Hoe kun je spreekangst overwinnen? 8 tips van dé TED-experts

Spannende telefoontjes plegen? Bij een netwerkborrel op mensen afstappen? Of de allerergste: voor een grote groep een presentatie geven? Jou niet gezien. Tenminste, als je het voor het kiezen had, zou je liever veilig je kaken stijf op elkaar houden. Misschien heb jij last van deze zogenoemde spreekangst. Hoe overwin je deze sociale angst echter? En hoe maak je zelfs die spannende presentatie minder zenuwslopend? Dit zeggen TED-experts erover.

Wat komt aan bod:

1. Wat is spreekangst?
2. Hoe ontstaat spreekangst?
3. Hoe vaak komt spreekangst voor?
4. Wat zijn de symptomen van spreekangst?
5. Hoe bereid je een presentatie voor als je spreekangst hebt? 8 before-tips
6. Hoe kun je spreekangst overwinnen? 8 spreektips van TED-talkers
7. Veelgestelde vragen over spreekangst

Volg Tijdwinst.com als betrouwbare bron in Google

Wat is spreekangst?

Spreekangst is de spanning of angst die je ervaart wanneer je moet spreken voor andere mensen. In het openbaar spreken dus, waarin alle aandacht op jou gericht is en jij beoordeeld zal worden. Deze angst wordt ook wel glossophobia genoemd en valt onder de sociale angsten.

Spreekangst voorbeelden:

• presenteren
• je uitspreken in vergaderingen
• bellen met belangrijke klanten
• jezelf voorstellen aan een nieuwe groep mensen

Spreekangst kan je flink in de weg zitten. Het belemmert je om je mening te geven op het werk, zit soms nieuwe carrièrestappen in de weg en zorgt er wellicht voor dat anderen over jouw grenzen gaan (omdat jij daar niets van durft te zeggen).

Kortom: spreekangst is zonde. Het is zonde voor jou, omdat je er kansen door misloopt. En het is zonde voor je omgeving, omdat jij waardevolle dingen in te brengen hebt. Maar wel pas als je die ook echt durft uit te spreken.

Hoe ontstaat spreekangst?

De algemene oorzaak van spreekangst is dat je graag ziet dat anderen je aardig en deskundig vinden. Maar als je voor een groep staat of het woord neemt, stel je je tegelijkertijd kwetsbaar op. Je loopt het risico dat mensen het niet met je eens zijn, dat je boodschap niet overkomt zoals gehoopt of dat mensen je zelfs onaardig of dom vinden. De gedachte aan alle dingen die weleens mis kunnen gaan, is vaak de belangrijkste oorzaak van spreekangst. Je wilt het zo graag goed doen dat je spanning in je hele lichaam voelt. Juist door die spanning komt de boodschap er niet altijd uit zoals je had gehoopt.

Andere oorzaken van de angst om te spreken in het openbaar

Daarnaast zijn dit een aantal andere oorzaken van spreekangst:

• Als je last hebt van stotteren of als je tijdens het spreken regelmatig buiten adem raakt, dan vind je het gênant om voor een groep te spreken. Dit is vaak een vicieuze cirkel: doordat je bang bent dat dit gaat gebeuren, begin je nog meer gespannen met spreken en ga je daardoor ook eerder verkeerd ademhalen.
• Faalangst en spreekangst gaan ook vaak samen. Als jij dingen heel graag goed wilt doen en bang bent dat dat niet lukt, komt de drempel om te spreken nog veel hoger te liggen.
• Je hebt moeite met kritiek en bent bang dat dit gesprek of deze presentatie je negatieve reacties oplevert.
• Je hebt ooit gehoord dat je niet goed kunt presenteren of dat je niet zo’n goede spreker bent. Die gedachte zit er zo in dat je liever je mond houdt, zelfs al stamt die opmerking nog uit je middelbare-schooltijd (en ligt die inmiddels ver achter je).
• Misschien kun je het niet zo goed vinden met een collega, leidinggevende of opdrachtgever. Je klapt al haast dicht als je diegene ziet. Bij een presentatie of lastige boodschap is dat des te erger.
• Je hebt last van specifieke manieren van doemdenken. Je bent bijvoorbeeld bang dat mensen afhaken tijdens je presentatie, dat anderen je uitlachen of dat je niet uit je woorden komt of struikelt over je eigen schoenveters. Dat is nog nooit gebeurd. Maar de gedachte alleen al weerhoudt je er haast van om de uitdaging aan te gaan.
• Je hebt last van een laag zelfbeeld. Als je spreekt voor een groep, komt je gebrek aan zelfvertrouwen extra opzetten.
• Je bent eens flink op je plaat gegaan tijdens een eerdere presentatie (of andere traumatische ervaringen), waardoor iedere nieuwe presentatie de herinnering en bijbehorende schaamte oproept.

