‘Wat is narcisme’ beantwoord en hoe je er ver vanuit de buurt blijft

Omgaan met narcisme 4

In het kader van timemanagement hoort ook kritisch met je tijd omgaan als het aankomt op relaties met anderen. Zeker wanneer deze meer kwaad dan goed doen. Neem bijvoorbeeld je collega: je vermoedt dat zij een narcist is. Maar wat is narcisme eigenlijk? En hoe ga je met haar om indien blijkt dat zij inderdaad lijdt aan deze persoonlijkheidsstoornis? Eén keihard antwoord dat je niet zult verwachten: 

Er zijn verschillende manieren om je tijd te bewaken:

Je doet het door kieskeurig te zijn met wat er op je bordje ligt. Door jezelf constant af te vragen ‘levert dit mij iets op?’ en zaken te durven schrappen die hier niet aan bijdragen. En dat doe je goed, al zeg je zelf. Je mist nooit een deadline en bent altijd on top of your game

Gelukkig maar. Als kenniswerker is het namelijk van levensbelang dat je prioriteiten kunt stellen en je tijd besteedt aan zaken die iets opleveren — … maar vergeet niet dat dit niet enkel werk betreft. Ook de tijd en energie die jij in vriendschappen en relaties steekt, bepalen hoe productief en effectief je bent. Beter nog: hoe gelukkig je bent. 

Je kunt je werk immers nog zo goed doen, nog zo slim je uren indelen of nog zo assertief werkzaamheden afwijzen: indien je omgaat met iemand die al het leven uit je zuigt, kun je gedag zwaaien naar je grenzen. Je kent vast zo iemand; misschien is het je baas of die vreselijk arrogante collega. je vermoedt dat hij of zij een narcist is, of in ieder geval aardig in de buurt komt. Aan zo iemand wil je dan ook niet teveel tijd besteden.

Maar hoe weet je of hij of zij er een is, een narcist? Nou, zo:

Omgaan met narcisme 4

Wat is narcisme en is mijn collega er een? 

Voor de duidelijkheid:er is een verschil tussen iemand die wel wat narcistische trekjes vertoont of iemand die lijdt een écht narcisme. 

In het eerste geval gaat het om een arrogante of zelfingenomen persoonlijkheid. Vervelend mee om mee samen te werken, maar indien je een beetje afstand houdt, overleef je het heus wel. Werk je daarentegen met iemand samen die een échte narcist is – een “ware narcist” noemen ze dat – dan kun je beter dekking zoeken. 

Een ware narcist is iemand die lijdt aan een narcistische persoonlijkheidsstoornis. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat 0,1 tot 3,9% van de mensen uit de algemene bevolking deze stoornis heeft. 5o tot zo’n 75% hiervan is van het mannelijk geslacht. Het is dus onwaarschijnlijk dat jouw baas of collega een echte narcist is, die kans is tamelijk klein. 

Het kan natuurlijk wel, maar die diagnose kan alleen een psycholoog stellen. Hij of zij zal dan een aantal kenmerken in de persoon terugvinden: een diepgaand patroon van grootsheidgevoelens en een drang naar bewondering, aangevuld met een gebrek aan empathie. 

De diagnose narcistische-persoonlijkheidsstoornis (DSM 5) bezit deze officiële criteria: 

  • heeft een opgeblazen gevoel van eigen belangrijkheid (bv. overdrijft eigen prestaties en talenten, verwacht als superieur erkend te worden zonder de erbij horende prestaties);
  • is gepreoccupeerd met fantasieën over onbeperkte successen, macht, genialiteit, schoonheid of ideale liefde;
  • gelooft dat hij ‘heel speciaal’ en uniek is en alleen begrepen kan worden door, of hoort om te gaan met, andere heel speciale mensen (of instellingen) met een hoge status;
  • verlangt buitensporige bewondering;
  • heeft een gevoel bijzondere rechten te hebben, dat wil zeggen onredelijke verwachting van een uitzonderlijk welwillende behandeling of een automatisch meegaan met zijn verwachtingen;
  • exploiteert anderen, dat wil zeggen maakt misbruik van anderen om zijn eigen doeleinden te bereiken;
  • heeft gebrek aan empathie: is niet bereid de gevoelens en behoeften van anderen te erkennen of zich ermee te vereenzelvigen;
  • is vaak afgunstig of meent dat anderen op hem afgunstig zijn;
  • is arrogant of toont hooghartig gedrag of hooghartige houdingen.

… Yes, niet bepaald een teamplayer. 

