Mensen die stotteren, doen dit vaak niet als ze praten tegen hun huisdier en ze geen druk voelen, maar wel als ze gespannen zijn. En wat is er nou spannender dan een feedbackgesprek of moment? Rationeel gezien weet je dat feedback uiteindelijk helpt; of je dit nu geeft of krijgt. Je wil de ander echter niet kwetsen of zelf in de verdediging schieten. Daarom zou het goed kunnen dat je tijdens het gesprek veel stottert. Wat kun je hieraan doen? Lees het hier

Volg Tijdwinst.com als betrouwbare bron in Google

Wat is stotteren?

Iedereen komt weleens niet uit z’n woorden en hapert dan tijdens het uitspreken van een zin. Wanneer dit echter vaker voorkomt, is er sprake van stotteren (medische term: anarthrie). Je maakt dan bijvoorbeeld bepaalde letters extra lang, herhaalt een lettergreep meerdere keren of blijft hangen bij een bepaalde letter.

Naast een stotter, zou je ook een broddel kunnen hebben. Broddelen is wat anders dan stotteren, maar lijkt hier wel op. Een broddelaar spreekt met een wisselend tempo. Vaak praat je zo snel dat dit onverstaanbaar wordt. 

Wat zorgt voor stotteren? 

Spreken is eigenlijk heel bijzonder. Wanneer jij een zin wil uitspreken, denken je hersenen eerst na over wat ze willen zeggen. Vervolgens sturen ze jouw spieren aan om deze zin vloeiend uit te spreken. Daar werken maar liefst meer dan honderd spieren voor samen. Op het moment dat je stottert, gaat er iets mis bij het aansturen van deze spieren. 

Waarom stotteren mensen?

De oorzaak van stotteren is een combinatie van genetische en neurobiologische factoren. Maar uit onderzoek is gebleken dat spanning en stress triggers zijn die het stotteren uit kunnen lokken. In ‘The effects of life stressors and daily stressors on stuttering‘. Hierin onderzochten I.M. Blood, et al. hoe dagelijkse stress samenhangt met de ernst van stotteren. In het onderzoek werden 12 volwassenen die stotteren en 12 volwassenen die niet stotteren gedurende 22 dagen gevolgd. De onderzoekers ontdekten dat deelnemers die stotterden op dagen met meer ervaren stress ook vaker haperingen in hun spraak vertoonden. Dit suggereert dat dagelijkse stress het stotteren bij sommige mensen kan verergeren.

Dit hoef ik je waarschijnlijk niet uit te leggen en heb je zelf al gemerkt. Zelfs wanneer je normaal nooit stottert, kan het voorkomen dat je in een hele spannende situatie gaat stamelen. Een feedbackgesprek is een voorbeeld van zo’n spannende situatie. Feedback kan immers al snel als kritiek overkomen, terwijl dit helemaal niet de bedoeling is. Een gesprek kan daarom spannend zijn, of je nu feedback geeft of ontvangt. Wat kun je hieraan doen?

bij stress ga je sneller stamelen

Hoe moet je feedback geven als je stottert?

Er is dus geen psychische oorzaak van stotteren, maar omdat stress zo’n grote factor kan spelen bij hoeveel en hoe erg je stottert, is het belangrijk om de spanning zoveel mogelijk weg te nemen. De volgende tips kunnen hierbij helpen wanneer jij degene bent die feedback moet geven:

  1. Wacht niet op een formeel moment.
  2. Denk na over wat je wil zeggen.
  3. Verander je mindset.
  4. Geef constructieve feedback.
  5. Weet dat het niet erg is als je stottert.
  6. Oefen met feedback geven.