Hoe vaak komt spreekangst voor?

Je bent niet de enige die last heeft van spreekangst. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat spreekangst veel voorkomt. Afhankelijk van de definitie en meetmethode ervaart ongeveer één op de vijf tot één op de drie mensen angst voor spreken in het openbaar. Onder studenten worden zelfs percentages van rond de 60% gevonden.

Onderzoek van Stein, Walker & Forde (1996) onderzochten 499 volwassenen uit de algemene bevolking. Ongeveer 33% gaf aan buitensporige angst te ervaren bij spreken voor een groot publiek. Bij 10% leidde die angst zelfs tot duidelijke beperkingen of ernstige spanning in werk, opleiding of sociaal leven. Een meta-analyse uit 2019 vat eerder onderzoek samen en stelt dat studies onder de algemene bevolking doorgaans percentages van ongeveer 21% tot 33% vinden voor fear of public speaking. Onder studenten liggen die percentages vaak nog hoger. In een onderzoek onder 1.135 studenten rapporteerde 63,9% angst voor spreken in het openbaar.

Ook bekende mensen hebben spreekangst. Zelfs de meest zelfverzekerde TED-sprekers hebben van tevoren weleens last van “Kan ik het eigenlijk wel?”-achtige zenuwinzinkingen. Er zijn wereldberoemde muzikanten met podiumangst. En ook acteurs die achter de coulissen uit alle macht proberen hun trillende stem in bedwang te houden.

Wist je bijvoorbeeld dat zangeres Adele nog steeds regelmatig met podiumangst kampt als ze een groot publiek voor zich ziet en dan bang is het niet goed genoeg te doen?

In deze video wordt uitgelegd hoe zangeres Adele met haar angsten omgaat… En geen zorgen: ik geef geen voorkeur aan alter ego’s.

Wat zijn de symptomen van spreekangst?

Je kunt bij spreekangst diverse symptomen ervaren. Denk aan:

• hoger ademhalen of een hogere stem
• zweten
• blozen
• een hogere hartslag
• trillende handen
• knikkende knieën
• hyperventileren
• trilling in je stem
• te snel willen spreken
• buikpijn of zelfs darmklachten
• stotteren
• angst om flauw te vallen
• andere angstige gedachten
• de neiging om spreeksituaties uit de weg te gaan

Hoe bereid je een presentatie voor als je spreekangst hebt? 8 before-tips

Je presentatieangst overwinnen begint al bij een goede voorbereiding, zodat je tijdens het daadwerkelijke spreken zo min mogelijk hoeft te improviseren en je niet met je mond vol tanden komt te staan als iemand je onderbreekt.

Het doel is niet om alle spanning weg te krijgen, maar om jezelf voldoende houvast te geven om ondanks die spanning goed te kunnen presenteren.

Een paar praktische manieren:

1. Ken je kernboodschap. Bepaal vooraf wat je publiek na afloop vooral moet onthouden.
2. Werk met een eenvoudige structuur. Denk bijvoorbeeld aan: opening, drie hoofdpunten en afsluiting.
3. Schrijf niet alles letterlijk uit. Een volledig script kan juist extra druk geven, omdat één vergeten zin dan al snel voelt alsof je de draad kwijt bent. Gebruik liever steekwoorden.
4. Oefen hardop. Spreek je presentatie meerdere keren uit (niet alleen in gedachten), liefst ook voor iemand anders.
5. Oefen juist het begin extra goed. De eerste minuut is vaak het spannendst. Als je precies weet hoe je wilt openen, kom je makkelijker op gang.
6. Denk na over vragen die je kunt krijgen, technische problemen die zich kunnen voordoen of een moment waarop je je tekst vergeet. Bedenk vooraf wat je dan doet. Ga echter niet doemdenken.
7. Maak jezelf vertrouwd met de ruimte. Bekijk waar je staat, hoe de techniek werkt en waar je eventueel je aantekeningen neerlegt.
8. Neem bewust pauzes op. Je hoeft niet voortdurend te praten. Een korte stilte voelt voor jou vaak veel langer dan voor je publiek.