En ja, misschien kun je alsnog een paar criteria afvinken, maar pas wanneer iemand vijf of meer van de kenmerken bezit, bestempelt een psycholoog de persoon pas als een ware narcist. De kans is groter dat de persoon waarmee je samenwerkt slechts narcistische trekken vertoont. 

Omgaan met narcisme 4

Even tussendoor

Meer van dit soort tips en handige inzichten krijgen? Volg ons dan op Instagram. Daar krijg je niet alleen handvatten op het gebied van time management en assertiviteit, je kunt ook nog kans maken op het winnen van ons boek ‘Elke Dag om 15.00 Uur Klaar’! Volg zowel Björn als Tijdwinst en verdubbel je kansen. Let’s connect!

Er toch nog van overtuigd dat je collega een narcist is? Stel 1 vraag

Indien je toch te maken denk te hebben met een ware narcist, kun je dat zelf eenvoudig testen. Het blijkt namelijk dat er één simpele vraag bestaat waarmee je iedere narcist ontmaskert. Dat klinkt wat ongeloofwaardig, maar het blijkt wetenschappelijk onderzocht.

Psycholoog Sara Konrath ontdekte dat mentaal gezonde mensen zelden een slechte eigenschap toegeven. Indien dat toch gebeurt, schamen ze zich ervoor. Behalve narcisten. Die vinden het maar wat fijn om toe te geven dat ze grootheidswaanzin bezitten. Konrath stelde daarom de Single Item Narcissism Scale op (SINS). Het enige dat je hoeft te doen, is iemand de volgende vraag te stellen, hun antwoord verklapt alles.

‘Ben jij een narcist?’

Een narcist zal ‘ja’ zeggen, ieder ander “normaal” persoon ‘nee’. Daar hoef je dus geen psycholoog voor te zijn; die vraag kan ook jij aan iemand stellen indien je het vermoeden hebt. 

De persoon zegt ‘ja’. Wat nu?

Indien jouw vraag positief wordt beantwoord, kan het dus zomaar zijn dat je te maken hebt met een narcist. En nu denk je ‘ach, boeiend. Iedereen heeft iets’, maar dat is een verkeerde manier om ernaar te kijken. Want hoewel narcisten in eerste instantie gezicht succesvol, charmant en leuke lui lijken, verandert dat snel. Zeker wanneer zij hun zin niet krijgen. 

Doordat ze een gebrek aan empathie hebben maken ze mensen langzaam aan kapot. Hierbij maakt het niet uit of het om collega’s, vrienden of een partner gaat: na een tijdje houdt de schone schijn op en dramt een narcist zijn of haar zin door, ongeacht wie hij of zij daarmee raakt. Een studie, benoemd in het boek ‘The Narcissism Epidemic: Living in the Age of Entitlement’ van Jean M. Twenge, formuleert het zelfs zo:

‘De grootste consequentie van narcisme is het schaden van de mensen om een heen. Narcisme maakt anderen depressief, eenzaam en ingegraven in bergen van schuld.’

Het komt de relatie met je collega of leidinggevende dus niet ten goede. Maar dat niet alleen: ook vanuit een timemanagement oogpunt wil je zo ver mogelijk bij een narcist uit de buurt blijven:

Hij of zij gaat namelijk over lijken en zal er geen problemen mee hebben om projecten onder je neus uit te kapen. En rekening houden met jouw planning? Pf, hoezo? Niet alleen loop je het risico daardoor kostbare tijd te verliezen, je verliest uiteindelijk ook je geduld, motivatie en plezier — in je werk, relatie of vriendschap.

Omgaan met narcisme 4

We hebben dan ook maar 1 (keihard) advies voor je

Uit. de. buurt. blijven.

Ja, echt. Er is tot nu toe geen manier gevonden om een narcist te ontdoen van zijn of haar grillen. Het is namelijk een persoonlijkheidsstoornis, betekende dat het deel uitmaakt van iemands doen en laten. Het zit ingebakken. 

Het heeft dan ook geen zin om het gesprek aan te gaan of te denken ‘als ik aardig doe, ontdooit hij of zij vast’, want dat gebeurt niet. In deze situatie ligt het probleem echt bij de ander en heeft het niets met jou te maken. 

Trek je het dan ook niet persoonlijk aan. Probeer zoveel mogelijk bij de persoon uit de buurt te blijven en stel je zo neutraal mogelijk op. Dat betekent dat je geen discussies aangaat, niet in zijn of haar belofte trapt en je erop let dat jij je niet laat manipuleren.

