Je kent ze wel. Mensen die nét iets te hard praten tijdens een voorstelling. Bestuurders die je de pas afsnijden. Die bemoeizuchtige tante die altijd iets op je aan te merken heeft op familiefeestjes. Brutale mensen hebben soms een bijzonder talent: ze stappen over jouw grens en kijken daarna alsof jij in de weg stond. Ontdek hier hoe je kunt omgaan met deze brutale mensen.

Wat komt aan bod?

  1. Wat is brutaal gedrag?
  2. Hoe herken je brutaal gedrag?
  3. Hoe kan het dat mensen steeds brutaler lijken te worden?
  4. Waarom klap je soms dicht of word je onzeker van brutale mensen?
  5. Hoe ga je om met brutale mensen?
  6. Hoe reageer je als iemand je verbaal aanvalt?
  7. Hoe ga je om met brutaal gedrag?
  8. Hoe voorkom je dat brutale mensen steeds over je heen lopen?
  9. Hoe stel je grenzen aan iemand die steeds bot of brutaal doet?
  10. Respect dus afdwingen zonder zelf brutaal te worden
  11. Veelgestelde vragen over omgaan met brutale mensen

Wat is brutaal gedrag?

Brutaal gedrag draait meestal om een gebrek aan respect voor de ander. Iemand is brutaal wanneer diegene onbeschoft, fel, neerbuigend of schaamteloos overkomt, zonder veel rekening te houden met grenzen, gevoelens of onderlinge verhoudingen. Dat brutale gedrag kan zich uiten in wat iemand zegt, maar ook hoe iemand doet.

“Brutale mensen hebben de halve wereld,” zo luidt het spreekwoord, maar volgens mij is hier een foutieve term gebruikt. Er wordt namelijk mee bedoeld dat mensen die durven en veel zelfvertrouwen hebben sneller hun doelen bereiken, omdat ze niet blijven afwachten. Als je mijn uitleg zo leest, snap je misschien al waar het voor mij schuurt. Dat is namelijk niet brutaal, maar assertief. Assertieve mensen durven voor zichzelf op komen en laten niet over zich heen lopen, maar ze vergeten hierbij hun medemens niet.

thread post over brutaal gedrag

En dat is precies wat brutaliteit wel doet.

Voorbeelden:

  • Bij brutaal spreken gaat het om taal, toon en manier van communiceren. Denk aan iemand die je constant onderbreekt, op een snauwende toon reageert, kleinerende opmerkingen maakt, bijdehand antwoord geeft of zonder aanleiding sarcastisch uit de hoek komt.
  • Bij brutaal gedrag moet je denken aan dingen als: voordringen, zonder overleg spullen gebruiken, demonstratief zuchten, op iemands scherm meekijken, met deuren slaan, expres niet luisteren, afspraken of personen negeren of overduidelijk laten merken dat iemand zich niets aantrekt van sociale grenzen.

“Nee, dat zie je verkeerd! Ik ben niet brutaal, maar direct!” Dat krijg je dan te horen, maar dan rijzen mij de haren te berge. Er is namelijk echt een heel groot verschil tussen direct zijn en brutaal zijn.

Wat is het verschil tussen direct zijn en brutaal zijn?

Mensen verwisselen directheid vaak met brutaliteit, maar dit zijn twee verschillende termen. Als je direct bent, dan zeg je duidelijk wat je bedoelt, terwijl je rekening houdt met de ander. Assertief gedrag dus. Je komt voor jezelf op, je grenzen zijn helder, maar je blijft professioneel. Dat maakt samenwerken juist makkelijker, omdat niemand hoeft te raden wat je eigenlijk denkt. 

Brutaliteit doet alsof het eerlijkheid is, maar het is vaak gewoon botheid zonder filter. Het draait dan niet om duidelijkheid, maar om je irritatie kwijt kunnen of je gelijk halen, waarbij je eigenlijk lak hebt aan andermans gevoelens of grenzen.

Voorbeeld verschil directheid en brutaliteit:

  • Direct: “Ik kan deze taak niet oppakken, want dit past niet meer binnen mijn agenda.”
  • Brutaal: “Pak die taak lekker zelf op, want je doet toch nooit iets.”

Brutaliteit beschadigt relaties, omdat de ander zich in het minst erge geval niet serieus genomen voelt en in het ergste geval zo beledigd is dat hij of zij terug wil slaan. Wanneer heb je echter met het een van doen en wanneer met het ander? 

Hoe herken je brutaal gedrag?

