeken Full Focus op wat echt belangrijk is en Elke Dag om 15.00 Uur Klaar. Maak kennis met de beste inzichten uit onze trainingen en leer slimmer werken in plaats van harder.

Klaar met al dat leeswerk? Volg dan ook eens de Tijdwinst Podcast. Bomvol tips, maar lekker te bekijken of beluisteren via Youtube respectievelijk Spotify.

Veelgestelde vragen over verbale communicatie

  • Welke 3 vormen van communicatie zijn er?

    Er zijn in totaal drie verschillende vormen van communicatie, namelijk verbale, non-verbale en schriftelijke.

    • Verbale communicatie: gesproken of geschreven woorden, zoals gesprekken, presentaties of e-mails.
    • Non-verbale communicatie: lichaamstaal, gezichtsuitdrukkingen, stemgebruik en gebaren.
    • Schriftelijke communicatie: geschreven tekst in e-mails, brieven, rapporten of social media.

  • Welke onderdelen vallen onder verbale communicatie?

    Verbale communicatie gaat over wat je zegt: de woorden en zinnen die je gebruikt. Daaronder vallen bijvoorbeeld:

    • woordkeuze in je communicatie
    • formulering
    • zinsopbouw
    • argumenten in je verbaal gedrag
    • vaktaal of juist eenvoudige taal
    • positief of negatief formuleren

  • Hoe zorg je dat je mondeling duidelijk communiceert?

    Duidelijk spreken betekent dat je je boodschap zo verwoordt dat de ander snel begrijpt wat je bedoelt, zonder te hoeven raden. Dat doe je vooral door je taal eenvoudig, concreet en logisch te houden. En wel zo:

    • Kom snel tot de kern.
    • Gebruik concrete woorden.
    • Maak zinnen niet onnodig lang.
    • Vermijd vage taal. Woorden als misschien, ergens, binnenkort en een beetje laten ruimte voor verschillende interpretaties.
    • Gebruik gewone woorden. Vakjargon is pas prima als iedereen het begrijpt.
    • Bouw je boodschap logisch op. Bijvoorbeeld: situatie → probleem → wat je nodig hebt.
    • Wees specifiek over verwachtingen.
    • Schrap overbodige informatie.

  • Welke invloed heeft woordkeuze op een gesprek?

    Woordkeuze heeft veel invloed op hoe een gesprek verloopt. Niet alleen wat je zegt telt, maar ook welke woorden je kiest om die boodschap over te brengen. Je woordkeuze beïnvloedt onder andere:

    • Hoe duidelijk je boodschap is.
    • Hoe de ander zich voelt.
    • De sfeer van het gesprek.
    • Hoe stellig je overkomt.
    • Waar de aandacht naartoe gaat.
    • Hoe persoonlijk iets wordt.

  • Vallen intonatie en stemgebruik onder verbale communicatie?

    Nee, deze onderdelen vallen onder de paraverbale communicatie.

  • Is geschreven communicatie ook verbale communicatie?

    Nee, dit is een losse vorm van communicatie naast verbaal en non-verbaal.

  • Hoe laat je verbale en non-verbale communicatie overeenkomen?

    Je laat verbale en non-verbale communicatie overeenkomen door ervoor te zorgen dat je woorden, stemgebruik, gezichtsuitdrukking en lichaamstaal dezelfde boodschap ondersteunen. Dat heet ook wel congruente communicatie:

    Zo zorg je dat beide beter op elkaar aansluiten:

  • Wat wordt er bedoeld met verbale communicatie?

    De verbale communicatie betekenis is alles wat je communiceert met woorden. 

    Verbale communicatie voorbeelden:

    • Gesprekken
    • Presentaties
    • Telefoontjes

    Non-verbaal betekenis is meer dus de manier hoe je het zegt, dus hoe je je lichaamstaal, houding, stemgebruik, etc. inzet om je boodschap te versterken.

  • Wat zijn verbale vaardigheden?

    Verbale vaardigheden zijn de vaardigheden die je gebruikt om met woorden duidelijk en effectief te communiceren.

    Daaronder vallen bijvoorbeeld:

    • helder formuleren
    • de juiste woorden kiezen
    • actief luisteren en goed reageren
    • open en gesloten vragen stellen
    • samenvatten
    • doorvragen
    • argumenteren
    • uitleg geven
    • feedback geven en ontvangen
    • je mening duidelijk verwoorden
    • afstemmen op je gesprekspartner
    • kort en concreet spreken

  • Hoe kun je effectief formuleren?

    Effectief formuleren betekent dat je duidelijk, concreet en doelgericht verwoordt wat je bedoelt, zodat de ander je boodschap snel begrijpt.

    Dat doe je bijvoorbeeld zo:

    • Gebruik eenvoudige woorden.
    • Kom snel tot de kern.
    • Maak je boodschap concreet.
    • Gebruik actieve zinnen.
    • Vermijd vage woorden.
    • Stem je taal af op de ander.
    • Formuleer één boodschap tegelijk.
    • Controleer of je boodschap goed is overgekomen.

Wie zijn wij? | Tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat gespecialiseerd is in slimmer (samen)werken. Daarvoor bieden we je diverse (online) trainingen aan. Van time management tot snellezen. Nieuwsgierig? Bezoek onze website of blogs en schrijf je snel in voor een van onze trainingen.