Heb je een angststoornis? Behandelingen en tips om je angsten te overwinnen

Iedereen ligt weleens wakker van het piekeren, krijgt klamme handen als ze een presentatie moeten geven of moet even slikken als die grote hond rechtstreeks op ze af stormt. Maar wat als deze angsten zo verergeren dat je constant piekert, geen presentaties meer durft te geven en een paniekaanval krijgt van diezelfde hond? Wanneer angst je belemmert in het dagelijkse leven, is er sprake van een angststoornis.

Wat komt aan bod

1. Wat is angst?
2. Wat is een angststoornis?
3. De verschillende angststoornissen
4. Wat zijn de symptomen van een angststoornis?
5. Wat triggert een angststoornis?
6. Angststoornis en depressie
7. Angststoornis behandeling: hoe kom je van angst af?
8. Tips om met een angststoornis om te gaan
9. Veelgestelde vragen over angststoornis

Wat is angst?

Angstig zijn we allemaal op z’n tijd. En dat is maar goed ook: angst is een gezonde reactie van de hersenen om je lichaam klaar te maken voor gevaar. Deze reactie maakt het bijvoorbeeld mogelijk om uit te wijken voor een auto waarvan de bestuurder niet goed oplet. En kan dus zomaar je leven redden. 

Maar het komt ook weleens voor dat onze hersenen onterecht een signaal afgeven dat er gevaar is. Je voelt je dan angstig, terwijl er helemaal geen sprake is van een naderende auto. Het komt ook voor dat je lichaam heftiger reageert op het ‘gevaar’ dan nodig is. Soms zo heftig, dat je het gevoel hebt niet meer te kunnen ademen. 

Als dit soort situaties vaker voorkomen, is er sprake van een angststoornis. Je bent bang in situaties waarin je niet bang hoeft te zijn. En door de lichamelijke symptomen die angst met zich meebrengt, ga je situaties vermijden waarin je met de angsten geconfronteerd kan worden.

Alleen een professional kan daadwerkelijk diagnosticeren of je een angststoornis hebt. Hij of zij kan je bovendien helpen om je angsten te verminderen en zelfs te overwinnen. Het is echter ook goed om zo veel mogelijk over het onderwerp te lezen. Dit helpt je jouw klachten beter te begrijpen.

Wat is een angststoornis?

De officiële angststoornis betekenis is volgens het psychiatrisch handboek DSM-5 als volgt:

“Een angststoornis is een excessieve angst en bezorgdheid (bange voorgevoelens) die gedurende minstens zes maanden vaker wel dan niet aanwezig zijn en betrekking hebben op een aantal gebeurtenissen of activiteiten.

De betrokkene vindt het moeilijk om zijn of haar bezorgdheid onder controle te houden. De angst, de bezorgdheid of de lichamelijke klachten veroorzaken beperkingen in het sociale of beroepsmatig functioneren of in het functioneren op andere belangrijke terreinen.”

Er is natuurlijk niet slechts één angststoornis; er zijn er wel meerdere…

Welke angsten heb je? De verschillende angststoornissen

Allereerst is het goed om te weten dat er verschillende angststoornissen zijn. Ze hebben elk een andere angst en daardoor ook andere symptomen. De meest voorkomende angststoornissen zijn:

1. Gegeneraliseerde angststoornis
2. Paniekstoornis
3. Specifieke fobieën
4. Sociale angststoornis
5. Agorafobie

1. Wat is een gegeneraliseerde angststoornis?

Een gegeneraliseerde angststoornis (GAS) wordt ook wel een piekerstoornis genoemd. Je bent dan namelijk constant aan het piekeren over je gezondheid, werk of andere factoren van je leven. Je maakt je druk over zaken waar je je helemaal geen zorgen over hoeft te maken. Deze constant gespannen toestand is vermoeiend; zowel mentaal als fysiek.

2. Wat is een paniekstoornis?

Een paniekstoornis veroorzaakt heftige angstaanvallen en paniekaanvallen, die op een gegeven moment ook weer afnemen. Tijdens een angstaanval krijg je last van lichamelijke symptomen als een snelle hartslag, zweten, duizeligheid en trillen. Deze symptomen van angstaanvallen kunnen zo heftig zijn, dat het voelt alsof je flauwvalt of zelfs dood gaat.

3. Wat is een fobie?

Een fobie is een specifieke angst voor bepaalde omstandigheden, dieren of dingen. Je kunt bijvoorbeeld een fobie hebben voor honden, spinnen, ziekenhuizen of hoogtes. Bijna iedereen is wel voor iets bang. Een fobie wordt problematisch als je er alles aan gaat doen om iets te vermijden, met alle gevolgen van dien. Neem bijvoorbeeld een slecht gebit als je niet naar de tandarts durft te gaan of het niet meer kunnen bezoeken van een vriendin, omdat ze op een hoge verdieping in een flat woont. 