Brutaal gedrag herkennen is minder lastig dan mensen denken, omdat het zich zelden subtiel verstopt. Het begint vaak met een gebrek aan respect voor grenzen, tijd of expertise, waarbij iemand vooral bezig is met zenden in plaats van luisteren. Dit zijn typische gedragskenmerken van brutaal gedrag:

 

Dit bericht op Instagram bekijken

 

Een bericht gedeeld door Tijdwinst.com (@tijdwinst)

  • Trekken zich van niemand iets aan
  • Respectloos
  • Onbeleefd
  • Baldadig, dwars of rebels
  • Geen respect voor gezag
  • Aanmatigend
  • Onbeschaamd
  • Kleinerend
  • Geen respect voor anderen
  • Geen rekening houden met anderen
  • Vrijpostig
  • Onredelijk
  • Asociaal
  • Egoïstisch
  • Beledigend
  • Grote mond
  • Maar wat roepen in de rondte
  • Geen filter

Kleinerende opmerkingen voorbeelden:

  • “Zo moeilijk is dat toch niet! Iedereen snapt dat.” 
  • “Laat mij het maar doen. Dit is misschien iets te hoog gegrepen voor je.”

Als je je neus al buiten de deur steekt, word je vaak al op de proef gesteld. Je buurman heeft half op jouw oprit geparkeerd, iemand heeft zijn hond op de stoep laten poepen (en uiteraard niet opgeruimd) of hangjeugd heeft de rotzooi bij jou achtergelaten (en bedankt). Onze samenleving lijkt steeds onbeleefder te worden, maar is dat ook zo? Of zit het tussen onze oren?

Hoe kan het dat mensen steeds brutaler lijken te worden?

Laat ik maar met de deur in huis vallen: het is geen fabel of iets wat je merkt omdat je ouder wordt, maar de maatschappij is harder en brutaler aan het worden. Het heeft zelfs een officiële term meegekregen: de verhuftering van de maatschappij. In een grote Pew-survey uit 2024 zei 47% van de Amerikaanse volwassenen dat mensen zich in het openbaar nu onbeleefder gedragen dan vóór corona. 

De bekendste Nederlandse studie is van socioloog Bas van Stokkom, verbonden aan de Radboud Universiteit. In zijn boek Wat een hufter! Ergernis, lichtgeraaktheid en maatschappelijke verruwing verkent hij juist die vraag: of omgangsvormen in Nederland ruwer, harder en asocialer zijn geworden. Volgens Van Stokkom zijn omgangsvormen in Nederland niet over de hele linie verslechterd, maar er is wel sprake van verruwing en verharding in bepaalde publieke situaties. Vooral overlast door groepen jongeren, vernielingen en agressie tegen publieke beroepsgroepen zijn op langere termijn toegenomen.

Maar…

Tegelijk waarschuwt Van Stokkom voor overdrijving: veel vormen van overlast en criminaliteit zijn juist gedaald, terwijl Nederlanders gevoeliger zijn geworden voor gedrag dat vroeger minder snel als problematisch werd gezien.

Ikzelf zie twee oorzaken van de zogenaamde verhuftering van de maatschappij:

  1. Onze cultuur is steeds individualistischer ingesteld. De eenling telt, de groep als een uniform geheel niet meer.
  2. We leven in steeds grotere groepen (verstedelijking en groeiende bebouwing), waardoor anonimiteit toeneemt en beleefdheid afneemt. 

Daar is zelfs een heel heldere grens in: volgens de Britse antropoloog Robin Dunbar beschouwen mensen een groep als bekenden tegen wie we lief en aardig blijven, alles daarboven doet de beleefdheid omgekeerd evenredig afnemen. Die groep mag bovendien niet groter zijn dan 148 personen. Een magisch beleefdheidslimiet met de naam ‘Dunbar’s number’ dat Dunbar dus aantoonde in haar studie naar de afbrokkeling van civilisatie.

Tja… en noem me gek, maar volgens mij leven we in Nederland wel in grotere groepen dan 148 personen. Dat is vragen om een samenleving waarin mensen elkaar steeds minder als bekenden zien, de sociale rem verdwijnt en brutaliteit steeds meer de ruimte krijgt om zich vast te zetten.

En dan sta je dus weer eens in de supermarkt of (erger nog) op de werkvloer oog in oog met zo’n onbeschoft iemand en dan weet je je mannetje niet te staan. Je ergert je kapot, maar je weet niks te zeggen op het moment suprême. Hoe kan dat toch?

Waarom klap je soms dicht of word je onzeker van brutale mensen?

Het dichtklappen of ineens gaan twijfelen in de buurt van brutale of overheersende mensen, is ten eerste een heel normale automatische reactie van lichaam en brein op spanning en sociale druk. Vaak speelt daarbij een freeze-reactie (weet je wel; die oerreactie van vecht, vlucht of bevries) mee, waarbij je zenuwstelsel bij conflict of intimidatie als het ware kort vastloopt. 