Probeer bovendien niet te oefenen totdat je presentatie perfect klinkt. Oefen totdat je weet: ook als ik zenuwachtig ben of even mijn woorden kwijt ben, weet ik hoe ik verderga. Dat geeft meestal veel meer vertrouwen dan iedere zin uit je hoofd leren.

En een stilte laten vallen is niet erg… mits je het bewust doet. In deze aflevering van de Tijdwinst Podcast spreken Björn Deusings, productiviteitsexpert, en Maggs Rippen, communicatie-expert hoe je dit doet.

Wat helpt tegen zenuwen voor een presentatie?

En nee… ik wilde nu niet zeggen: een flink glas wijn drinken. Alsjeblieft niet zelfs! De voorbereiding geeft je al houvast, maar ook kun je leren om je spanning beter te reguleren. Hoe kun je beter omgaan met je spanning? Dit helpt:

• Adem rustig in en uit. Vooral een rustige, langere uitademing kan helpen om je lichaam uit de hoogste spanning te halen.
• Vertraag bewust. Door zenuwen ga je vaak sneller praten. Pauzes en een rustiger tempo geven je meer controle.
• Richt je aandacht op je publiek. Vraag jezelf niet voortdurend af hoe je overkomt. Denk liever: wat heeft mijn publiek nu nodig om mij te begrijpen? Speel daarop in.
• Houd je voor dat je niet foutloos hoeft te spreken. Een verspreking of korte stilte valt anderen meestal veel minder op dan jij denkt.
• Bouw ervaring geleidelijk op. Begin bijvoorbeeld met spreken in een kleine groep en vergroot daarna stap voor stap de uitdaging.

De belangrijkste omslag is dus niet: hoe zorg ik dat ik niets meer voel? Maar: hoe zorg ik dat ik mijn verhaal kan vertellen terwijl ik spanning voel? Juist die ervaring maakt openbaar spreken op termijn vaak een stuk minder bedreigend.

Hoe kun je spreekangst overwinnen? 8 spreektips van TED-talkers

Als je deze vraag googelt, kom je de meest uiteenlopende (en soms ook nogal exotische) oplossingen tegen. Sommigen zweren bij dat spreekangst met hypnose verholpen kan worden, anderen vertellen uitgebreid waarom toneelspelen helpt tegen spreekangst. Weer een ander beweert te weten welk pilletje spreekangst verlaagt (tip: volg die tip lekker niet op en blijf zéker weg van betablokkers en ander gek spul in pilvorm, tenzij de huisarts het je voorschrijft!).

Ook zie je regelmatig dat spreekangst met EMDR (een therapievorm voor traumatische gebeurtenissen) verholpen kan worden. Daarnaast zou logopedie bij spreekangst helpen, zeker als stotteren of verkeerde ademhaling aan jouw angst ten grondslag ligt. Er wordt in heftige gevallen van spreekangst weleens medicatie voorgeschreven. En als je extreme spreekangst hebt, is misschien ook therapie nodig.

Maar voordat je nu denkt dat je minstens tien professionals moet zien, kijk eerst eens hoever je zelf kunt komen. Als jouw spreekangst niet door een trauma of extreme angst komt, kun je ook zelf met kleine aanpassingen al een eind komen. Daarom wil ik je 8 tips tegen spreekangst meegeven (gebaseerd op verschillende onderzoekers en TED-talkers):

1. Spreek.
2. Doe vooraf een korte ontspanningsoefening.
3. Neem een powerpose aan.
4. Doe als TED-sprekers: spreek jezelf in “Iedereen staat aan mijn kant”.
5. Zoek vriendelijke gezichten in het publiek.
6. Vergeet niet dat fouten soms juist gewaardeerd worden.
7. Bereid je goed voor.
8. Besef dat zenuwen er altijd bij horen.

1. Spreek

Als je angst om te spreken hebt, is je eerste neiging waarschijnlijk om spannende situaties uit de weg te gaan. Maar dat werkt averechts. Er is maar één echte oplossing: toch zelfverzekerd spreken voor een groep. Alleen zo ontdek je dat er niet zoveel ergs gebeurt als je dat doet.

