Communiceren met een narcist kan behoorlijk frustrerend zijn. Je legt iets rustig uit, stelt een grens of geeft feedback, toch lijkt het gesprek binnen de kortste keren over iets heel anders te gaan. Hoe voorkom je dat je wordt meegezogen in discussies die nergens toe leiden? Ik leer je een aantal gesprekstechnieken waarmee je een narcist kunt aanspreken.

Wat komt aan bod:

  1. Wat is narcisme precies?
  2. Wat zijn oorzaken van narcisme?
  3. Wat zijn de belangrijkste kenmerken van narcisme?
  4. Is er een “narcisme behandeling” mogelijk?
  5. Hoe herken je narcistisch gedrag? Met 1 vraag
  6. Hoe ga je een gesprek aan met een narcist?
  7. Wat moet je vooral niet doen in contact met een narcistisch persoon?
  8. Hoe ga je om met een narcistische collega?
  9. Veelgestelde vragen over omgaan met narcisme

Volg Tijdwinst.com als betrouwbare bron in Google

Wat is narcisme precies?

Volgens het woordenboek is een narcist iemand die een ziekelijke liefde voor zichzelf heeft. Het is een complex persoonlijkheidskenmerk dat vaak lastig te herkennen is voor psychologen. Dat neemt niet weg dat je het woord vast graag gebruikt voor iemand die je zelfingenomen of arrogant vindt. Zo heb je je baas wel eens een narcist genoemd of die ene collega. Zelfs binnen je eigen familie denk je een paar narcisten te kunnen aanwijzen.

Toch kun je die diagnose niet zomaar stellen. Iemand die werkelijk een narcistische persoonlijkheidsstoornis heeft, gelooft dat hij of zij het middelpunt is van zijn of haar wereld: dé persoon waar de wereld omheen draait. Hij of zij vindt het lastig om empathie op te brengen voor anderen vanwege een groot gevoel van eigendunk. Daarnaast heerst er een drang om aanbeden te worden en geliefd te zijn. Voor een buitenstaander lijkt zo iemand eerder arrogant, egocentrisch en manipulatief.

ik leg mijn collega uit hoe je met narcisten communiceert

Wat is het verschil tussen narcisme en zelfvertrouwen?

Het verschil tussen narcisme en zelfvertrouwen zit vooral in hoe je naar jezelf én naar anderen kijkt. Zelfvertrouwen betekent dat je vertrouwen hebt in je eigen kwaliteiten zonder dat je daarvoor een ander kleiner hoeft te maken. Je kunt fouten erkennen, kritiek verdragen en waardering hebben voor de prestaties van anderen. Je gevoel van eigenwaarde blijft daarbij redelijk stabiel.

Narcisme draait sterker om de behoefte om bijzonder, succesvol of superieur gevonden te worden. Iemand met narcistische trekken kan veel zelfvertrouwen uitstralen maar daaronder juist sterk afhankelijk zijn van bewondering en bevestiging. Kritiek kan daardoor sneller voelen als een aanval.

Kan iemand narcistisch zijn zonder een narcistische persoonlijkheidsstoornis te hebben?

Ja, narcistische trekken hebben is iets anders dan een narcistische persoonlijkheidsstoornis hebben. Vrijwel iedereen vertoont weleens narcistische trekjes. Denk aan:

Pas wanneer zulke patronen hardnekkig en langdurig aanwezig zijn, gecombineerd worden met andere narcistische kenmerken en duidelijk problemen veroorzaken in relaties, werk en dagelijks functioneren, kan er sprake zijn van een narcistische persoonlijkheidsstoornis.

Je kunt dus prima zeggen dat iemand narcistische trekken of narcistisch gedrag vertoont. Iemand daadwerkelijk een narcist noemen is lastiger, omdat je daarmee al snel suggereert dat er sprake is van een persoonlijkheidsstoornis.

Wat zijn oorzaken van narcisme?