Wanneer je te maken krijgt met intimidatie of plots bot gedrag, kan je brein overschakelen naar een soort overlevingsstand: vechten, vluchten of bevriezen. Dichtklappen hoort bij die freeze-reactie.

Je voelt je verlamd of merkt dat alle grip even weg is. Brutaliteit jaagt je stress namelijk direct omhoog. Je lichaam springt in de alarmstand, waardoor het in je hoofd ineens akelig leeg kan worden (Hallo? Is er iemand thuis?). 

Veel mensen hebben ten tweede van zichzelf al de neiging om de sfeer goed te houden. Een brutaal persoon gooit die balans ineens om, waardoor jij kunt gaan twijfelen over wat je het beste kunt doen om de vrede te bewaren. Daar komt bij dat brutale mensen vaak scherpe of ronduit pijnlijke kritiek geven. Ben je daar gevoelig voor, dan komt dat keihard binnen en ligt de angst op de loer dat het alleen maar grimmiger wordt zodra je iets terug zegt. Heb je daarnaast al moeite met je grenzen aangeven, dan voel je je al snel overdonderd door mensen die zonder aarzelen hun zin doordrijven.

Neerbuigende opmerkingen voorbeelden:

  • “Geen zorgen, dat niveau bereik je vanzelf nog wel.”
  • “Je bedoelt het vast goed, maar laten we dat niet doen.”

Ongemak alom. Tijd om hier korte metten mee te maken. En dan bedoel ik niet door je vuisten te tonen, maar door assertieve daadkrachtigheid!

Hoe ga je om met brutale mensen?

Hoe ga je nu om met brutale mensen zonder zelf onbeleefd te worden? Tja… dat is niet makkelijk, als men het bloed onder je nagels vandaan haalt. De kunst is echter om hierboven te blijven staan en je niet te verlagen tot respectloos gedrag. De truc zit hem in assertiviteit… in empathie. “WTF?! Ik ga toch zeker geen empathie aan die onbeleefde schoft tonen?” Ik ben echter van mening dat dit echt de eerste stap zou moeten zijn in alle situaties die je je maar kunt bedenken op het gebied van omgaan met brutale mensen; van irritante collega’s tot asociale weggebruikers of hangjongeren. Je inleven in de ander alsof hij een bekende is.

Zo doe je het in 3 simpele stappen:

  1. Stel je voor dat je de ander bent.
  2. Wat veroorzaakt die onredelijke reactie?
  3. Kies je reactie op basis van de 4 onbeleefdheidscategorieën

1. Stel je voor dat je de ander bent

Empathie tonen begint met je inleven in de ander. Jij bent vast ook eens onbeleefd geweest. Degene die zich even asociaal liet gaan, zich even niks van een ander aantrok of die in een moment van zwakte een belediging of boze reactie eruit floepte.

Weet dat dit brutale akkefietje niet de definitie van die andere persoon is, maar slechts een zwak moment.

Dat is namelijk empathie. Dat is de ander als een gelijke zien met eigenschappen die jou maar al te bekend zijn uit eigen ervaring. Dat is de ander als een bekende zien, als jezelf aanschouwen.

2. Wat veroorzaakt die onredelijke reactie?

Probeer vanuit die empathie ook te begrijpen waarom de ander zo reageert. Is het op jou persoonlijk gericht? Of heeft hij het niet eens door dat hij zo hard zit te smakken? Komt het door stress dat zij zo tegen je uitvalt? Of is er iets anders aan de hand?

Het zijn meteen ook de vragen die je jezelf stelt, om razendsnel te achterhalen wat de meest gepaste en effectieve reactie gaat zijn. Het ligt er namelijk maar net aan in welke categorie ‘onbeleefd zijn’ de ander zich begeeft.

3. Kies je reactie op basis van de 4 onbeleefdheidscategorieën

Psycholoog dr. Michael Cunningham schreef in zijn boek Social Allergens and the Reactions That They Produce dat er grofweg vier manieren bestaan om onbeleefd te zijn:

1. De onaangename gewoontes (onbewust en onpersoonlijk)

Het zijn de onbeleefde dingen die mensen doen in het bijzijn van anderen, waar ze zich niet bewust van zijn en die niet op een bepaald persoon gericht zijn. Het is vaak de herhaling die het hem hierbij doet, stelt Cunningham: 

“De eerste keer dat je collega z’n kauwgom knapt, maakt het je niks uit. Na 3 weken hoop je dat-ie er in stikt.”

Wat doe je tegen de onaangename gewoontes? Je maakt de ander bewust van het gedrag. Meer is er (meestal) niet nodig. 

Voorbeeld:

  • “U bent behoorlijk luid aan het bellen, mevrouw.”
  • “Frans, je smakt ontzettend met je kauwgom.”