Spreekangst is vaak een irreële angst. Veel doemgedachten die je vooraf hebt, komen helemaal niet uit. In het ergste geval gaan je vingers wat trillen of vergeet je een paar woorden. Maar so be it. Hoe erg is dat nu echt? Misschien merken anderen er niet eens iets van.

Hoe daag je jezelf uit om tóch die spreekkansen te pakken?

• Weersta de verleiding om een lastige boodschap op papier te zetten. Bel erover, zodat je kunt oefenen met slecht-nieuws-gesprekken voeren.
• Schuif de presentatie niet door naar je collega. Geef aan dat jij het oppakt, ook al vind je het spannend.
• Bewaar jouw feedback tijdens de vergadering niet voor naderhand. Zeg al tijdens de meeting wat je wilt zeggen, ook als je daarvoor actief het woord moet vragen.
• Ga wél mee naar die netwerkborrel of vrijmibo. Juist als je dat spannend vindt en liever blijft zitten waar je zit, is het een goed idee om wél de uitdaging aan te gaan.
• Slik je feedback niet in, maar spreek die uit. (Ja, júist ook negatieve feedback.) De feedbackmodellen van de 4 G’s en het ik-ik-jij-model helpen je op weg om dat op een constructieve manier te doen.

Hoe vaker je de spreekangst aangaat, hoe meer je zult ervaren dat spreken jou helemaal niet zo slecht afgaat. En dat die doemscenario’s helemaal niet uitkomen. Met elke geslaagde spreekuitdaging kan je zelfvertrouwen een beetje toenemen.

2. Doe vooraf een korte ontspanningsoefening

Een goede manier om je spreekangst aan te pakken is door voordat je gaat spreken een moment van rust te nemen. Dat kun je op allerlei manieren doen. Misschien helpt het je om een paar keer diep in en uit te ademen voor je presentatie en zo met een kalmere ademhaling spreekangst te verminderen. Een hoge ademhaling geeft namelijk het signaal “Dit is een spannende situatie!” aan je lichaam. Met een rustigere ademhaling daalt je spanning vanzelf al iets.

In deze TED Talk spreekt Danish Dhamani over hoe hij zijn spreekangst overwonnen heeft.

Je kunt er ook voor kiezen om voor het spannende gesprek of de presentatie te mediteren (tip van Harvard-onderzoekers!), jezelf affirmaties toe te spreken of voor mijn part sketches van Amerikaanse comedians te kijken om je lach-hormoon op te krikken.

3. Neem een power-pose aan

Je lichaamshouding heeft veel impact op hoe je je over jezelf voelt. Wanneer jij er als een zoutzak bij zit, is de kans klein dat je vol zelfvertrouwen die spannende meeting ingaat. Ga je er zelfverzekerder bij staan? Dan ga je vaak vanzelf al luider spreken en komt je boodschap beter uit de verf.

Power-poses aannemen is een truc die ook de grootste sprekers van de wereld aannemen. Angela Merkel en Barack Obama bijvoorbeeld. Wat zij kunnen, kun jij ook.

Hoe neem je een goede powerpose aan?

• Houd je rug recht en doe je schouders naar achteren.
• Zet je benen iets uit elkaar.
• Houd je handen voor je of langs je lichaam. Zet ze zeker niet in je zij (dat komt boos of agressief over) en sla ze ook niet over elkaar (same story). Neem liever een open houding aan.
• Zorg dat je voeten iets naar buiten wijzen. Dat komt zelfverzekerder over dan als je voeten naar binnen wijzen.

4. Doe als TED-sprekers: spreek jezelf in “Iedereen staat aan mijn kant”

Een van de beste manieren om spreekangst te overwinnen, is volgens de organisatoren van de bekende TED-conferenties om jezelf steeds toe te spreken “Iedereen staat aan mijn kant”. Dit is een tip die de organisatoren van de TED-talks regelmatig aan hun sprekers meegeven. Briar Goldberg, Head of Speaker Coaching bij TED, formuleert het op haar LinkedIn page heel concreet: je publiek hoopt normaal gesproken niet dat je faalt. Haar advies is daarom om je publiek te zien als vrienden in plaats van tegenstanders. TED deelde dit ook expliciet als tip tegen speaking anxiety.