Dat is het enige dat je kunt doen

Zoals gezegd: het ligt niet aan jou. Blijf daarom gewoon je eigen ding doen en laat die narcistische collega of baas zoveel mogelijk links liggen. Bekommer je om je eigen prioriteiten, om je eigen successen en zoek constant naar manieren om jezelf te verbeteren. Dat heb je tenminste wel in de hand

Wie zijn wij? | Training Time Management

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat zich specialiseert in slimmer (samen)werken. We bieden door het hele land diverse (online) trainingen aan, variërend van time management, assertiviteit, gesprekstechnieken tot aan snellezen. Nieuwsgierig? Neem dan zeker eens een kijkje op onze website of blogs, en schrijf je in voor één van onze (digitale) trainingen.

  1. 1-daagse training Time Management | Blog
  2. 1-daagse training Assertiviteit | Blog
  3. 1-daagse training Gesprekstechnieken | Blog
  4. 1-daagse training Feedback Geven | Blog
  5. 1-daagse training Snellezen, Mindmapping en Geheugentechnieken | Blog
  6. 1-daagse training Effectief Thuiswerken voor Teams | Blog

Gratis slimme tips?

Laat je max. 2x per maand inspireren met slimme tips voor time-management. Geen spam, beloofd!

Wat is narcisme? Iets waar geen enkele gesprekstechniek tegenop kan

Omgaan met narcisme 61

Jij kunt de vraag ‘wat is narcisme’ snel beantwoorden: ‘alles dat ook maar te maken heeft met mijn collega’. Je bent er dan ook heilig van overtuigd dat je te maken hebt met een narcist. Omdat zijn of haar houding jullie samenwerking bemoeilijkt, zoek je gesprekstechnieken om er professioneel mee om te gaan. Laten we je alvast teleurstellen: die zijn er niet. Het enige dat je kunt doen, is dit:

Tijdens onze training Gesprekstechnieken leren we cursisten tal van technieken om zich, ongeacht de situatie of de persoon, mondig te maken. Ze leren helder en beknopt communiceren, doorvragen en hoe ze een gesprek de-escaleren indien deze uit de hand loopt. Met trots kunnen we dan ook zeggen dat er geen enkele situatie is waarvoor wij geen gesprekstechnieken hebben.

Tenminste… dat dachten we.

Want toen ons laatst werd gevraagd hoe je een gesprek met een narcist aangaat, stonden we met onze mond vol tanden. Geen enkele techniek bleek te helpen. Geen enkele gespreksvaardigheid leek te baten. Lag het aan ons? Aan onze training Gesprekstechnieken? Aan de cursist?

Nee. Het blijkt dat omgaan met een narcistisch persoon een heel andere tak van sport is. Een die je zoveel mogelijk wil vermijden. Graag delen we onze bevindingen met je:

Omgaan met narcisme 61

Wat is narcisme? Hieraan herken je een ware narcist 

Volgens het woordenboek is een narcist iemand die een ziekelijke liefde voor zichzelf heeft. Het is een complex persoonlijkheidskenmerk die vaak lastig te herkennen is voor psychologen. Dat neemt niet weg dat we het woord graag gebruiken voor iemand die we zelfingenomen of arrogant vinden. Zo heb je je baas wel eens een narcist genoemd, of die ene collega. Zelfs binnen je eigen familie denk je er een paar te kennen. 

Toch kun je die diagnose niet zomaar stellen. Iemand die werkelijk een narcistische persoonlijkheidsstoornis heeft, gelooft dat hij of zij het middelpunt is. Dé persoon waar de wereld omheen draait. Hij of zij vindt het lastig om empathie op te brengen voor anderen vanwege een groot gevoel van eigendunk. Daarnaast heerst er een drang om aanbeden te worden en geliefd te zijn. Voor een buitenstaander lijkt zo iemand eerder arrogant, egocentrisch en manipulatief.

