Niets zo vervelend als een gesprekspartner die een half uur nodig heeft om zijn zegje te doen, die wel een héél lange aanloop nodig heeft om te zeggen wat hij eigenlijk wil zeggen of die zichtbaar bang is de ander te kwetsen en daarom maar om de hete brij heen draait. Maar hoe verban je langdradigheid uit je communicatie, ook in lastige gesprekken? Kort en bondig communiceren is zo moeilijk nog niet. Leer in 7 stappen kort en bondig communiceren.

Wat komt aan bod:

  1. Wat betekent kort en bondig communiceren?
  2. Waarom vind ik het moeilijk om kort van stof te zijn?
  3. Waar gaat het nu mis bij snel tot de kern komen?
  4. Wat zijn de gevolgen van ellenlange communicatie?
  5. Welke woorden en informatie kun je beter weglaten?
  6. Hoe breng je een boodschap duidelijk en beknopt over? Een mini-communicatiecursus
  7. Veelgestelde vragen over kort en bondig communiceren

Volg Tijdwinst.com als betrouwbare bron in Google

Wat betekent kort en bondig communiceren?

“Get to the freaking point!” heb je misschien wel eens horen zeggen. In het Nederlands noem je dat kort en bondig communiceren. Dit betekent dat je je boodschap duidelijk, direct en met zo min mogelijk overbodige woorden overbrengt. Je zegt wat nodig is om de ander te laten begrijpen wat je bedoelt, zonder uitweidingen, herhalingen of onnodige details.

Kort communiceren gaat dus niet alleen over weinig woorden gebruiken. Bondig betekent vooral dat ieder woord iets toevoegt. Een goede korte boodschap bevat meestal een duidelijke kern, voldoende context en eventueel een concrete vraag of actie.

Merk je het verschil tussen:

  • “Ik zat erover na te denken dat het misschien handig zou kunnen zijn als we binnenkort eens samen kijken naar de planning van het project.”
  • “Kunnen we morgen samen de projectplanning bekijken?”

De tweede optie is duidelijk directer en korter, waardoor de ander meteen weet wat je van hem verwacht.

Waarom vind ik het moeilijk om kort van stof te zijn?

De oorzaak van de moeite om kernachtig te communiceren is niet eenduidig. Verschillende factoren kunnen verantwoordelijk zijn voor het feit dat je graag ellenlange verhalen vertelt (als auteur heb ik er ook maar wat te vaak last van, hoor). Kort van stof zijn is namelijk lastiger dan het klinkt, omdat je tijdens het praten niet alleen informatie overdraagt. Je denkt ondertussen ook na, probeert volledig te zijn en houdt rekening met hoe je boodschap bij de ander aankomt.

En dat kan vervolgens doorslaan door deze factoren:

  • Je wilt te volledig zijn. Je denkt dat de ander alle achtergrondinformatie nodig heeft om je punt goed te begrijpen.
  • Je denkt terwijl je praat. In plaats van eerst je boodschap te formuleren, ontdek je al pratend wat je eigenlijk wilt zeggen.
  • Je bent bang om verkeerd begrepen te worden. Daardoor voeg je uitleg, voorbeelden en nuances toe, vaak meer dan nodig.
  • Je vindt alles belangrijk. Hoofdzaak en bijzaak krijgen daardoor ongeveer evenveel spreektijd.
  • Je wilt vriendelijk of zorgvuldig overkomen. Een simpele boodschap krijgt dan eerst een lange aanloop.
  • Je herhaalt jezelf voor de zekerheid. Je punt was al duidelijk, maar je geeft het nog een keer in andere woorden.
  • Je hebt geen duidelijke kernboodschap. Als jij niet precies weet wat de ander moet onthouden, wordt het voor je luisteraar ook zoeken.

Waar gaat het nu mis bij snel tot de kern komen?