Narcisme kan door verschillende factoren ontstaan. Wat precies de aanleiding is, is nog niet door onderzoek exclusief gemaakt, maar waarschijnlijk speelt een samenspel tussen biologische aanleg en de manier waarop iemand opgroeit een belangrijke rol. Concreet kan ik trauma en opvoeding aanwijzen als main culprits.

Narcisme door trauma

Trauma en langdurige stress kunnen een rol spelen bij het ontstaan van narcistische trekken. Denk bijvoorbeeld aan:

  • emotionele verwaarlozing
  • afwijzing
  • mishandeling
  • jarenlang opgroeien in een onveilige omgeving

Een kind kan daardoor manieren ontwikkelen om zichzelf te beschermen tegen gevoelens van onzekerheid, schaamte of machteloosheid. Zich groter voordoen dan het zich werkelijk voelt, voortdurend bevestiging zoeken of weinig kwetsbaarheid tonen, kan dan een soort beschermingsmechanisme worden.

Dat betekent echter niet dat iedereen die iets traumatisch meemaakt narcistisch wordt. Trauma is geen automatische oorzaak, maar kan samen met andere factoren wel bijdragen aan de ontwikkeling van narcistisch gedrag.

Narcisme als gevolg van slechte opvoeding

Ook de opvoeding kan bijdragen aan het ontstaan van narcistische trekken. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer een kind voortdurend op een voetstuk wordt geplaatst, nauwelijks grenzen krijgt of juist weinig warmte en erkenning ontvangt. Ook extreem hoge verwachtingen, veel kritiek of liefde die vooral afhankelijk lijkt van prestaties kunnen invloed hebben. Een kind leert dan bijvoorbeeld dat waardering iets is wat je moet verdienen of dat fouten maken onacceptabel is. Zo kunnen patronen ontstaan waarbij status, bewondering en controle steeds belangrijker worden.

Misschien groeide je op met ouders die de lat voortdurend hoog legden. Wat je ook deed, het voelde al snel alsof het beter moest. Presteerde je wél zoals van je werd verwacht? Dan volgde daar juist waardering of bewondering op. Zo’n opvoeding kan bijdragen aan sociale ongevoeligheid en in sommige gevallen aan de ontwikkeling van een narcistische persoonlijkheidsstoornis.

Is narcisme erfelijk?

Narcisme kan deels erfelijk zijn, maar het ontstaat niet simpelweg doordat iemand één bepaald ‘narcisme-gen’ erft. Onderzoek bij tweelingen laat zien dat genetische verschillen een rol spelen bij narcistische eigenschappen zoals grootheidsgevoelens en het gevoel recht te hebben op een bijzondere behandeling. Tegelijkertijd spelen opvoeding, ervaringen en andere omgevingsfactoren een belangrijke rol.

Erfelijke aanleg kan iemand dus kwetsbaarder maken voor bepaalde narcistische kenmerken, maar bepaalt niet automatisch hoe die persoon zich later ontwikkelt. Heeft een van je ouders narcistische trekken? Dan betekent dat dus niet automatisch dat jij ook narcistisch wordt. Je kunt bepaalde persoonlijkheidskenmerken erven terwijl je door je omgeving en ervaringen uiteindelijk een heel ander gedragspatroon ontwikkelt.

Wat zijn de belangrijkste kenmerken van narcisme?

Denk je er nog steeds van overtuigd te zijn dat die ene nare collega een narcist is? Het zou zomaar kunnen. Indien hij of zij aan deze 5 kenmerken voldoet, spreek je namelijk van een narcistische stoornis. Wat zijn dan nu de kenmerken van narcisme? Nou, een narcist:

  • fantaseert veel over zaken als succes, macht, schoonheid of romances.
  • overdrijft hoe ‘belangrijk’ hij of zij zelf is.
  • eist constant aandacht en bewondering van anderen op.
  • is er van overtuigd dat hij of zij alleen kan worden begrepen door ‘speciale’ personen of groepen.
  • is high maintenance, heeft onredelijke verwachtingen en verwacht voorkeursbehandelingen.
  • heeft een opgeblazen gevoel van eigenwaarde en jaagt of benadrukt telkens zijn of haar (drang naar) hoge status.
  • geeft weinig om de gevoelens of meningen van anderen of heeft een ernstig gebrek aan empathie.
  • manipuleert of maakt misbruik van anderen om eigen doelen te bereiken.
  • vertoont verwaand gedrag of neemt vaak een arrogante houding aan.
  • is ervan overtuigd dat anderen vaak jaloers op hem of haar zijn.