Wacht niet op een formeel moment

Met veel dingen geldt: hoe vaker je iets doet of meemaakt, hoe minder spannend het wordt. Maak er een gewoonte van om je collega’s direct feedback te geven. Als je hiermee wacht tot een formeel moment, komt het als een (vervelende) verrassing voor je collega. Bovendien wordt een kleine situatie op zo’n manier misschien veel groter gemaakt dan het daadwerkelijk is. Tijdens een officieel feedbackgesprek mogen er eigenlijk geen verrassingen meer zijn voor de ontvanger. 

Door feedback te geven op informele momenten, maak je dit minder spannend voor alle partijen. Grote kans dat het hakkelend praten op deze manier veel minder wordt.

Dit betekent overigens niet dat je de feedback moet geven waar alle collega’s bij zijn, zeker niet als deze negatief is. Vraag of de ander even met je meeloopt, of plan wat in zodat je een afgesloten ruimte kunt reserveren.

2. Denk na over wat je wil zeggen

Ook wanneer je op informele momenten feedback geeft, is het belangrijk om van tevoren na te denken over wat je wil zeggen en hoe de ander hier misschien op reageert. Wat is een mogelijk weerwoord van de ander? En wat kun je hierop reageren? Hier van tevoren over nadenken zorgt ervoor dat je dit niet meer op het moment zelf hoeft te doen en helpt je zelfverzekerder het gesprek in te gaan. 

3. Verander je mindset

Aan het woord feedback hangt een negatieve lading. Onterecht, want jij weet zelf ook wel dat het niet je bedoeling is om de ander af te branden. Je geeft juist feedback om de ander te helpen groeien en zichzelf te ontwikkelen. Als je zo naar feedback kijkt, is het eigenlijk iets heel moois wat je voor een ander doet.

Hoewel feedback op het moment zelf wellicht niet zo leuk is om te horen, zal ook de ander achteraf blij zijn dat hij of zij ergens aan kan werken. De ander zit dus wel te wachten op jouw feedback! Deze mindset kan al erg helpen om de spanning voor zo’n gesprek te verminderen. 

4. Geef constructieve feedback

Het is daarbij dus wel belangrijk om constructieve feedback te geven. Zorg dat je feedback altijd concreet is, je deze vanuit jezelf geeft en niet met een vinger gaat wijzen. 

Proef het verschil:

  • Dus niet: “Jij pakt dat altijd op de verkeerde manier aan.”
  • Maar: “Ik merkte dat je dinsdag het project op deze manier aanpakte. Ik ben hierdoor bezorgd dat we het project niet binnen de deadline kunnen afronden. Dat kan ervoor zorgen dat de klant niet tevreden is. De volgende keer kun je het op deze manier aanpakken.”

Gelukkig bestaan er genoeg handige feedback methoden om ervan verzekerd te zijn dat je constructieve feedback geeft.

Een veelgebruikte methode is bijvoorbeeld de 4 G’s:

In deze video geeft senior feedback trainer, Patrick van der Gulik, je advies over hoe je de 4G’s handig inzet. Of lees hieronder verder:

  • Gebeurtenis: Beschrijf concreet een gebeurtenis waarover je het wil hebben. Ook wanneer iemand het gedrag vaker laat zien, is het belangrijk om één of twee momenten concreet te benoemen. Dit helpt de ander beter te begrijpen waar je het over hebt. 
  • Gevoel: Welk gevoel geeft dit jou? Maakt het je boos, word je geïrriteerd, gefrustreerd of boos? Door het gevoel te benoemen, geef je de feedback vanuit jezelf en wijs je niet aanvallend met de vinger naar de ander. Onthoud: wat voor jou vervelend is, hoeft dat voor een ander niet te zijn. Door jouw gevoel te beschrijven, kan de ander hier geen weerwoord op hebben. Het zijn immers jouw gevoelens.
  • Gevolg: Vertel wat het gevolg is voor jou, of voor anderen als de ander jouw feedback niet opvolgt.
  • Gewenste gedrag: Vertel ten slotte welk gedrag of welke aanpak je wel zou willen zien. Het kan natuurlijk zijn dat de ander het hier niet mee eens is. Ga daarom samen in gesprek over wat een oplossing is die voor jullie beiden werkt.