4. Wat is een sociale angststoornis?

Een sociale angststoornis is een sociale fobie, waarbij je specifiek angstig bent in sociale situaties. Je bent dan zo bang voor het negatieve oordeel van anderen, dat het je belemmert in het dagelijks leven. Dit kent verschillende gradaties. Zo is spreekvrees een vorm van een sociale angststoornis. Je durft dan geen presentaties te geven. Maar een sociale fobie kan er ook voor zorgen dat je niet meer naar je werk durft of dat je niet meer met vrienden durft af te spreken. 

5. Wat is agorafobie?

Je hebt vast weleens van straatvrees of pleinvrees gehoord. De officiële term hiervoor is agorafobie. Bij deze fobie ben je bang om je huis te verlaten. Van je huis weet je namelijk zeker dat het een veilige omgeving is. De kans is minder groot dat je daar een angstaanval krijgt, dan in een drukke omgeving zoals het openbaar vervoer of een winkelstraat. En mocht je wel een paniekaanval krijgen, dan zijn er ten minste geen omstanders die een negatief oordeel over je kunnen vellen.

Wat zijn de symptomen van een angststoornis?

Angst kan zich op verschillende manieren manifesteren. Van welke angststoornis symptomen je last hebt, is afhankelijk van welke stoornis je precies hebt. Dit zijn veelvoorkomende symptomen waar je een angststoornis aan kunt herkennen:

• Je piekert veel
• Je bent rusteloos
• Je bent snel geïrriteerd 
• Je hebt moeite om je te concentreren 
• Je bent constant moe
• Je bent altijd gespannen
• Door deze gespannenheid heb je vaak last van spierpijn
• Je komt slecht in slaap en/of slaapt onrustig
• Je vermijdt nieuwe situaties
• Je gaat confrontaties uit de weg

 

Dit bericht op Instagram bekijken

 

Een bericht gedeeld door Tijdwinst.com (@tijdwinst)

Angstaanval symptomen

Een angstaanval kun je herkennen aan de volgende symptomen:

• Een snelle hartslag of hartkloppingen
• Zweten
• Opvliegers
• Trillen
• Duizeligheid
• Misselijkheid
• Buikklachten
• Benauwdheid
• Tintelingen of een verdoofd gevoel

In sommige gevallen heb je zelfs het gevoel dat je de controle verliest, flauwvalt, gek wordt of doodgaat. 

Wat triggert een angststoornis? 5 mogelijke oorzaken

Het is niet helemaal duidelijk waarom een angststoornis precies ontstaat. Dit komt altijd door een combinatie van biologische, sociale en psychologische factoren. 

Ook belangrijk is dat het vaak geleidelijk ontstaat. Je hebt niet van de één op de andere dag een angststoornis. Je voelt je bijvoorbeeld steeds vaker onrustig, maakt je steeds meer zorgen en gaat steeds vaker nieuwe en onbekende situaties uit de weg. 

Deze angstklachten ontstaan door een combinatie van de volgende oorzaken:

1. Genetische aanleg

Uit diverse onderzoeken blijkt dat erfelijkheid een rol speelt bij het ontstaan van een angststoornis. Maar maak je geen zorgen: als een familielid hier last van heeft, hoeft dit niet meteen te betekenen dat jij hier ook last van hebt of krijgt. 

2. Traumatische ervaring of ingrijpende levensgebeurtenis

Soms is er een traumatische ervaring of ingrijpende levensgebeurtenis aan te wijzen als trigger. Denk bijvoorbeeld aan een fobie voor honden, omdat je ooit bent gebeten door een hond. Maar ook het overlijden van iemand die belangrijk voor je is, seksueel misbruik of een andere ingrijpende levensgebeurtenis, kan een trigger zijn. Ten slotte kan ook een nare ervaring met drugs of geneesmiddelen een rol spelen.

3. Hersenchemie

Je hersenen zorgen ervoor dat je je angstig voelt in een gevaarlijke situatie. Die analyseren of de angst terecht is of niet; of je moet wegwezen, vechten of gewoon kunt blijven staan. Het zijn ook je hersenen die ervoor zorgen dat je weer kalmeert als het gevaar geweken is. Verschillende gebieden in de hersenen werken hierbij samen. Wanneer je een angststoornis hebt, gaat er iets fout bij een van deze gebieden of juist bij de samenwerking tussen hersengebieden. Over de werking van de hersenen en hoe deze reageren bij angst zouden we een heel nieuw artikel kunnen schrijven.

4. Omgevingsfactoren

Omgevingsfactoren zoals een onveilige opvoeding, gepest worden of je buitengesloten voelen, kunnen een trigger voor de angst zijn. Dit zijn situaties waarin je je een lange tijd angstig voelt en waardoor je niet meer goed kunt inschatten of je angstig hoort te zijn of niet.