2. De egocentrische acties (onbewust, maar wel persoonlijk)

Acties die wederom niet bewust gedaan worden, maar die deze keer wel op jou persoonlijk gericht zijn. De ander houdt geen rekening met je en blijft doorgaan en maakt zijn actie daardoor onbeleefd. Denk: tegen je aan blijven kletsen, terwijl je duidelijk had aangegeven dat je maar een minuutje tijd had. Wat doe je dan? Maak de ander met een rustige toon bewust van zijn gedrag en jouw grenzen. Cunningham’s voorstel:

“Ik waardeer je echt en ik wil je niet in verlegenheid brengen, maar…”

En dan beschrijf je het gedrag wat je stoort.

aanspreken collega op brutaal gedrag

3. Norm-overschrijdingen (bewust, maar niet persoonlijk)

Iemand gedraagt zich op een bepaalde manier die norm-overschrijdende gevolgen heeft voor jou of de groep om je heen. Roekeloos rijden en ondertussen bellen, terwijl jij in de bijrijdersstoel zit bijvoorbeeld. Of roken op een longafdeling in het ziekenhuis…

Helaas, maar het gebeurt! Je reactie? Bewustmaking is hier weer de sleutel. Doe niet meer dan de ander wijzen op zijn gedrag en zo nodig op de sociale normen die dat beperken.

Voorbeeld:

  • “Jaap, je mag niet bellen achter het stuur.”
  • “Meneer, u kunt een sigaret opsteken in de speciale rokersruimte. Op de afdeling is roken niet toegestaan.”

4. De rechtstreekse beledigingen (bewust en persoonlijk)

De rechtstreekse belediging is de naarste, hardste en meest venijnige van allemaal. Iemand beledigt jou, heel gericht en zonder twijfel. Soms met een steek onder water, soms gewoon ronduit. 

Voorbeeld: Je tante die vraagt “…of je dat stuk taart nu wel zou eten, met die kilootjes die erbij zijn gekomen.”

Maar ook onder deze categorie valt die ene collega die je commandeert of impliceert dat je niet goed functioneert, terwijl hij of zij je leidinggevende niet is.

Ik snap dat je deze mensen het liefst achter het behang plakt, maar je reactie zou moeten zijn: blijf beleefd. Éxtra beleefd, als het even kan. 

Voorbeelden:

  • “Wat attent van u tante, daar had ik nog niet bij stil gestaan.”
  • “Karin, bedankt voor je opmerkzaamheid. Ik zal kijken wat ik anders kan doen.”

Waarom extra beleefd, terwijl je eigenlijk terug wil snauwen dat de ander zijn grote mond moet houden? Omdat beleefd gedrag, beleefdheid opwekt. We blijven vanuit ons instinct kuddedieren en bepaald gedrag wekt nu eenmaal hetzelfde gedrag bij de ander op. Bovendien blijf jij altijd de betere partij, wanneer je te allen tijde beleefd blijft. Kan niemand tegenop. Het is werkelijk je sterkste wapen, al is het soms nog zo lastig op te wekken bij bepaalde situaties.

Blijf beleefd is dus een beetje de kern. Nu snap ik dat je, als iemand je verbaal te lijf gaat, graag ook wat concrete tips van me wilt hebben waarmee je ook daadwerkelijk beleefd blijft. Zo kun je reageren als iemand je verbaal aanvalt:

Hoe reageer je als iemand je verbaal aanvalt?

“Wat moet ik doen als ik uitgescholden word?” vraag je je misschien af. Dat is een goede vraag. Hoe reageer je nou assertief en beleefd op een brutale opmerking (zonder iemand meteen een optater te geven)? Wat kun je nou zeggen als iemand respectloos tegen je praat? 

@tijdwinst Waarom is het zo moeilijk om nee te zeggen? En hoe zorg je dat je grenzen stelt zonder je schuldig te voelen? In deze aflevering bespreken we: – Waarom ‘nee’ zeggen zo lastig is – Hoe je duidelijk en zelfverzekerd nee zegt – Praktische tips om over je schuldgevoel heen te stappen Luister nu en volg Tijdwinst om te ondekken hoe je meer tijd en energie overhoudt voor wat écht belangrijk is! 🐿️ #tijdwinst #foryoupage #fyp #assertief #selfconfidence #zelfvertrouwen #fypシ゚ #viral #timemanagement #assertive #voorjou #fyppp ♬ original sound – Tijdwinst.com