En? Hoeveel vakjes kun je aanvinken met die ene collega in je achterhoofd (of stiekem misschien bij jezelf?)? In het geval dat het er meer dan 5 zijn, kun je spreken over een ‘ware narcist’.

Een ware narcist?

Een ware narcist is iemand die zich goed en stevig op het narcisme spectrum bevindt. Zoiets valt dan onder een narcistische persoonlijkheidsstoornis. Tamelijk ernstig, zeker wanneer je nauw met zo iemand moet samenwerken.

Wist je dat: het merendeel van de ware narcisten blijkt van het mannelijk geslacht te zijn: zo’n 50-75 procent laat onderzoek zien. Narcisme bij vrouwen ligt dus slechts rond 25%.

threads post over narcisme

Toch wil het niet zeggen dat iedereen die een beetje arrogant en soms wat ongevoelig overkomt, een ware narcist is. Er bestaan verschillende gradaties, waardoor narcisme zich op verschillende manieren kan uiten. Pas wanneer het echt extreem wordt en de persoon indringende psychologische mankementen vertoont en veroorzaakt, kun je het als een stoornis bestempelen. Niet jij, overigens, maar een psycholoog.

Is er een “narcisme behandeling” mogelijk?

Narcisme kan behandeld worden, zeker wanneer er sprake is van een narcistische persoonlijkheidsstoornis. De behandeling bestaat meestal uit psychotherapie. Daarbij werkt iemand bijvoorbeeld aan het herkennen van vaste gedragspatronen, het omgaan met kritiek, het reguleren van emoties en het verbeteren van relaties met anderen. Voor persoonlijkheidsstoornissen geldt psychotherapie doorgaans als de belangrijkste behandelvorm.

Dat betekent alleen niet dat iemand na een paar gesprekken ineens geen narcistische trekken meer heeft. Een persoonlijkheidsstoornis bestaat uit patronen die vaak al jarenlang aanwezig zijn. Verandering kost daardoor tijd en vraagt vooral dat iemand zelf inziet dat zijn gedrag problemen veroorzaakt én bereid is daaraan te werken. Juist dat kan bij narcisme lastig zijn, omdat iemand de oorzaak van problemen eerder bij anderen kan leggen.

Hoe herken je narcistisch gedrag? Met 1 vraag

Goed, je mag dan wel geen psycholoog zijn of een officiële diagnose kunnen stellen. Toch kun je door middel van één vraag jouw vermoeden versterken: is mijn collega wel of geen narcist?

Psycholoog Sara Konrath ontdekte namelijk dat je geen uitgebreide en complexe analyses nodig hebt om de vraag ‘wat is narcisme’ te beantwoorden. Zij bracht de persoonlijkheidstest terug naar één enkele vraag: de Single Item Narcissism Scale (SINS).

Wat de vraag is? Dé meest eenvoudige wijze om te ontdekken of je wel of niet met een narcist te maken hebt? Hij luidt volgens Konrath als volgt:

‘Ben je een narcist?’

Bam, dat is alles. Pijnlijk makkelijk. Dit blijkt wetenschappelijk bewezen dé vraag waarmee je iedere narcist ontmaskert. Het lijkt misschien erg simplistisch, maar er schuilt meer achter dan je denkt.

In deze video laat ik Konrath zelf even aan het woord.

Hoe werkt die vraag stellen?