5. Weet dat het niet erg is als je stottert

Als je feedback geeft, wil je waarschijnlijk zo min mogelijk stotteren. Maar juist wanneer je bang bent om te stotteren, zal je dit eerder doen, omdat de spanning een trigger is. Om minder te stotteren, zal je dus moeten accepteren dat dit onderdeel van jou is. Dat is misschien makkelijker gezegd dan gedaan. Maar oefening baart kunst!

Luister naar onze podcast-aflevering ‘De kracht van dankbaarheid en het belang van acceptatie’ voor praktische tips en inspirerende verhalen van psycholoog, coach en auteur Albert Sonneveld over dit onderwerp. De Tijdwinst Podcast is dé ultieme gids voor iedereen die streeft naar maximale efficiëntie. Deze podcast biedt inspiratie, gasten met inzichten en bespreking van productiviteitstrends, allemaal gericht op jouw groei, zowel professioneel als persoonlijk.

6. Oefen met feedback geven

Oefen daarom veel en ga zeker geen situaties vermijden, omdat je wellicht feedback moet geven. Een goede manier om te oefenen is met onze 1-daagse feedback training. Tijdens deze dag leer je veel praktische technieken waarmee je iemand op een constructieve manier feedback kan geven en waarmee je een ander zelfverzekerd kunt aanspreken en confronteren.

De training is erg praktijkgericht, waardoor je flink kunt oefenen met feedback geven. Daarnaast leer je ook hoe je feedback kan ontvangen. 

Hoe kun je feedback beter ontvangen, als je last hebt van stotteren?

Naast onze 1-daagse training over feedback, heb ik nog een aantal tips voor je verzameld om feedback te ontvangen. Deze zijn altijd relevant, maar zeker ook wanneer je stottert. Net als bij het geven van feedback is het overigens belangrijk om je mindset te veranderen. Zie het krijgen van (constructieve) feedback als het cadeau dat het eigenlijk is en je zal de spanning rond een feedbackmoment of gesprek verlagen. Hier zijn mijn tips:

threads post over stotteren bij feedback ontvangen

  1. Luister actief.
  2. Geef jezelf de tijd.

1. Luister actief

Eén van de gouden regels van feedback ontvangen is dat je actief moet luisteren. Dat betekent dat je oogcontact blijft behouden, knikt, samenvat en je volledige aandacht bij de andere persoon houdt. Dit zou je zelf immers ook fijn vinden wanneer je iemand feedback geeft. Bovendien zorgt dit ervoor dat je zeker weet dat je de feedback begrijpt. Pas dan kan je deze toepassen in het vervolg. 

2. Geef jezelf de tijd

Mensen die stotteren hebben vaak de neiging om zichzelf op te jagen, omdat het langer kan duren, voordat ze hun zin hebben uitgesproken. Is dit bij jou ook het geval? Geef jezelf dan de tijd om antwoord te geven. Het is altijd goed om feedback even te laten bezinken, zodat je deze echt kan begrijpen en de tijd hebt om een reactie te formuleren. Het is ook niet vreemd om op een later moment nog eens terug te komen op de feedback. 

Hoe kom je van stotteren af?

Bovenstaande tips zullen het stotteren tijdens feedbackmomenten niet helemaal verhelpen. Stotter therapie bij een logopedist kan echter stotteren nog wat meer verhelpen. De therapie richt zich op adem- en spreektechnieken en/of op de emotionele en communicatieve aspecten van het stotteren. Wees je ervan bewust dat het stotteren waarschijnlijk nooit helemaal verdwijnt. Maar dit is ook helemaal niet erg.