  1. Aarden om te kalmeren: haal eerst rustig adem en plant je voeten stevig op de vloer, zodat je niet reageert vanuit boosheid.
  2. Benoemen wat er gebeurt: door te benoemen wat er gebeurt, haal je de emotie uit het gesprek en leg je het gedrag op tafel, zonder zelf mee te gaan in de aanval. Bijvoorbeeld: “Je maakte een opmerking over mijn uiterlijk. Dat vond ik niet prettig.”
  3. Teruggaan naar de inhoud: haal de focus weg bij de toon en richt je weer op waar het echt over ging. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: “Laten we even teruggaan naar het punt waar we het over hadden” of “Volgens mij ging het ons om dit vraagstuk.”
  4. Grens trekken op de toon: je hoeft de inhoud niet meteen te weerleggen; begin met de toon. Zeg bijvoorbeeld rustig: “Op deze manier wil ik het gesprek niet voeren.” of “Als je zo tegen me praat, haak ik af.”
  5. Vraag stellen die de ander tot de orde roept: in plaats van terug te schieten, nodig je met een vraag uit tot reflectie. Denk aan: “Wat wil je nu precies bereiken met wat je zegt?” of “Hoe helpt dit gedrag ons verder?”

Bovenstaande tips helpen je vooral bij respectloos, verbaal gedrag, maar je kunt moeilijk even aarden en een reactie geven als iemand je de pas afsnijdt of weer eens de auto over twee plekken geparkeerd heeft. Hoe kaart je dus brutaal gedrag aan?

Hoe ga je om met brutaal gedrag?

Brutaal gedrag vraagt niet om een emotionele reactie, maar om regie en effectieve communicatie. Wat je niet corrigeert, blijft bestaan, dus wacht niet tot het uit de hand loopt. Door rustig te blijven, helder te spreken en consequent te zijn, laat je zien dat respect geen onderhandeling is voor jou, maar een voorwaarde. 

1. Bespreek het in een 1-op-1 gesprek

Brutaal gedrag negeren lijkt soms de makkelijkste route, maar vaak blijft het dan gewoon doorgaan. Wil je er echt iets aan veranderen, dan helpt het om iemand er één op één op aan te spreken. Niet voor de groep, niet tussen neus en lippen door, maar in een rustig gesprek waarin je duidelijk (doch bondig) maakt wat je ziet gebeuren.

Voorbeeld:
Bel dus bij die buurman aan en spreek hem aan over zijn parkeergedrag. Spreek hem niet aan bij het eerstvolgende buurtfeest.

2. Gebruik de ik-boodschap

Als iemand brutaal doet, is de verleiding groot om terug te schieten met een verwijt. Begrijpelijk, maar zelden slim. Veel sterker is het om vanuit jezelf te spreken met een ik-boodschap. Dat klinkt misschien minder spectaculair, maar het werkt vaak veel beter. Je blijft bij je eigen ervaring, waardoor de ander minder ruimte heeft om in de verdediging te schieten of een welles-nietesdiscussie te starten. Bovendien houd jij zo de regie over het gesprek. Je maakt duidelijk wat het gedrag met jou doet en wat je wel verwacht.

Voorbeeld:
“Je snauwde me af in het bijzijn van de hele afdeling. Dat vond ik niet prettig. In het vervolg kun je me feedback op een nette manier geven in een 1-op-1 gesprek.”

3. Blijf kalm

Brutaal gedrag kan je makkelijk uit je evenwicht halen, zeker als het onverwacht komt. Toch zit je grootste kracht juist in kalm blijven. Sta stevig, zet beide voeten bewust op de grond, haal rustig adem en vertraag je tempo. Alleen al een paar diepe ademhalingen kunnen het verschil maken tussen impulsief reageren of bewust kiezen wat je zegt.

Vanuit die rust kun je veel duidelijker je grens aangeven, zonder dat je meegaat in de emotie van de ander. Kalmte werkt bovendien aanstekelijk (zoals ik net al zei met ‘beleefd blijven’).

Voorbeeld:
“Ik vind het niet prettig dat je tegen me schreeuwt. Pas alsjeblieft je stemvolume aan om dit gesprek voort te zetten.”

4. Blijf bij de inhoud

Brutaal gedrag heeft de neiging om je uit het gesprek te trekken en richting emotie te duwen. Voor je het weet reageer je op de toon in plaats van op de inhoud. Wil je de regie houden, dan helpt het om bewust bij de inhoud te blijven. Wat was ook alweer de vraag, het doel of het onderwerp? Door dat steeds terug te halen, voorkom je dat het gesprek afglijdt naar een tenniswedstrijd met beledigingen. 

Voorbeeld:
“Mijn kleding staat nu niet ter discussie. Zullen we even terugkeren naar het project?”

Je kunt bijvoorbeeld ook zeggen dat je het gesprek graag terugbrengt naar de kern, omdat je het belangrijk vindt om samen tot een oplossing te komen. Daarmee erken je impliciet dat de toon niet helpt, zonder dat je erin meegaat. Het resultaat is vaak verrassend simpel. Jij blijft professioneel, het gesprek wordt weer constructief en de ander merkt dat brutaal gedrag geen effect heeft op jouw koers.