Normaal gesproken vraag je niet op de man af of iemand een bepaalde eigenschap bezit, zeker niet wanneer deze negatief is. Zo vraag je niet gauw aan een collega: ‘zeg, ben je snel op je teentjes getrapt?’. Of aan je baas: ‘hé, vind je dat je een heethoofd bent?’

Mentaal “gezonde” mensen zouden zich daar nooit openlijk over uitspreken en zouden zich zelfs schamen om te erkennen dat ze inderdaad die negatieve eigenschap bezitten.

Behalve narcisten…

Die vinden het maar wat leuk om die vraag te krijgen én te beantwoorden. Ze voelen zich haast trots dat een ander het opvalt dat zij hoogstwaarschijnlijk narcistisch zijn. Indien je dus jouw vermoeden wil versterken (lees: vermoeden, je kunt geen echte diagnose stellen), stel je collega dan die vraag. Hij of zij zal hem gretig met ‘ja’ beantwoorden.

Hoe ga je een gesprek aan met een narcist?

Het blijkt wel van belang hoe je de vraag precies stelt. Je de persoon kort en krachtig de vraag stellen. Er dus niet omheen draaien, want dan krijg je misschien een ontwijkend antwoord.

Vraag dus niet: ‘Zeg, vind jij van jezelf dat je misschien narcistische trekken hebt?’ Dat werkt niet. Iemand die namelijk werkelijk narcistisch is, zal zich hiermee onvoldoende identificeren.

Je stelt de vraag letterlijk zoals hij is: ‘Zeg, ben jij een narcist?’

Luister vervolgens aandachtig en onderbreek diegene niet. Indien hij of zij niet bekend is met de term narcisme, mag je gerust enige uitleg geven. Benoem bijvoorbeeld bovenstaande persoonlijkheidskenmerken.

Bijvoorbeeld:
‘Nou, narcistisch betekent dat je ijdel, egoïstisch en egocentrisch bent.’

Indien de persoon ‘ja’ antwoord, weet je genoeg.

Wat moet je vooral niet doen in contact met een narcistisch persoon?

Narcisme blijkt een trekje dat je niet zomaar moet wegwuiven. Denk dus niet ‘Ach, dat gaat wel over’ of ‘als ik aardig doe, zal zij vast wel bedaren’. Dat gebeurt niet.

Het gedrag van een narcist heeft namelijk niets met jouw houding of met jouw communicatieve vaardigheden te maken. Er bestaan dan ook geen gesprekstechnieken die jij kunt inzetten om een narcist te ontdooien.

Ik leg het je in deze video uit:

Omgaan met een narcist is werkelijk een gevalletje it’s not me, it’s you. Hij of zij is degene die de communicatie bemoeilijkt en lastig in de omgang is. Daar kun jij op geen enkele manier iets aan veranderen.

Het lage niveau van emotie en empathie zit ‘m namelijk in de aard van het narcistisch beestje. Dat krijg je er niet uit. Niet door aardig te doen, niet door bepaalde gesprekstechnieken toe te passen. Het enige dat je kunt doen is wegrennen, hard.

Je gaat dus niet om met narcisten. En indien je er toch nauw mee samenwerkt, blijf dan zoveel mogelijk uit de buurt. Probeer niet samen te werken aan projecten, ga geen discussies aan en stel je verwachtingen bij.

Hoe ga je om met een narcistische collega?

Een narcist heeft niet rechtstreeks last van zijn of haar gedrag. De enige die hij of zij schaadt zijn de anderen om hen heen: hun collega’s, hun leidinggevende, hun partner of vrienden. En het erge? Het maakt hen niet uit. Blijf er dus ook bij uit de buurt.

Toch kun je soms niet anders, want met een narcistische collega of leidinggevende heb je gewoonweg soms contact. Dat kun je niet uit de weg gaan. Hoe communiceer je met deze narcisten? Ik heb 8 tips voor je:

  1. Communiceer kort en bondig.
  2. Deel geen persoonlijke info.
  3. Houd je emoties onder controle.
  4. Stel geen vragen om manipulatie te voorkomen.
  5. Geef je grenzen aan.
  6. Focus op feiten.
  7. Verwacht geen veranderingen.
  8. Vermijd de narcist, als je het echt niet volhoudt.