Wist je dat maar 2,5% van je communicatie effectief overkomt? Dat blijkt uit onderzoek naar miscommunicatie van Elizabeth Newton uit 1990. Het blijkt dat ongeveer 50% van de proefpersonen verwachtte dat zijn communicatie effectief zou zijn, terwijl maar 2,5% van de boodschappen echt zijn doel bereikt. Het ding is: wat voor jou zo glashelder is, hoeft dat niet voor de ander ook te zijn.

Effectief communiceren is een kunst op zich, die het merendeel van de mensen – ondanks de beste bedoelingen – dus niet beheerst. Waar het vaak misgaat, is dat mensen te lang aan het woord zijn. Uit onderzoek van Harvard University blijkt zelfs dat heel lang aan het woord zijn, veel mensen voldoening geeft.

threads post over kort en bondig communiceren

Wat zijn de gevolgen van ellenlange communicatie?

Maar dat lang praten is meestal in de praktijk verre van handig. Het maakt de boodschap onduidelijk, warrig en kost zeeën van tijd. Met mogelijk ook nog miscommunicatie tot gevolg.

Wist je dat miscommunicatie je zelfs geld kan kosten op de werkvloer? Bijvoorbeeld als je er deadlines door misloopt, als je medewerkers op een ongewenste manier hun eigen gang gaan of als iets nét niet gebeurt zoals de bedoeling was. Echt effectief communiceren en het kort en bondig houden kan een wereld van verschil maken.

En wat zijn dus de voordelen van minder langdradig praten (bij bijvoorbeeld feedbackgesprekken)?

Heb je het gevoel niet gehoord te worden op je werk? Houdt je collega angstvallig vast aan haar eigen werkwijze, terwijl je al tien keer een voorstel hebt gedaan om het efficiënter aan te pakken? Dan vraagt dat om feedback met een heldere boodschap. Een korte en bondige het liefst. Want hoe helderder je zegt wat je vindt en wat je anders wilt zien, hoe beter je collega ook écht dingen anders kan gaan doen.

Bovendien is het voor beide partijen wel zo fijn als je kort en bondig bent in je boodschap (zowel in gesprekken als via e-mail trouwens). De meeste mensen hebben het niet zo op met langdradige verhalen. Dat slurpt kostbare tijd… van jou en van je collega.

Daar komt nog bij dat het bij een langdradige boodschap een uitdaging is om de kernboodschap uit de wirwar aan woorden te filteren. Want hoe kun je als gesprekspartner nu weten wat tot de niet-belangrijke-maar-wel-zo-sociale aanloop van het gesprek behoort en wanneer de écht belangrijke boodschap ter sprake komt? Daarvoor moet je je luisteraar sturen. Beter communiceren op de werkvloer lukt je met een goed feedbackmodel, met een heldere boodschap voor ogen én met korte en bondige communicatie.

Welke woorden en informatie kun je beter weglaten?

Wil je kort en bondig communiceren, schrap dan vooral alles wat niets toevoegt aan je kernboodschap. Laat bijvoorbeeld al eens deze zaken achterwege:

  • Stopwoorden en opvullers, zoals ‘eigenlijk’, ‘zeg maar’, ‘dus’, ‘nou’, ‘een beetje’ en ‘in principe’.
  • Dubbele uitleg. Heb je iets duidelijk gezegd? Dan hoef je het niet meteen nog eens in andere woorden te herhalen.
  • Overbodige achtergrondinformatie. Vertel alleen wat de ander nodig heeft om je boodschap te begrijpen.
  • Lange aanlopen, zoals: ‘Ik weet niet helemaal hoe ik dit moet zeggen, maar ik zat erover na te denken en misschien is het goed om even te benoemen dat…’
  • Onnodige details, zoals namen, data, voorgeschiedenis of voorbeelden die niets veranderen aan de conclusie.
  • Overmatig indekken, met woorden als ‘misschien’, ‘wellicht’, ‘volgens mij’, ‘een soort van’ en ‘ik denk eigenlijk dat’.
  • Excuses voor je boodschap, zoals ‘Sorry dat ik dit zeg’ terwijl je gewoon een normale vraag stelt of grens aangeeft.