Denk je er nog steeds van overtuigd te zijn dat je collega een narcist is? Het zou zomaar kunnen. Indien hij of zij aan deze 5 kenmerken voldoet, spreek je namelijk van een narcistische stoornis:

  • De collega fantaseert veel over zaken als succes, macht, schoonheid of romances.
  • De collega overdrijft hoe ‘belangrijk’ hij of zij zelf is.
  • De collega eist constant aandacht en bewondering van anderen op.
  • De collega is er van overtuigd dat hij of zij alleen kan worden begrepen door ‘speciale’ personen of groepen.
  • De collega is high maintenance, heeft onredelijke verwachtingen en verwacht voorkeursbehandelingen.
  • De collega heeft een opgeblazen gevoel van eigenwaarde en jaagt of benadrukt telkens zijn of haar (drang naar) hoge status.
  • De collega geeft weinig om de gevoelens of meningen van anderen of heeft een ernstig gebrek aan empathie.
  • De collega manipuleert of maakt misbruik van anderen om eigen doelen te bereiken.
  • De collega vertoont verwaand gedrag of neemt vaak een arrogante houding aan.
  • De collega is ervan overtuigd dat anderen vaak jaloers op hem of haar zijn.

En? Hoeveel vakjes kun je aanvinken met die ene collega in je achterhoofd? In het er meer dan 5 zijn, kun je spreken over een ‘ware narcist’.

Een ware narcist?

Een ware narcist is iemand die zich goed en stevig op het narcisme spectrum bevindt. Zoiets valt dan onder een narcistische persoonlijkheidsstoornis. Tamelijk ernstig, zeker wanneer je nauw met zo iemand moet samenwerken.

Wist je dat: 

Het merendeel van de ware narcisten blijkt van het mannelijk geslacht te zijn: zo’n 50-75 procent. 

Toch wil het niet zeggen dat iedereen die een beetje arrogant en soms wat ongevoelig overkomt, een ware narcist is. Er bestaan verschillende gradaties, waardoor narcisme zich op verschillende manieren kan uiten. Pas wanneer het echt extreem wordt en de persoon indringende psychologische mankementen vertoont en veroorzaakt, kun je het als een stoornis bestempelen. Niet jij, maar een psycholoog.

Omgaan met narcisme 61

Toch kan ook jij een narcist ‘ontmaskeren’ — met 1 vraag

Goed, je mag dan wel geen psycholoog zijn of een officiële diagnose kunnen stellen. Toch kun je door middel van één vraag jouw vermoeden versterken: is mijn collega wel of geen narcist?

Psycholoog Sara Konrath ontdekte namelijk dat je geen uitgebreide en complexe analyses nodig hebt om de vraag ‘wat is narcisme’ te beantwoorden. Zij bracht de persoonlijkheidstest terug naar één enkele vraag: de Single Item Narcissism Scale (SINS).

Wat de vraag is? Dé meest eenvoudige wijze om te ontdekken of je wel of niet met een narcist te maken hebt? Hij luidt alsvolgt: 

‘Ben je een narcist?’

Bam, dat is alles. Dit blijkt wetenschappelijk bewezen dé vraag waarmee je iedere narcist ontmaskert. Het lijkt misschien erg simplistisch, maar er schuilt meer achter dan je denkt.

Normaal gesproken vraag je niet op de man af of iemand een bepaalde eigenschap bezit, zeker niet wanneer deze negatief is. Zo vraag je niet gauw aan een collega: ‘zeg, ben je snel op je teentjes getrapt?’. Of aan je baas: ‘hé, vind je dat je een heethoofd bent?’

Mentaal “gezonde” mensen zouden zich daar nooit openlijk over uitspreken en zouden zich zelfs schamen om te erkennen dat ze inderdaad die negatieve eigenschap bezitten. 

Behalve narcisten…

Die vinden het maar wat leuk om die vraag te krijgen én te beantwoorden. Ze voelen zich haast trots dat een ander het opvalt dat zij hoogstwaarschijnlijk narcistisch zijn. Indien je dus jouw vermoeden wil versterken (lees: vermoeden, je kunt geen echte diagnose stellen), stel je collega dan die vraag. Hij of zij zal hem gretig met ‘ja’ beantwoorden.

Dit is hoe je de vraag stelt

Het blijkt wel van belang hoe je de vraag precies stelt. Je de persoon kort en krachtig de vraag stellen. Er dus niet omheen draaien, want dan krijg je misschien een ontwijkend antwoord. 

Vraag dus niet: ‘Zeg, vind jij van jezelf dat je misschien narcistische trekken hebt?’ Dat werkt niet. Iemand die namelijk werkelijk narcistisch is, zal zich hiermee onvoldoende identificeren.

Je stelt de vraag letterlijk zoals hij is: ‘Zeg, ben jij een narcist?’

Luister vervolgens aandachtig en onderbreek diegene niet. Indien hij of zij niet bekend is met de term narcisme, mag je gerust enige uitleg geven. Benoem bijvoorbeeld bovenstaande persoonlijkheidskenmerken.