1. Communiceer kort en bondig

Wanneer je communiceert met iemand die narcistisch gedrag vertoont, helpt het om je boodschap kort en bondig te houden. Hoe meer uitleg je geeft, hoe meer aanknopingspunten je biedt om de discussie een andere kant op te trekken, woorden tegen je te gebruiken of je aan jezelf te laten twijfelen. Zeg daarom wat je bedoelt, blijf bij de feiten en vermijd ellenlange verdedigingen.

Voorbeeld:
“Nee, dat ga ik nu niet oppakken.”

2. Deel geen persoonlijke info

Vertel niet zomaar waar je onzeker over bent, waar je bang voor bent of welke gevoelige onderwerpen bij jou spelen. Zulke informatie kan later worden gebruikt om je onder druk te zetten, schuldgevoel aan te praten of precies op je zwakke plekken in te spelen. Houd het gesprek daarom zoveel mogelijk zakelijk en feitelijk.

Bijvoorbeeld:
Als iemand vraagt: “Waarom vind je dit zo lastig? Waar ben je eigenlijk bang voor?”

  • Zeg niet: “Ik voel me hierbij onzeker.”
  • Je kunt simpelweg zeggen: “Dat houd ik liever voor mezelf. Laten we het bij dit onderwerp houden.”

3. Houd je emoties onder controle

Normaal ben ik een groot voorstander van je gevoel bij een bepaald gedrag te delen volgens het model van Geweldloze Communicatie. Maar niet bij een narcistisch persoon! Verwacht niet automatisch dat jouw verdriet, frustratie of onzekerheid leidt tot begrip, erkenning of verandering bij een narcist. Je loopt juist het risico dat het gesprek verschuift naar een discussie over jouw emoties, waardoor de oorspronkelijke kwestie uit beeld raakt. Benoem daarom liever concreet gedrag, feiten en grenzen.

In plaats van “Je maakt me onzeker” zeg je bijvoorbeeld: “Ik wil niet dat je op die toon tegen me praat.”

4. Stel geen vragen

Ook een gesprekstechniek die ik normaal altijd aanraad: vragen stellen en doorvragen… tja, skip dat maar bij een narcist. Je geeft de ander daarmee veel ruimte om het gesprek naar zich toe te trekken, zichzelf te rechtvaardigen of de discussie eindeloos te rekken.

Bovendien krijg je niet automatisch meer duidelijkheid wanneer je blijft doorvragen. Houd je vragen daarom liever concreet en gericht op wat je nodig hebt.

Vraag bijvoorbeeld niet: “Waarom doe je altijd zo tegen mij?” maar: “Kun je dit voortaan uiterlijk vrijdag aanleveren?”

5. Geef je grenzen aan

Communiceer je met een narcist, laat dan zo min mogelijk ruimte voor discussie over je grenzen. Houd je boodschap kort, rustig en feitelijk.

Bijvoorbeeld:
“Als je je stem verheft, beëindig ik het gesprek.”

Ga je vervolgens uitgebreid uitleggen waarom je die grens stelt, dan geef je de ander alleen maar meer materiaal om erover te onderhandelen.

Hoe stel je grenzen bij narcistisch gedrag?

Grenzen stellen bij narcisme werkt het best als je kort, concreet en consequent bent. Probeer de ander niet te overtuigen van jouw grens. Maak vooral duidelijk welk gedrag je wel accepteert en wat jij doet wanneer die grens wordt overschreden. Doe dit in deze stappen:

  1. Benoem concreet gedrag. Zeg niet: “Je behandelt me respectloos.” Zeg: “Als je tegen me schreeuwt, beëindig ik het gesprek.”
  2. Maak je grens meetbaar. Bijvoorbeeld: “Ik bespreek dit onderwerp alleen tijdens werktijd”.
  3. Koppel er een actie aan die jij zelf kunt uitvoeren, zoals: “Als je mij beledigt, stop ik het gesprek.”
  4. Leg je grens niet eindeloos uit. “Nee, dat lukt me niet” is voldoende.
  5. Ga niet onderhandelen over een duidelijke grens. Wordt er gevraagd waarom je “zo moeilijk doet”? Herhaal rustig dezelfde boodschap.
  6. Blijf bij feiten. “We hadden afgesproken dat je het document vrijdag zou sturen. Het kwam maandag.”
  7. Laat provocaties je niet van de wijs brengen. Breng het gesprek kalm terug naar het onderwerp.
  8. Zet belangrijke afspraken op schrift. Zeker op het werk kan een korte bevestiging per mail veel discussie achteraf voorkomen.
  9. Trek consequenties wanneer grenzen structureel worden genegeerd. Beperk bijvoorbeeld het contact, laat gesprekken via mail verlopen, betrek een leidinggevende of verander van team wanneer de situatie onwerkbaar blijft.

6. Focus op feiten

Communiceer je met een narcist, houd het dan bij wat je daadwerkelijk kunt waarnemen.

Zeg niet: ‘Je probeert me altijd onderuit te halen’, maar benoem concreet wat er gebeurde: ‘Tijdens de vergadering onderbrak je me drie keer.’

Feiten zijn veel lastiger te verdraaien dan interpretaties. Bovendien voorkom je zo een eindeloze discussie over bedoelingen, motieven en wie er volgens wie gelijk heeft.

7. Verwacht geen veranderingen

Normaal ga je een feedbackgesprek in met de hoop dat iemand na het gesprek zijn gedrag gaat aanpassen. Dát kun je vergeten bij een narcist. Misschien leg jij rustig uit welk gedrag je stoort, misschien geef je duidelijke voorbeelden, toch betekent dat niet dat de ander daar verantwoordelijkheid voor neemt. Richt je daarom niet op het veranderen van de narcist, maar op wat jij zelf kunt beïnvloeden. Bepaal welke grenzen je stelt, hoe je reageert en wanneer je een gesprek beëindigt.

spreek kort en bondig met een narcist

8. Vermijd de narcist, als je het echt niet volhoudt

Merk je dat het contact met een narcist je structureel uitput, dan hoef je niet eindeloos te blijven zoeken naar een manier waarop de samenwerking wél werkt. Soms is afstand nemen de verstandigste keuze. Werk je dagelijks met deze persoon samen, kijk dan of je naar een ander team kunt overstappen of zoek desnoods een andere baan. Je kunt iemands gedrag niet controleren, maar je kunt wel bepalen hoeveel ruimte je diegene nog in jouw werkdag geeft.

Conclusie: zo ga je dus om met narcisten

Communiceren met iemand met sterke narcistische trekken vraagt niet om nóg betere gesprekstechnieken. Het vraagt vooral om realistische verwachtingen. Je kunt de ander niet dwingen tot meer empathie, zelfreflectie of ander gedrag. Wat je wél kunt doen, is zorgen dat jij niet wordt meegezogen in eindeloze discussies, manipulatie of pogingen om jezelf steeds opnieuw te moeten verdedigen.

Communiceren met een narcist doe je daarom volgens mij zo:

  1. Houd je boodschap kort en duidelijk.
  2. Laat persoonlijke informatie zoveel mogelijk buiten het gesprek.
  3. Blijf rustig en laat je gevoelens niet de regie overnemen.
  4. Beperk vragen die de ander ruimte geven om het gesprek naar zijn hand te zetten.
  5. Maak helder waar voor jou de grens ligt.
  6. Benoem alleen wat je concreet kunt waarnemen.
  7. Reken er niet op dat de ander zijn gedrag zal aanpassen.
  8. Neem afstand wanneer het contact je structureel te veel kost.

De belangrijkste verschuiving zit dus niet in de vraag: hoe krijg ik deze persoon zover dat hij anders doet? Vraag jezelf liever af: wat heb ik nodig om hier goed mee om te gaan? Dat geeft je meer grip dan nog tien gesprekken waarin je probeert de narcist te overtuigen.