Als je last hebt van spreekangst, ben je er vaak van overtuigd dat het publiek tegen je is. Mensen zullen wel iets negatiefs van je vinden, kritiek hebben of je afwijzen. Maar wat als je uitgaat van het tegendeel? Mensen luisteren graag naar je, zijn het met je eens en willen hetzelfde doel bereiken als jij.

Zo ga je de presentatie of bespreking al heel anders (veel positiever!) in. Zie je publiek als jouw supportteam. En zie degene tegenover je bij het gesprek als iemand die een doel heeft dat jij ook hebt (zoals een project tot een goed einde brengen, het beste bedrijfsresultaat behalen of deze samenwerking laten slagen). Dan wordt het minder spannend om dit gesprek aan te gaan.

5. Zoek vriendelijke gezichten in het publiek

Dit is volgens TED-curator Chris Anderson dé tip als je bang bent om te presenteren. Hij raadt TED-sprekers altijd aan om in het publiek naar een paar aardige gezichten op zoek te gaan. Welke mensen spreken je aan? Wie kijken vriendelijk en geïnteresseerd? Als je op meerdere plekken in het publiek zo’n vriendelijk kijkend persoon vindt, kun je de presentatie simpelweg voor die mensen houden.

Vergeet de rest van de mensen in de zaal (tenminste, in gedachten!). Dan voelt je publiek al een stuk kleiner en voel jij je zelfverzekerder en meer gesupport.

6. Vergeet niet dat fouten soms juist gewaardeerd worden

Fouten worden soms juist gewaardeerd. Wait what? Ja echt! Ook dat is iets wat Anderson “zijn” sprekers regelmatig op het hart drukt. Je kunt jezelf soms wel voor je hoofd slaan als je door de zenuwen niet op de juiste woorden komt of iets verkeerd zegt. Jij vindt het misschien knullig. Je publiek waardeert het juist.

Spreekangst? Het is geen monster onder je bed, het is de spiekbrief van je onzekerheid. Ken je tekst, adem, en onthoud: iedereen kijkt meer naar je intentie dan naar je perfectie. #Tijdwinst #assertiviteit #gesprekstechnieken

— Tijdwinst.com (@tijdwinst) August 25, 2025

Volgens Anderson voel je namelijk juist sympathie voor mensen die zenuwachtig zijn. En dan vooral als je zelf ook kort aanstipt dat je zenuwachtig bent of dat er iets fout ging. Je laat daarmee zien dat jij ook maar een mens bent, waardoor je voor veel mensen sympathieker overkomt.

Wat kun je nu doen bij blokkeren tijdens een presentatie?

Blokkeer je ineens tijdens een presentatie? Dan voelt een paar seconden stilte al snel als een eeuwigheid. Toch hoef je niet direct in paniek te raken. Je publiek merkt zo’n korte onderbreking meestal veel minder sterk op dan jijzelf. Dit kun je bijvoorbeeld doen:

• Stop bewust even met praten. Neem rustig adem en geef jezelf een paar seconden om je gedachte terug te vinden.
• Kijk naar je kernwoorden. Gebruik steekwoorden op een kaartje of je presentatiescherm als geheugensteun.
• Herhaal je laatste punt. Zeg bijvoorbeeld: “Wat hierbij vooral belangrijk is…” Dat helpt je vaak vanzelf weer op weg.
• Ga door naar het volgende onderdeel. Ben je een zin of voorbeeld kwijt? Sla het over. Je publiek weet niet wat je van plan was te zeggen.
• Stel een vraag aan je publiek. Dat geeft jou even tijd om te herstellen en maakt je presentatie meteen interactiever.
• Benoem het luchtig als dat nodig is. Een simpele zin als “Ik ben mijn draad heel even kwijt” is vaak voldoende. Je hoeft er geen groot probleem van te maken.
• Gebruik een vaste noodzin. Bedenk vooraf één zin waarmee je altijd verder kunt, bijvoorbeeld: “Laat ik teruggaan naar de kern van mijn verhaal.”

Het belangrijkste is dus niet dat je nooit blokkeert, maar dat je weet hoe je verdergaat wanneer het gebeurt. Een korte stilte of vergeten zin verpest je presentatie niet. Rustig herstellen maakt vaak zelfs een zelfverzekerdere indruk dan krampachtig proberen te verbergen dat je iets kwijt bent.