5. Spreek concreet en bondig

Als iemand je respectloos of brutaal aangaat, dan kan de neiging ontstaan om jezelf te verklaren. Hoe meer je praat, hoe meer ruimte je geeft voor discussie, ruis en nieuwe munitie. Juist daarom werkt het beter om kort en duidelijk te blijven. Zeg wat je wilt zeggen, geef je grens aan en stop daar. Dat voelt misschien ongemakkelijk, zeker als je gewend bent om alles netjes te onderbouwen, maar het maakt je boodschap juist krachtiger.

Voorbeeld:
“Ik wilde de planning bespreken. Niets meer en niets minder.”

6. Stel grenzen

Brutaal gedrag stopt zelden vanzelf, tenzij jij duidelijk maakt waar de grens ligt. Dat vraagt om helderheid. Niet vaag blijven, niet hopen dat de ander het zelf wel aanvoelt, maar concreet benoemen wat je wel en niet accepteert. 

Voorbeeld:
“Zo wens ik niet aangesproken te worden.”

Door je grens uit te spreken, laat je zien dat je jezelf serieus neemt en geef je de ander meteen richting.

Jij bent wel klaar met het feit dat je steeds met brutale mensen te maken krijgt. Hoe voorkom je nu dat brutale mensen steeds over je heen lopen? Hoe maak je van jezelf een minder groot pest-object?

Hoe voorkom je dat brutale mensen steeds over je heen lopen?

Je voorkomt niet dat brutale mensen bestaan (helaas), maar je kunt wél voorkomen dat ze jou als makkelijk doelwit zien. Dat begint eerder dan je denkt. Niet pas op het moment dat iemand over je grens gaat, maar al in hoe jij jezelf laat zien.

1. Werk aan je houding en lichaamstaal

Mensen die grenzen opzoeken, scannen continu op twijfel, aarzeling of behoefte aan goedkeuring, want daar ligt ruimte. Zorg dus dat je houding klopt met je intentie. Sta rechtop, oog rustig, ben aanwezig en houd oogcontact. Spreek daarnaast vanaf het eerste moment helder en zonder omwegen, zodat je geen opening laat voor getrek of geduw. Laat ook zien dat je niet afhankelijk bent van goedkeuring, want wie stevig staat, wordt zelden getest.

2. Neem je ruimte in

Voorkomen dat brutale mensen over je heen lopen begint bij het innemen van je eigen ruimte, juist op de momenten dat het spannend voelt. In gesprekken betekent dat dat je niet automatisch inschikt of jezelf kleiner maakt, maar bewust je plek pakt door rustig uit te spreken wat je wilt zeggen en daar ook de tijd voor te nemen. Laat stiltes vallen als dat nodig is en houd je houding open. ​​

Veel mensen geven onbewust ruimte weg door snel te praten of hun punt af te zwakken, waardoor de ander vanzelf meer ruimte pakt. 

Draai dat om. Spreek in duidelijke zinnen, zonder jezelf te verontschuldigen voor je aanwezigheid.

3. Vermijd twijfel en lange uitleg

Twijfeltaal klinkt vriendelijk, maar maakt je boodschap zacht en onderhandelbaar. Zinnen als “Misschien kunnen we…” of “Ik weet niet of het handig is, maar…” nodigen uit om over je heen te stappen. Als jij duidelijk zegt wat je bedoelt, zonder verzachting, verandert de dynamiek meteen. “Dit werkt zo niet voor mij” of “Ik wil dat dit anders gaat” laat weinig ruimte voor interpretatie.

In deze video spreekt Maggs Rippen, communicatie-expert, hoe je aarzeltaal beter niet kunt inzetten.

Daarbij helpt het om je uitleg kort te houden. Hoe meer woorden je gebruikt, hoe meer haakjes je geeft om op in te haken, tegenin te gaan of je punt te verdraaien. Veel mensen denken dat ze serieuzer genomen worden als ze hun grens uitgebreid onderbouwen, maar het tegenovergestelde gebeurt vaak. Je verliest kracht. Een duidelijke, bondige zin komt juist steviger over en is lastiger te negeren.

4. Vermijd defensief gedrag

Voorkomen dat brutale mensen over je heen lopen vraagt dat je niet in de verdediging schiet. Juist dan helpt de LSD-methode: luisteren, samenvatten, doorvragen. Door eerst echt te luisteren, laat je zien dat je de inhoud serieus neemt, zonder dat je jezelf kleiner maakt. Door samen te vatten, breng je rust in het gesprek en pak je regie terug. En door door te vragen, dwing je de ander om concreet te worden in plaats van dominant te blijven roepen. 