Het kan voorkomen dat een functie hoge eisen aan spreekvaardigheid stelt. Neem een functie in een callcenter bijvoorbeeld. Je kunt je dan afvragen of dit echt jouw droombaan is, die helemaal aansluit bij jouw unieke kwaliteiten. Dat je stottert betekent echter niet dat je helemaal geen werk kunt uitvoeren waarbij je feedback moet geven (zoals een leidinggevende functie), waarbij je vergaderingen moet leiden of waarbij je op een andere manier veel moet communiceren.

Werk aan je communicatieve vaardigheden

Goede communicatie is namelijk wat anders dan vloeiend kunnen spreken. Het is belangrijk dat je in dit soort gevallen de boodschap kan overbrengen, of je nu stottert of niet. Mensen die stotteren kunnen beter zijn in communiceren dan mensen die niet stotteren. Wanneer je vaardiger wil worden op dit gebied kan onze 1-daagse training over gesprekstechnieken ook nog een uitkomst zijn. 

review tijdwinst assertiviteitstraining

Werk aan je zelfvertrouwen

Ook onze 1-daagse training over assertiviteit kan bijdragen aan het verminderen van het stotteren tijdens een feedbackgesprek. Deze training zorgt er namelijk voor dat je sterker in je schoenen staat en meer voor jezelf durft op te komen. Omdat spanning zo’n grote rol speelt bij het stotteren, kan een flinke dosis zelfvertrouwen helpen om beter feedback te geven én te ontvangen.

Conclusie: zo doe je dus succesvol feedback geven en ontvangen als je stottert

Hoewel stress en spanning niet de enige oorzaken zijn dat je stottert, kan dit het wel uitlokken en verergeren. Om minder te stotteren tijdens het geven en ontvangen van feedback, is het daarom belangrijk om de spanning te verlagen. Dat kan door je mindset te veranderen en feedback als iets positiefs te zien. Maar ook door meer te leren over feedback, gesprekstechnieken en assertiviteit. 

Het is belangrijk om te onthouden dat je gelijkwaardig bent aan collega’s die niet stotteren. Jij beschikt over de juiste capaciteiten om je functie uit te voeren en bezit unieke kwaliteiten waar jouw organisatie van profiteert. Dit betekent dat je met de juiste feedback je volle potentieel kunt waarmaken en dat je collega’s tegelijkertijd ook veel aan jouw feedback hebben. Dit geloven is essentieel om succesvol feedback te geven en te ontvangen!

Inge Martina Nysten,
Communicatie- en marketing manager

Meer weten over beter communiceren?

Volg ons op Instagram, LinkedIn, Facebook, Pinterest, X en Threads voor dagelijkse updates en inspiratie. Onze platforms helpen jou op weg naar een georganiseerder, krachtiger en productiever leven!

Of lees deze artikelen:

Veelgestelde vragen over stotteren bij feedback

  • Wat is stotteren?

    Stotteren is niet vloeiend spreken en bestaat uit herhalingen, verlengingen en/of blokkades van letters, lettergrepen en klanken. Iedere persoon die stottert, doet dit op zijn eigen manier. Er kunnen ook onzicht- en onmerkbare kenmerken van stotteren zijn, zoals het vermijden van bepaalde woorden en klanken.

  • Wat is de oorzaak van stotteren?

    De oorzaken van stotteren zijn een combinatie van genetische en neurobiologische factoren. Dat is waarom het stotteren als peuter al ontstaat en niet pas op latere leeftijd. Wanneer je stottert, gaat er iets mis in de aansturing van de spieren die ervoor moeten zorgen dat je een zin vloeiend uitspreekt. Hiervoor moeten wel meer dan honderd spieren met elkaar samenwerken.

  • Kan je opeens beginnen met stotteren?

    Stotteren bij volwassenen ontstaat niet ineens. In het zeldzame geval dat dit wel gebeurt, is er sprake van een emotionele en traumatische ervaring die als oorzaak aangewezen kan worden. Stotteren bij peuters kan wel ineens beginnen. Als een peuter stottert van de een op andere dag is dit niet vreemd, omdat hun taal volop in ontwikkeling is.