7. Bereid je goed voor

Zie je enorm op tegen een presentatie of een lastig gesprek? Een goede voorbereiding is (zoals bij meer dingen) het halve werk. Noteer alvast op een briefje wat je in elk geval wilt gaan zeggen. Zorg ervoor dat je PowerPoint staat als een huis en dat je je verhaal door en door kent. Dan ben je al een heel eind.

Moet je een lastig gesprek voeren? Denk dan alvast na over vragen of opmerkingen die je kunt verwachten en bedenk daar een reactie op. Dan loop je minder kans dat je met je mond vol tanden staat en ga je daardoor zelfverzekerder het gesprek in.

Ook belangrijk: onthoud dat je altijd op dingen mag terugkomen. Word je overdonderd door een vraag? Geef gerust aan dat je er even over wilt nadenken en morgen antwoord geeft. Ook dat kan de druk van het gesprek halen.

8. Besef dat zenuwen er altijd bij horen

Ik zei het net al: het overgrote merendeel van de mensen heeft last van spreekangst. Het is niet gek dat voor een groep staan of inbreken in een vergadering spannend is. Je wilt het goed doen. Dat levert druk op en dus ook stress. Verwacht niet dat je van al die zenuwen afkomt, en dat presenteren jou voortaan altijd vlekkeloos afgaat.

Goed om te beseffen: ook Adele staat met haar podiumangst gewoon voor zalen met duizenden mensen te zingen. Ook actrice Nicole Kidman had ooit last van podiumvrees. En zelfs de grootste musici zweten er nog regelmatig op los voordat ze voor het publiek spelen, hoe goed ze ook zijn.

Allemaal bewijs dat zenuwen niet erg zijn, als je je er maar niet door laat tegenhouden om dingen te doen die belangrijk zijn. Zoals je mening geven, de regie nemen of een presentatie houden.

Dus veroordeel je zenuwen niet. Voel je niet meteen stom als je over woorden struikelt of met een hoge adem het podium op stapt. Neem een slok water én een hap lucht en begin te vertellen. Zie maar wat ervan komt.

In het beste geval sta je zelfverzekerd de sterren van de hemel te presenteren. In het andere geval maak je een foutje of kom je zenuwachtig over en word je juist daardoor extra sympathiek gevonden.

Kortom: hoe erg kan het uitpakken? Niet heel erg. Als je dat maar in gedachten houdt, wordt spreken al veel minder eng.

Spreekangst oefeningen? Kom langs op onze 1-daagse training gesprekstechnieken

Onze eendaagse training gesprekstechnieken is niet per se een spreekangst training, maar je leert er wel beter communiceren. Assertief communiceren kan helpen bij spreekangst, omdat je minder bezig bent met de vraag: “Hoe kom ik over?” en meer met: “Wat wil ik eigenlijk zeggen?” Je leert je boodschap duidelijk uit te spreken zonder jezelf kleiner te maken en zonder de behoefte om alles perfect te formuleren. Dat geeft houvast tijdens een presentatie, vergadering of spannend gesprek.

Bij de eendaagse training Gesprekstechnieken van Tijdwinst.com oefen je deze vaardigheden praktisch. Je leert onder andere:

• helder communiceren
• actief luisteren
• gerichte vragen stellen
• vanuit de ik-vorm spreken
• bewust omgaan met je verbale en non-verbale communicatie

Ook leer je hoe je tijdens lastige gesprekken de regie houdt zonder de ander te overheersen. De training is interactief en gericht op situaties die je in de praktijk tegenkomt.

Daarbij wordt assertief communiceren expliciet gezien als een vaardigheid die je kunt aanleren. Je oefent om duidelijk te zeggen wat je denkt, voelt of nodig hebt terwijl je rekening blijft houden met de ander. Dat kan juist bij spreekangst waardevol zijn: je hoeft niet ineens een zelfverzekerde podiumtijger te worden. Je leert vooral om ondanks de spanning duidelijker voor je boodschap te gaan staan. Dus geïnteresseerd? Meld je dan snel aan en wij helpen je jouw spreekangst te overwinnen.

Conclusie: spreekangst overwinnen betekent dus spreken met gereguleerde spanning

Spreekangst verdwijnt meestal niet doordat je wacht tot je je eindelijk zelfverzekerd voelt. Je overwint die angst juist door goed voorbereid te spreken terwijl je nog zenuwen voelt. Hoe vaker je ervaart dat een trillende stem, een korte stilte of een vergeten zin helemaal geen ramp is, hoe minder bedreigend spreken wordt. Je hoeft dus geen geboren TED-spreker te worden. Het helpt al als je leert vertrouwen op je voorbereiding, je boodschap en je vermogen om jezelf te herstellen als iets anders loopt dan gepland.