Je blijft met de LSD-gesprekstechniek uit de emotie en in de inhoud.

“Ja, maar je zegt grenzen aangeven… dat heb ik al gedaan, maar die ander blijft een *piep*.” Dat is een moeilijke situatie, want wat doe je met iemand die maar brutaal blijft en niet wil veranderen?

Hoe stel je grenzen aan iemand die steeds bot of brutaal doet?

Wacht niet tot je kookpunt om je grens aan te geven, want dan ben je vaak te laat en zit je al in je emotie. Juist op het moment dat iets je licht irriteert, ligt de kans om rustig en duidelijk te reageren. Door eerder te spreken, voorkom je dat je reactie zwaarder wordt dan nodig en houd je de regie over het gesprek. Zie je dat iemand zich niet één keer, maar vaker brutaal opstelt, behandel dat dan niet als losse incidenten maar als een patroon. 

Herhaling is informatie, het laat zien dat dit gedrag blijkbaar werkt voor de ander of in ieder geval geen duidelijke grens heeft gekregen.

Maak die grens daarom eerst echt concreet, zodat de ander daar niet meer omheen kan. Zeg niet dat je iets “niet zo prettig” vindt, maar benoem exact wat er gebeurt en wat je daarvan vindt. 

Bijvoorbeeld:

  • “Je onderbreekt me constant en dat vind ik niet fijn.”
  • “Je toon bevalt me niet, omdat het me kwetst.”
  • “Je bagatelliseert wat ik heb meegemaakt en dat waardeer ik allerminst.”

Hoe concreter je bent, hoe minder ruimte er is voor interpretatie of discussie achteraf. 

Wat doe je met mensen die over je grens blijven walsen?

Blijf daarna consequent als iemand opnieuw over je grens gaat. Dat betekent niet dat je harder gaat praten, maar dat je dezelfde boodschap blijft herhalen, rustig en duidelijk. Juist die herhaling maakt zichtbaar dat jouw grens niet onderhandelbaar is. Het is even een doorbijtertje, want je voelt je soms een cassettebandje dat teruggespoeld en weer afgespeeld wordt. In negen van de tien gevallen zorgt juist die herhaling echter wel voor inzicht.

omgaan met brutale mensen vergt rustig blijven

En heb jij nu dat tiende, koppige geval te pakken? Stel jezelf dan een eerlijke vraag. Heeft het nog zin om dit gesprek voort te zetten of ben je vooral energie aan het verspillen? Soms is afstand nemen, het gesprek afronden of zelfs tijdelijk stoppen, de krachtigste zet die je kunt doen. Niet als straf naar de ander, maar als bescherming van je eigen ruimte. Want grenzen aangeven gaat niet alleen over wat je zegt, maar vooral over wat je vervolgens doet als iemand eroverheen blijft gaan.

Conclusie: Respect kun je dus afdwingen zonder zelf brutaal te worden

Wat je in elk geval doet, in alle situaties waarbij je moet omgaan met brutale mensen: BLIJF BELEEFD. Het is de enige échte regel die je moet onthouden, de rest maakt het er alleen maar beter op. Geef niet toe aan je instincten die net als de ander onbeleefd willen reageren. Geef niet toe aan de brutale samenleving die langzaam maar zeker dit gedrag bijna acceptabel aan het maken is.

Brutale mensen vragen niet om meer incasseringsvermogen, maar om meer regie. Het verschil tussen direct en brutaal zit namelijk niet in hoe hard iemand spreekt, maar in de hoeveelheid respect die erin doorklinkt. En precies daar ligt ook jouw kracht. Je hoeft niet terug te blaffen, je hoeft niet dicht te klappen en je hoeft jezelf al helemaal niet kleiner te maken. Wie kalm blijft, duidelijk spreekt, grenzen stelt en bij de inhoud blijft, laat zien: tot hier en niet verder. Dan ben je geen softie, maar juist heel krachtig.

Inge Martina Nysten,
Communicatiemanager

Niet meer over je heen laten lopen met een assertiviteitstraining

Een eendaagse assertiviteitstraining van Tijdwinst helpt je om brutale mensen niet langer te ontwijken of om maar meer kwetsende opmerkingen te incasseren; nee, onze cursus assertiviteit leert je beter met die brutale lui om te gaan. Je leert:

  • hoe je je grens helder aangeeft zonder in de aanval te schieten
  • hoe je bij de inhoud blijft als iemand op de toon gaat zitten
  • hoe je met een paar zinnen het gesprek weer naar een professioneel niveau trekt
  • praktische technieken die je direct toepast op situaties die je zelf meebrengt, zodat je niet alleen begrijpt wat je kunt doen, maar het ook direct in praktijksituaties kunt toepassen.
  • steviger voor de dag te komen in je houding en communicatie.