Hoe breng je een boodschap duidelijk en beknopt over? Een mini-communicatiecursus

Als je een cursus gesprekstechnieken volgt, kun je de fijne kneepjes van het communicatievak onder de knie krijgen. Tot in de details! Maar ik licht je graag een tipje van de sluier op (om je lekker te maken voor onze eigen training gesprekstechnieken natuurlijk). Deze 7 dingen gaan jou helpen bij kort en bondig communiceren:

  1. Bereid je voor.
  2. Spreek langzaam.
  3. Gebruik een pauze na je punchline.
  4. Laat een stilte vallen in plaats het stopwoordje ‘uh…’.
  5. Gebruik LSD.
  6. Laat positieve lichaamstaal zien.
  7. Vermijd elke vorm van vaagheid.

als je een concrete boodschap geeft, blijft die beter hangen

Tip 1: wees voorbereid

Een inkopper misschien, maar toch gebeurt het nog lang niet in elk gesprek. Van nature hebben mensen de neiging om tijdens het gesprek maar te zien waar het heen gaat. Je bent echter geen improviser tijdens een improv show! Nu is het alleen wel zo dat zenuwen tijdens het gesprek al snel een loopje met je kunnen nemen. Je komt niet uit je woorden, gaat om dingen heen draaien of zegt van alles wat er eigenlijk niet toe doet. Dat kan er zomaar voor zorgen dat je gesprekspartner de belangrijkste boodschap compleet heeft gemist.

Dus: bereid je liever goed voor. Bedenk wat je wilt gaan zeggen, hoe je het ongeveer wilt gaan zeggen (niet met een minutieuze uitwerking, maar wat steekwoorden kunnen handig zijn) en wat jouw suggestie voor een oplossing is.

Neem ook de tijd voor het gesprek. Dat is belangrijker dan je misschien denkt. Bedenk je maar eens dat jij op het nippertje komt aanrennen bij een vergadering, omdat de bus niet kwam opdagen. Grote kans dat terwijl jij zit te hijgen en te puffen het complete verhaal van je collega langs je heen gaat. Hetzelfde zal gebeuren als jij om 14.45 uur dit feedbackgesprek voert en om 15.00 uur een volgende belangrijke afspraak hebt. Dan ben je waarschijnlijk meer bezig met afraffelen en een sterk staaltje onmogelijk timemanagement leveren dan met kort, bondig en krachtig je boodschap overbrengen.

Tip 2: spreek langzaam

Een non-verbaal aspect bij communicatie dat je niet mag onderschatten, is je articulatie. Helder communiceren betekent dat ook de manier waarop je iets zegt duidelijk moet zijn. Als je snel praat en je boodschap afraffelt, maakt dat je boodschap niet bepaald helder. Neem daarom liever de tijd. Spreek bewust en rustig. Articuleer goed in plaats van te mompelen. Daarmee behoud je de aandacht van de ander, kom je krachtig over en is de kans groter dat je boodschap blijft hangen.

Tip 3: gebruik een pauze na je punchline

Je kent hem vast wel van grappen uit comedy’s: de punchline. Ook wel: hét moment dat je de belangrijkste boodschap overbrengt. Daar werk je tijdens het gesprek naartoe en dat is dus ook dé boodschap die moet opvallen. De truc is om net voor die boodschap een korte stilte te laten vallen en hetzelfde na de punchline te doen.

Dat werkt – zo is bewezen – want je brein heeft de tijd nodig om te verwerken wat het zojuist heeft gehoord. Als je die ruimte geeft door middel van een stilte, wordt het je gesprekspartner duidelijk dat hij juist dit stukje informatie in zijn oren moet knopen.