Wil je de spanning onder controle houden? Volg dan deze 8 tips:

1. Grijp bewust momenten aan waarop je het woord kunt nemen.
2. Breng jezelf vlak van tevoren even tot rust met een korte ontspanningsoefening.
3. Ga staan in een open en zelfverzekerde houding.
4. Neem een voorbeeld aan TED-sprekers en houd jezelf voor: “Mijn publiek wil dat dit goed gaat.”
5. Richt je tijdens het spreken op mensen die vriendelijk en betrokken kijken.
6. Onthoud dat een foutje je niet meteen minder geloofwaardig maakt en soms zelfs sympathiek werkt.
7. Zorg dat je vooraf goed weet wat je wilt vertellen.
8. Accepteer dat gezonde spanning nu eenmaal bij spreken hoort.

Begin dus niet met de vraag hoe je alle spanning kunt uitschakelen. Vraag jezelf liever af: wat wil ik zeggen en hoe kan ik dat ondanks mijn spanning toch uitspreken?

Natasja Bartholomé,
High performance blogger

Volg ons op onze socials voor meer gesprekstips

Kun je wel wat extra tips gebruiken om jezelf te verbeteren op allerlei vlakken, zoals communicatie of time management? Lees dan onze boeken Full Focus op wat echt belangrijk is en Elke Dag om 15.00 Uur Klaar. Nee, dit is geen specifiek ‘spreekangst overwinnen boek’, maar een boek waar we de belangrijkste punten uit onze trainingen voor je hebben gebundeld. Waardoor je niet harder, maar vooral slimmer gaat werken. Eerst online inspiratie opdoen? Volg ons dan op Instagram en Pinterest voor een dagelijkse dosis tips. Of schrijf je in voor de nieuwsbrief.

Lees je al genoeg op je werk? Ik snap je. Daarom deel ik ook graag de Tijdwinst Podcast met je. Vol met interessante gasten en tips, maar visueel te volgen op Youtube en auditief via Springcast.

Meer lezen?

• Spreken is zilver, zwijgen is goud. Dit is waarom (en waar toe te passen)
• Heb je een angststoornis? Behandelingen en tips om je angsten te overwinnen
• 3 gespreksvaardigheden die niets te maken hebben met spreken.
• Spreken in het openbaar: overwin je angst zoals ‘The Boss’ dat deed
• Spreken met impact: 3 gesprekstechnieken om écht gehoord te worden

Veelgestelde vragen over spreekangst

• Waarom ben ik bang om voor een groep te spreken?

  Bang zijn om voor een groep te spreken komt meestal doordat je brein de situatie ziet als een moment waarop je sociaal beoordeeld kunt worden. Alle aandacht is op jou gericht. Daardoor voelt een foutje, stilte of kritische reactie al snel groter dan wanneer je gewoon met één persoon praat.

  Die spreekangst kan onder andere ontstaan door:

  • faalangst
  • perfectionisme
  • weinig zelfvertrouwen
  • eerdere negatieve ervaringen
  • neiging om vooraf allerlei rampscenario’s te bedenken

• Welke oefeningen helpen om met meer zelfvertrouwen te spreken?

  Oefeningen die helpen om met meer zelfvertrouwen te spreken, zijn vooral oefeningen waarbij je tegelijk werkt aan je voorbereiding, stemgebruik en gewenning aan spannende situaties. Zelfvertrouwen ontstaat namelijk niet alleen door anders te denken. Je moet ook ervaren: “Ik kan dit.”

  Doe dit door:

  • Oefen hardop in plaats van alleen in je hoofd.
  • Neem jezelf op en kijk terug naar je tempo, houding en stem.
  • Oefen met korte spreekmomenten.
  • Vertraag bewust.
  • Train je opening. Oefen vooral de eerste paar zinnen van een presentatie of gesprek.
  • Gebruik kernwoorden. Noteer een paar steekwoorden en vertel daar vrij omheen.
  • Oefen oogcontact. Vertel iets aan één persoon en houd enkele seconden oogcontact voordat je wegkijkt.
  • Pak kleine spannende momenten bewust aan.
  • Oefen met fouten maken en hoe je hiermee om moet gaan.