Je oefent met kalm blijven onder druk, met kort en duidelijk spreken en met het innemen van je ruimte, ook als het spannend wordt. Meld je dus snel aan en geef die brutale mensen een koekje van eigen deeg (of ja van beter deeg).

Meer weten over assertief gedrag?

Volg je ons al op Instagram of Pinterest? Daar delen we iedere dag praktische tips om steviger en duidelijker te communiceren. Heb je behoefte aan wat meer context bij zo’n tip? Neem dan ook eens een kijkje op LinkedIn. Daar vindt je uitgebreidere inzichten en bruikbare methodes waar je direct mee verder kunt, zowel op de werkvloer als daarbuiten.

Wil je je er echt goed in verdiepen? Dan zijn er ook nog onze twee boeken: Elke dag om 15:00 klaar en Full Focus op wat echt belangrijk is.

Ben je niet zo van het lezen en luister je liever? Geen probleem. Elke week staat er een nieuwe aflevering van de Tijdwinst Podcast voor je klaar op YouTube, Spotify en Springcast. Daar bespreken we herkenbare situaties, reiken we slimme oplossingen aan en delen we inzichten waar je meteen iets aan hebt. Geen wollig gedoe dus, maar gewoon praktische input.

Wil je niets mislopen en nieuwe artikelen netjes in je mailbox ontvangen? Meld je dan aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief of de dagelijkse updates op ons WhatsApp-kanaal.

Veelgestelde vragen over omgaan met brutale mensen

  • Hoe blijf je rustig als iemand je uitdaagt of kleineert?

    Blijfeerst bij jezelf, haal rustig adem en vertraag je reactie zodat je niet automatisch meegaat in de emotie. Herinner jezelf eraan dat hun gedrag meer zegt over hen dan over jou, dat haalt de lading eraf. Reageer vervolgens kort en zakelijk, bijvoorbeeld door terug te gaan naar de inhoud of een grens te benoemen. Stel eventueel een kalme vraag die de ander spiegelt, zoals: “Wat bedoel je daar precies mee?” Blijf hoe dan ook beleefd, want dan zal de ander snel die beleefdheid ook weerspiegelen.

  • Hoe spreek je een collega aanspreken op brutaal of grensoverschrijdend gedrag?

    Begin bij jezelf: wat stoort je precies en waar ligt voor jou de grens? Zodra je dat scherp hebt, maak je het gesprek concreet en voorkom je dat het vaag of emotioneel wordt. Kies vervolgens een rustig moment en benoem het gedrag feitelijk. Zeg bijvoorbeeld wat je zag of hoorde, zonder oordeel of label als “brutaal”. Daarna geef je aan wat het met je doet en wat je wél verwacht. Kort, duidelijk en zonder omwegen.

    Blijf tijdens het gesprek bij de inhoud. Gaat de ander in de verdediging of maakt die het persoonlijk, trek het dan rustig terug naar de situatie. Je hoeft het niet te winnen, je wilt helderheid creëren. En misschien wel de belangrijkste: stel een duidelijke grens. Wat accepteer je niet meer en wat gebeurt er als het toch doorgaat? Dat hoeft niet dreigend te zijn, wel consequent.

  • Hoe kom je sterker voor jezelf op bij brutale mensen op het werk of privé?

    Sterker voor jezelf opkomen begint niet bij de ander, maar bij jouw houding. Als jij reeds twijfelt, voelt de ander dat feilloos aan. Weet dus eerst wat je wel en niet accepteert en spreek dat uit zonder verzachting of omwegen. Blijf rustig en zakelijk, juist als de ander fel wordt. Brutale mensen teren op reactie. Jij haalt de angel eruit door niet mee te gaan in hun toon, maar wel stevig te blijven in je boodschap. Gebruik korte, duidelijke zinnen en herhaal je punt als dat nodig is. Ga niet in discussie over randzaken. Je hoeft het niet te winnen, je hoeft alleen duidelijk te zijn. En misschien nog belangrijker: maak je grenzen zichtbaar in je gedrag. Rechtop staan, iemand aankijken, niet lachen om iets wat je eigenlijk stoort. Je lichaam vertelt vaak eerder dan je woorden waar jouw grens ligt.

Wie zijn wij? | Tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat gespecialiseerd is in slimmer (samen)werken. We bieden door het hele land diverse (online) trainingen aan, variërend van timemanagement, assertiviteit, gesprekstechnieken tot aan snellezen. Nieuwsgierig? Neem dan zeker eens een kijkje op onze website of blogs, en schrijf je in voor één van onze (digitale) trainingen.