Tip 4: vervang ‘uh’ door een stilte

Voordat je er erg in hebt, floept het woord ‘uh’ er alweer uit. Op zich logisch. Het markeert vaak een denkpauze of een moment waarop je moet zoeken naar de juiste woorden. Maar helaas kun je dit nerveuze stopwoord maar beter niet te vaak in je verhaal laten vallen. Het laat onzekerheid of zenuwen blijken. En als je dit woord regelmatig gebruikt, maakt het je verhaal ook onnodig lang. Dat moet met minder woorden kunnen.

Gelukkig kun je er vrij eenvoudig een stokje voor steken dat je dit woord te pas en te onpas gebruikt. Simpelweg door voortaan een stilte te laten vallen als je eigenlijk ‘uh’ wilt zeggen. Dus hoor je het woordje ‘uh’ alweer bijna over je lippen komen? Neem dan een pauze totdat je weet wat je daarna wilt zeggen.

Overigens is daarbij wel een kanttekening nodig. Uit wetenschappelijk onderzoek van promovendus Hans Rutger Bosker blijkt dat ‘uh’ soms wel degelijk een functie voor de luisteraar kan hebben. Het woord kan ook aan de luisteraar duidelijk maken dat er een moeilijk woord volgt. Soms kan ‘uh’ vóór een moeilijk woord dus juist extra aandacht wekken van de lezer voor een lastig stukje.

Maar feit blijft: gebruik het woord liever niet te vaak (en het liefst alleen vóór een moeilijk woord of deel van het gesprek dus).

Hoe je een stilte kunt laten vallen? Maggs Rippen, communicatie-expert, legt het je in de Tijdwinst Podcast uitgebreid uit.

Tip 5: gebruik LSD

Nee joh, niet díe LSD. Wordt je verhaal waarschijnlijk niet veel helderder door. Welke LSD wél werkt? Luisteren, Samenvatten, Doorvragen. Dus is de ander aan het woord, luister dan naar wat diegene zegt, vat het kort samen (en leg het aan de ander voor met een vraag als ‘Klopt dat?’) en vraag vervolgens door om tot de kern te komen.

Als je kort en bondig wilt zijn, ben je misschien geneigd de ander eerder af te kappen. Maar het kan juist helpen om de ander het woord te laten doen en tussendoor vragen te laten stellen. Zo kun je onduidelijkheden bij de kiem smoren voordat je je hele verhaal hebt gedaan en de ander er toch niets van blijkt te begrijpen.

Met luisteren bedoel ik wel écht luisteren. Actief luisteren dus. Dat betekent niet al tijdens het luisteren bezig zijn met je eigen reactie, maar echt aandachtig bezig zijn met wat de ander zegt. Bewaar bijvoorbeeld jouw eigen “zegje” totdat de ander is uitgepraat en zorg voor een open non-verbale houding. Maar over dat laatste hieronder meer.

Tip 6: neem een positieve houding aan

Non-verbale communicatie doet ook een hoop voor hoe je boodschap overkomt. Een paar aandachtspunten die bijdragen aan effectiever communiceren met je lichaam en gezichtsuitdrukking:

  • Gebruik oogcontact. Door de ander aan te kijken, kom je krachtiger over in je communicatie en maak je duidelijk dat je met je aandacht bij de ander bent. Ook Bill Clinton doet ‘t (mét succes).
  • Neem een open houding aan, waarbij je je handen en armen niet voor je lichaam houdt. Houd ze bijvoorbeeld naast je romp of gebruik een power-pose van politici. Ook Angela Merkel is er succesvol mee geworden.
  • Houd je rug recht en doe je schouders naar achteren. Dat straalt zelfverzekerheid uit.

Communicatiemanager Inge Martina Nysten deelt in deze video ook nog wat meer tips over hoe je je lichaamstaal in kunt zetten in gesprekken.