‘… narcistisch betekent dat je ijdel, egoïstisch en egocentrisch bent.’

Indien de persoon ‘ja’ antwoord, weet je genoeg. 

Omgaan met narcisme 61

En dan? Hoe ga je verder het gesprek aan?

Niet.

Narcisme blijkt een trekje dat je niet zomaar moet wegwuiven. Denk dus niet ‘Ach, dat gaat wel over’ of ‘als ik aardig doe, zal zij vast wel bedaren’. Dat gebeurt niet.

Het gedrag van een narcist heeft namelijk niets met jouw houding of met jouw communicatieve vaardigheden te maken. Er bestaan dan ook geen gesprekstechnieken die jij kunt inzetten om een narcist te ontdooien. 

Omgaan met een narcist is werkelijk een gevalletje it’s not me, it’s you. Hij of zij is degene die de communicatie bemoeilijkt en lastig in de omgang is. Daar kun jij op geen enkele manier iets aan veranderen. 

Het lage niveau van emotie en empathie zit ‘m namelijk in de aard van het narcistisch beestje. Dat krijg je er niet uit. Niet door aardig te doen, niet door bepaalde gesprekstechnieken toe te passen. Het enige dat je kunt doen is wegrennen, hard.

Je gaat dus niet om met narcisten. En indien je er toch nauw mee samenwerkt, blijf dan zoveel mogelijk uit de buurt. Probeer niet samen te werken aan projecten, ga geen discussies aan en stel je verwachtingen bij.

Dat is hoe je omgaat met een narcistische collega

Een narcist heeft niet rechtstreeks last van zijn of haar gedrag. De enige die hij of zij schaadt zijn de anderen om hen heen: hun collega’s, hun leidinggevende, hun partner of vrienden. En het erge? Het maakt hen niet uit. Blijf er dan ook bij uit de buurt. Verzamel je met gezonde mensen en knoop daar een leuk gesprek mee aan. 

Kortom: 

Om de vraag ‘wat is narcisme?’ voor eens en altijd te beantwoorden: iets waar jij verre van uit de buurt wilt blijven indien je waarde hecht aan je mentale gezondheid.

Gratis slimme tips?

Laat je max. 2x per maand inspireren met slimme tips voor time-management. Geen spam, beloofd!

Artikelen boordevol tips

Wij delen continue onze ervaringen en tips om je te inspireren.
journaling
Timemanagement.nl

Hoe begin je aan journaling? Een uitgebreide journaling-handleiding...

Schrijf het van je af! Of je nu iets te verwerken hebt of je wilt werken aan je persoonlijke ontwikkeling; journaling is dé aangewezen manier om structuur aan te brengen in een chaotisch hoofd. Laten we kijken naar de vele vormen en manieren van journaling (én naar waarom het niet mag ontbreken in jouw ‘persoonlijke ontwikkelings’-toolbox).

Lees verder
excuses aanbieden
Leidinggeven

Je excuses aanbieden als leidinggevende – hét stappenplan...

Minstens zo belangrijk als goede feedback geven, is dat je als leidinggevende je fouten durft toe te geven. Je feedback was laatst onterecht. Je had de situatie verkeerd ingeschat. En dus wil je je woorden terugnemen. Hoe kun je je excuses aanbieden én zo rekenen op sympathie van je medewerkers?

Lees verder
Combinatie werk en gezin 3
Thuiswerken

Combinatie werk en gezin te zwaar voor thuiswerkers?...

Natuurlijk wil je een fantastische ouder zijn én ook op je werk een tien met een griffel verdienen. Toch is dat als thuiswerker lastig wanneer zowel werk als privé door elkaar heen lopen. Hoe voorkom je dat je tekort schiet? Of jezelf gek maakt door (je eigen) hoge verwachtingen? Een controversiële oplossing: leg de lat lager. Je hoeft én kunt […]

Lees verder

Meer tips op Instagram

Blijf ook op de hoogte via ons Instagramkanaal.
Beste opleider

Beste opleider

4 jaar op rij verkozen tot “Beste opleider van Nederland”.

Landelijke dekking

Landelijke dekking

Trainingen op diverse locaties in Nederland en België.

100% Tevredenheid

100% Tevredenheid

Garantie: als je het beloofde resultaat niet behaalt, is dit ons risico.

Score: 9,3

Score: 9,3

In het afgelopen jaar en meer dan 5.000 beoordelingen

+20 jaar ervaring

+20 jaar ervaring

Met onze ruim 20 jaar ervaring zijn wij dé specialisten