Inge Martina Nysten,
Communicatie- en marketing manager

Oefenen met communiceren met een narcist? Volg een cursus

Wil je beter communiceren met een narcist, dan helpt het wanneer je zelf sterker wordt in het voeren van gesprekken. Tijdens de eendaagse training Gesprekstechnieken van Tijdwinst.com leer je onder meer helder communiceren, gesprekken voorbereiden, actief luisteren en bewust omgaan met je verbale en non-verbale communicatie. De training gaat niet specifiek over narcisme. Verwacht dus geen spoedcursus ‘narcist temmen’. Wat je wél krijgt, zijn praktische vaardigheden waarmee je duidelijker formuleert, meer regie houdt over een gesprek en bewuster reageert op wat de ander zegt. Juist wanneer je met een lastige gesprekspartner te maken hebt, komt dat goed van pas.

Meld je dus snel aan voor een open training bij jou in de buurt. Of wil je misschien met je hele team beter leren communiceren om die narcistische leidinggevende of klant beter te woord te staan? Meld je dan aan voor onze incompany trainingen.

Meer lezen?

Of als je niet zo’n lezer bent, dan delen we ook vaak interessante tips (en gasten met tips) in onze Tijdwinst Podcast Bekijk het snel op Youtube of luister ernaar op je favoriete platformen, zoals Springcast.

Dagelijks handige inzichten? Volg ons op social media!

Volg ons onder andere op Instagram of Pinterest. Daar krijg je niet alleen handvatten op het gebied van timemanagement, je ontvangt ook de slimme tips waarmee je jouw communicatie skills een boost geeft. De laatste artikelen netjes en overzichtelijk in je mailbox ontvangen? Schrijf je dan in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

Leer je liever lezend, lees dan onze boeken Full Focus op wat echt belangrijk is of Elke Dag om 15.00 Uur Klaar. Maak kennis met de beste inzichten uit onze trainingen en leer slimmer werken in plaats van harder.

Veelgestelde vragen over omgaan met narcisme

  • Hoe gedraagt een narcist zich in een relatie?

    Narcisme in een relatie herken je aan een aantal terugkerende patronen. In het begin kan iemand bijzonder charmant, geïnteresseerd en betrokken overkomen. Je krijgt veel aandacht, complimenten en bevestiging. Naarmate de relatie vordert, kan die dynamiek veranderen. De narcistische partner verwacht bijvoorbeeld steeds meer bewondering, houdt weinig rekening met jouw behoeften en reageert fel wanneer je kritiek geeft of grenzen stelt.

    Andere veelvoorkomende kenmerken zijn manipuleren, de schuld bij jou leggen, weinig verantwoordelijkheid nemen voor eigen gedrag en jouw gevoelens bagatelliseren. Ook kan iemand proberen controle uit te oefenen door jaloezie op te wekken, je onzeker te maken of situaties zo te verdraaien dat jij aan je eigen waarneming begint te twijfelen.

  • Hoe herken je narcisme op het werk?

    Narcisme op het werk herken je meestal niet aan één opvallend gedrag, maar aan een terugkerend patroon. Een narcistische collega of leidinggevende zoekt bijvoorbeeld veel erkenning, trekt successen naar zichzelf toe en schuift fouten juist gemakkelijk af op anderen. Kritiek wordt vaak slecht verdragen, terwijl diegene zelf weinig moeite heeft om anderen stevig te bekritiseren.

    Daarnaast kun je merken dat iemand collega’s tegen elkaar uitspeelt, informatie achterhoudt, afspraken verdraait of vooral vriendelijk is tegen mensen die iets voor hem of haar kunnen betekenen. Empathie ontbreekt vaak wanneer jouw belangen botsen met die van de ander. Ook grenzen kunnen slecht vallen. Zeg jij een keer nee? Dan kan de sfeer ineens omslaan.