Tip 7: vermijd elke vorm van vaagheid

Vage, abstracte taal draagt niet bij aan een duidelijke boodschap. Concrete bewoordingen gelukkig wel. Vermijd dus vage woorden en omschrijvingen. Wees liever concreet, haal eventueel een voorbeeld aan en wees precies in je beschrijving van het gedrag dat je liever zou zijn. Hoe duidelijker jij dat maakt, hoe gemakkelijker je collega dat ook kan opvolgen.

Dus niet:

  • “Ik voel me niet gehoord op het werk.” (Waarom niet? Wat houdt dat in? Heb je een voorbeeld?)
  • “Zou je me wat meer ruimte kunnen geven?” (Wat is ‘meer ruimte’? Wat moet daarvoor concreet veranderen? En wat kan de ander daarvoor doen?)

Maar wel:

  • “Ik vind het vervelend dat je me niet laat uitpraten tijdens vergaderingen. Dat is nu een paar keer gebeurd en geeft mij het gevoel dat ik niet gehoord word.”
  • “Kun je me voortaan laten uitpraten tijdens vergaderingen?”

Welke oefeningen helpen om bondiger te communiceren?

Heb jij nou ook zin om tot die 2,5% van de mensen te horen die wél effectief communiceert? En die zijn communicatie lekker kort en bondig aanpakt? Een 1-daagse cursus gesprekstechnieken van tijdwinst.com kan je helpen bij je persoonlijke ontwikkeling zowel in gesprekken op het werk als privé.

Dit bericht op Instagram bekijken

Een bericht gedeeld door Tijdwinst.com (@tijdwinst)

Tijdens de cursus leer je hoe je jouw boodschap helder formuleert zonder allerlei uitleg. Je oefent onder meer met gericht vragen stellen, actief luisteren en samenvatten, zodat je sneller tot de kern komt van wat jijzelf en de ander willen zeggen. Omdat de training praktisch is opgezet, werk je met oefeningen, rollenspellen en situaties uit je eigen praktijk. Daarbij krijg je direct feedback van de trainer op bijvoorbeeld je woordkeuze, formulering en manier van reageren. Zo merk je snel waar je onnodig uitweidt en leer je dezelfde boodschap korter en duidelijker over te brengen. Na afloop krijg je bovendien materiaal mee waarmee je verder kunt oefenen.

Meld je dus snel aan als je af wilt van om de hete brij draaien en een effectieve gesprekspartner wil worden.

Conclusie: hoe kom je dus sneller tot de kern tijdens een gesprek?

Kort en bondig communiceren betekent niet dat je zo weinig mogelijk woorden gebruikt. Het betekent dat je weet wat je wilt zeggen, dat je bijzaken weglaat en dat je de ander helpt om jouw belangrijkste boodschap te begrijpen.

Wil je kort en duidelijk formuleren, probeer dan vooral deze tips toe te passen:

  1. Bepaal vooraf wat je belangrijkste boodschap is.
  2. Spreek rustig en articuleer duidelijk.
  3. Laat voor en na een belangrijke boodschap bewust een korte stilte vallen.
  4. Vervang overmatig gebruik van ‘uh’ door een denkpauze.
  5. Gebruik LSD: luisteren, samenvatten en doorvragen.
  6. Ondersteun je woorden met oogcontact en een open houding.
  7. Vermijd vage formuleringen en benoem concreet wat je bedoelt of verwacht.

Bondiger communiceren leer je uiteindelijk vooral door het te doen. Grote kans dat je dan ontdekt dat minder woorden niet alleen tijd besparen, maar je boodschap juist meer gewicht geven.

Natasja Bartholomé,
High performance blogger

Meer lezen?

Dagelijks handige inzichten? Volg ons op social media!

Volg ons onder andere op Instagram of Pinterest. Daar krijg je niet alleen handvatten op het gebied van slimmer communiceren, je ontvangt ook de slimme tips waarmee je jouw productiviteit een boost geeft. De laatste artikelen netjes en overzichtelijk in je mailbox ontvangen? Schrijf je dan in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

Leer je liever lezend, lees dan onze boeken Full Focus op wat echt belangrijk is en Elke Dag om 15.00 Uur Klaar. Maak kennis met de beste inzichten uit onze trainingen en leer slimmer werken in plaats van harder.