• Wat doe je als je blokkeert tijdens het spreken?

  Dit helpt op zo’n awkward moment:

  • Stop even bewust. Adem rustig in en uit, zodat je jezelf een paar seconden geeft om je gedachte terug te vinden.
  • Kijk naar je kernwoorden. Een paar steekwoorden op papier of op je scherm kunnen genoeg zijn om weer op gang te komen.
  • Herhaal je laatste punt. Zeg bijvoorbeeld: “Wat hierbij vooral belangrijk is…” Vaak komt de rest van je verhaal dan vanzelf weer terug.
  • Ga door naar het volgende onderdeel. Ben je een voorbeeld of zin kwijt? Sla die gerust over. Je publiek weet niet wat jij oorspronkelijk van plan was te zeggen.
  • Stel een vraag. Daarmee verschuif je kort de aandacht en krijg jij tijd om je gedachten opnieuw te ordenen.
  • Benoem het luchtig. Een simpele zin als “Oei, ik ben mijn draad heel even kwijt” is vaak voldoende.
  • Gebruik een vaste noodzin.

• Wanneer heb je professionele hulp nodig bij spreekangst?

  Hulp inschakelen is vooral verstandig wanneer:

  • de angst heel sterk is en niet afneemt door zelf te oefenen
    je regelmatig paniekklachten krijgt, zoals hyperventilatie, hartkloppingen of het gevoel flauw te vallen
  • je door spreekangst kansen op werk, studie of sociaal gebied misloopt
  • eerdere nare of traumatische ervaringen steeds opnieuw naar boven komen
  • stotteren, ademhalingsproblemen of stemproblemen een belangrijke rol spelen
  • je steeds meer situaties gaat vermijden
  • je zelfvertrouwen er langdurig onder lijdt

• Wat is spreekangst in het Engels?

  In het Engels wordt meestal “fear of public speaking” gebruikt. Je kunt ook zeggen: speech anxiety of glossophobia.

• Wat is een bekende spreekangst therapie?

  Een van de bekendste en best onderzochte therapieën bij spreekangst is cognitieve gedragstherapie (CGT), vaak gecombineerd met exposuretherapie.

• Hoe behandel je spreekangst bij een kind?

  Bij een kind behandel je spreekangst meestal geleidelijk en spelenderwijs. Het doel is niet om een kind meteen voor de klas te zetten met het idee “daar leer je van”. Te grote stappen kunnen de angst juist bevestigen. Gebruik eerder:

  • Praat eerst over de angst. Vraag waar het kind precies bang voor is. Neem die angst serieus zonder te bevestigen dat de situatie daadwerkelijk gevaarlijk is.
  • Maak een angstladder. Begin met iets dat een beetje spannend is en bouw langzaam op. Bijvoorbeeld thuis iets vertellen aan een ouder, daarna aan twee bekenden en uiteindelijk een korte presentatie houden.
  • Oefen regelmatig. Door dezelfde stap meerdere keren te doen, ervaart een kind dat spanning mag ontstaan en vanzelf weer kan afnemen. Dit principe heet exposure.
  • Pak angstige gedachten aan. Bij cognitieve gedragstherapie leert een kind bijvoorbeeld een gedachte als “iedereen gaat me uitlachen” onderzoeken en vervangen door een realistischer gedachte.
  • Prijs het proberen, niet alleen het resultaat. Dus liever: “Goed dat je toch je hand opstak terwijl je het spannend vond” dan alleen: “Wat heb je dat goed gedaan.”
  • Betrek school erbij. Een leerkracht kan helpen met kleinere spreekmomenten en voorkomen dat een kind telkens aan spreken ontsnapt.

Wie zijn wij? | Tijdwinst.com

Bij Tijdwinst helpen we al meer dan 20 jaar professionals uit heel Nederland om meer uit zichzelf, uit samenwerkingen en uit hun werk te halen. Daarvoor organiseren we door het hele land én online 1-daagse trainingen over thema’s als gesprekstechnieken, feedback geven, assertiviteit en timemanagement. Al onze trainingen zijn op locaties door het hele land én online te volgen.

Benieuwd naar onze trainingen of naar onze andere artikelen? Lees verder op onze websites of meld je direct aan voor een training.