  • Wat zijn de kenmerken van een narcist?

    Narcistische kenmerken zijn:

    • fantasieën over uitzonderlijk succes, invloed, aantrekkelijkheid of de ideale liefdesrelatie.
    • zijn of haar eigen betekenis is groter dan die in werkelijkheid is.
    • voortdurend erkenning krijgen
    • nadrukkelijk zoeken naar complimenten of bewondering.
    • alleen bijzondere mensen of bepaalde groepen kunnen de narcist alleen begrijpen
    • sterke verwachting van anderen
    • buitensporige eisen stellen
    • voorkeursbehandeling is vanzelfsprekend
    • sterk opgeblazen zelfbeeld
    • status, aanzien of prestige belangrijk
    • weinig rekening met wat anderen voelen of vinden
    • moeilijk in andermans perspectief verplaatsen
    • anderen naar zijn of haar hand zetten
    • gebruiken van mensen als middel om persoonlijke doelen te behalen
    • uit de hoogte
    • zelfingenomen
    • gedachte dat andere mensen jaloers op hem of haar zijn

  • Wat heeft een narcist niet graag?

    Een narcist heeft vooral moeite met situaties waarin hij of zij geen controle, bewondering of bevestiging krijgt. Denk bijvoorbeeld aan:

    • kritiek
    • genegeerd worden
    • tegenspraak
    • duidelijke grenzen
    • verantwoordelijkheid nemen
    • controleverlies
    • geen bewondering
    • doorzien worden
    • afwijzing

  • Hoe voelt seks met een narcist aan?

    Seks met iemand met sterke narcistische trekken kan in het begin intens, spannend en heel bevestigend voelen. Zo iemand kan veel aandacht geven, verleiden en je het gevoel geven dat jij bijzonder bent. Juist daardoor kan de aantrekkingskracht groot zijn. Later kan de ervaring veranderen. Seks kan dan meer draaien om bewondering, controle of bevestiging dan om wederzijdse intimiteit. Je kunt merken dat er weinig ruimte is voor jouw wensen, grenzen of emoties. Soms voelt het alsof je vooral moet voldoen aan wat de ander nodig heeft.

    Daardoor kan seks uiteindelijk leeg, verwarrend of eenzijdig aanvoelen. Er kan lichamelijke nabijheid zijn zonder echte emotionele verbondenheid. Ook kan seks worden ingezet om je weer dichterbij te trekken na afstand of ruzie.

  • Hoe kun je narcistisch gedrag herkennen?

    Met een vraag dus, volgens onderzoek van psycholoog Sara Konrath. Vraag diegene gewoon eens: ‘Ben je een narcist?’ Een echte narcist praat graag over zichzelf en zal volmondig ‘ja’ antwoorden.

  • Wat is verborgen narcisme?

    Verborgen narcisme is een vorm van narcisme waarbij iemand zijn behoefte aan bewondering, erkenning en bevestiging minder openlijk laat zien. In plaats van dominant, luid of zelfverzekerd over te komen, kan iemand met verborgen narcistische trekken juist onzeker, gevoelig, teruggetrokken of bescheiden lijken. Toch kunnen onder die buitenkant dezelfde narcistische patronen zitten, zoals slecht omgaan met kritiek. Ook kan iemand zichzelf regelmatig als slachtoffer presenteren of via schuldgevoel, stiltes en passief-agressief gedrag proberen invloed uit te oefenen.

    Het verschil met openlijk narcisme zit dus vooral in de manier waarop het zich uit. Een openlijke narcist zoekt zichtbaar bewondering en aandacht. Een verborgen narcist doet dat vaak indirecter en subtieler.

Wie zijn wij? | tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat zich specialiseert in slimmer (samen)werken. We bieden door het hele land diverse (online) trainingen aan, variërend van timemanagement, assertiviteit, gesprekstechnieken tot aan snellezen. Nieuwsgierig? Neem dan zeker eens een kijkje op onze website of blogs, en schrijf je in voor één van onze (digitale) trainingen.