Veelgestelde vragen over kort en bondig communiceren

  • Hoe voorkom je dat je te veel uitleg geeft?

    Dit doe je in 7 stappen:

    1. Zorg dat je vooraf weet wat je wilt zeggen.
    2. Verlaag je spreektempo.
    3. Neem bewust even rust nadat je kernzin eruit is.
    4. Kies voor een korte stilte in plaats van een opvulwoord als ‘uh…’.
    5. Pas de LSD-methode toe.
    6. Ondersteun je boodschap met open en positieve lichaamstaal.
    7. Wees zo concreet mogelijk en laat onduidelijkheid achterwege.

  • Hoe houd je een gesprek kort zonder onvriendelijk over te komen?

    Door assertief te communiceren. Dat betekent dat je in je hoofd houdt wat je met het gesprek wilt bereiken en op basis hiervan een duidelijke kernboodschap communiceert. Tegelijkertijd breng je die boodschap over zonder de belangen van een ander te schaden: beleefd en respectvol.

  • Hoe schrijf je een korte en duidelijke e-mail?

    Ook e-mailen kan waarschijnlijk veel korter dan je dit nu doet. Ik geef je een viertal tips:

    • Maak de mail niet langer dan 2 paragrafen.
    • Maak je e-mail niet te moeilijk.
    • Gebruik een heldere onderwerpregel.
    • Bedenk of e-mail het juiste medium is.

  • Hoe kan ik kort en bondig formuleren?

    Kort en bondig formuleren begint met vooraf bepalen wat je precies wilt zeggen. Wat moet de ander na jouw boodschap weten, begrijpen of doen? Zet die kern voorop en voeg alleen informatie toe die daarvoor nodig is. Een paar praktische manieren om vervolgens bondiger te formuleren:

    • Maak één punt per zin.
    • Gebruik concrete woorden in plaats van omslachtige formuleringen.
    • Schrap stopwoorden zoals ‘eigenlijk’, ‘wellicht’, ‘in principe’ en ‘een beetje’.
    • Vermijd dubbele uitleg. Als je punt duidelijk is, hoef je het niet nog eens anders te formuleren.
    • Begin met je conclusie en geef daarna pas een korte toelichting.
    • Gebruik actieve zinnen: “Ik stuur het vrijdag” is korter dan “Het zal vrijdag door mij worden verstuurd.”
    • Stel concrete vragen: “Kun je dit vandaag goedkeuren?” werkt beter dan een lange aanloop naar dezelfde vraag.
    • Lees je tekst terug en vraag bij iedere zin: voegt dit echt iets toe?

  • Wat zijn de 4 soorten communicatie?

    De vier soorten communicatie zijn:

    1. Verbaal
    2. Non-verbaal
    3. Schriftelijk
    4. Visueel

  • Wat zijn de 6 communicatie ezelsbruggetjes?

    De 6 gesprekstechnieken zijn:

    1. Smeer NIVEA.
    2. Gebruik LSD.
    3. Neem ANNA mee.
    4. Laat OMA thuis.
    5. Wees een OEN.
    6. Maak je niet DIK.

  • Wat is bondige communicatie?

    Bondige communicatie betekent dat je een boodschap helder en volledig overbrengt met zo min mogelijk overbodige woorden. Je komt snel tot de kern, gebruikt concrete taal en laat informatie weg die niet nodig is om je punt te begrijpen.

Wie zijn wij? | tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat zich specialiseert in slimmer (samen)werken. We bieden door het hele land diverse (online) trainingen aan, variërend van timemanagement, assertiviteit, gesprekstechnieken tot aan snellezen. Nieuwsgierig? Neem dan zeker eens een kijkje op onze website of blogs, en schrijf je in voor één van onze (digitale) trainingen.