5. Persoonlijke eigenschappen

Ten slotte kan ook je persoonlijkheid een rol spelen. Als je bijvoorbeeld slecht voor jezelf kunt opkomen, conflictmijdend bent, introvert bent en van nature meer over je eigen gevoelens en worst-case scenario’s nadenkt, kan dit invloed hebben.

Het is belangrijk om nog eens te benoemen dat een combinatie van factoren de oorzaak van een angststoornis is. Niet iedereen die gepest wordt, krijgt bijvoorbeeld angstaanvallen. En niet iedereen die te maken krijgt met een sterfgeval of seksueel misbruik, zal een angststoornis ontwikkelen. Het is dus een samenspel van meerdere of alle oorzaken die hierboven genoemd zijn.

Angststoornis en depressie

Helaas kan een angststoornis resulteren in een depressie en kan een depressie omgekeerd ook angstklachten met zich meebrengen. Door de grote invloed op het leven van iemand met angsten, kunnen er depressieve gevoelens ontstaan die uitgroeien tot een depressie. Iemand met een depressie kan op zijn beurt juist angstig worden van de depressieve gevoelens. 

Angststoornis behandeling: hoe kom je van angst af?

Herken je jezelf in bovenstaande tekst? Je kunt online een angststoornis test vinden die je eventueel meer inzicht geeft. Als je last hebt van de symptomen, raden we aan om naar de huisarts te gaan. Die onderzoekt of je klachten niet voortkomen uit lichamelijke problemen en verwijst je door naar een hulpverlener zoals een psycholoog of de GGZ. 

Hoe de behandeling er precies uitziet, is afhankelijk van het soort stoornis en de symptomen die je ervaart. Een behandeling die vaak wordt toegepast is cognitieve gedragstherapie. Tijdens de sessies praat je behandelaar met je over je klachten en mogelijke oorzaken. 

Vervolgens krijg je oefeningen om datgene op te zoeken waar je bang voor bent. Dit wordt ook wel exposure-therapie genoemd. Het is namelijk belangrijk dat je ervaart dat er geen reden is om angstig te zijn. Andere complementaire oefeningen die een behandelaar kan aanraden draaien om mindfulness en ontspanningstechnieken. 

Angststoornis medicatie

Als een psychologische behandeling niet voldoende werkt, kan je behandelaar ter ondersteuning kiezen voor medicatie. Het medicijn wat dan vaak wordt voorgeschreven is antidepressiva. Dit zal je op een gegeven moment, in overleg met je behandelaar, weer gaan afbouwen.

Kun je genezen van een angststoornis? Ja!

Gelukkig is het heel goed mogelijk om je angsten te overwinnen. Met hard werken en de juiste hulp kun je genezen van een angststoornis. Een angststoornis gaat nooit over uit zichzelf. Als je niet ingrijpt, zullen de klachten waarschijnlijk alleen maar erger worden. Met een behandeling kun je de klachten echter zo verminderen dat ze je niet langer in het dagelijks leven belemmeren. Door onder begeleiding aan je angsten blootgesteld te worden, ontdek je dat je niet angstig hoeft te zijn.

Tips om met een angststoornis om te gaan

Het is belangrijk om hulp te zoeken als je je in dit artikel herkent. Dat betekent niet dat je helemaal niets kunt doen om jezelf te helpen. Ook als je (nog) geen last hebt van angsten, maar door hebt dat je onbekende en nieuwe situaties steeds meer vermijdt, veel piekert of last krijgt van een van de andere angststoornis symptomen, kunnen deze tips helpen. 

1. Praat erover

Je angsten voor je houden, zorgt voor meer schaamte, wat uiteindelijk kan leiden tot meer angstaanvallen. Het lucht op om erover te praten en zorgt daarnaast voor begrip van de mensen om wie je geeft. Natuurlijk kies je zelf met wie je het wel deelt en wie niet.

2. Houd een angstdagboek bij

Een angstdagboek helpt inzicht te krijgen in waar je precies bang voor bent en welke situaties angstgevoelens triggeren. In het dagboek schrijf je op wat je doet als je angstig bent en wat je dan precies voelt. Dit doe je op het moment dat je de gevoelens voelt opkomen. 

3. Gebruik mindfulness en ontspanningsoefeningen

Door ademhalingsoefeningen en spierontspanningsoefeningen toe te passen, forceer je je lichaam als het ware om te ontspannen. Waar ontspanningsoefeningen zich richten op het ontspannen van het lichaam, richt mindfulness zich op de geest. Deze oefeningen samen zijn een krachtige combinatie om met je angsten om te gaan.

Geen idee waar te beginnen? Luister dan eens naar aflevering #9 van de Tijdwinst Podcast waar zen-coach, Job Baart de la Faille meer vertelt over waarom mediteren zo’n krachtige tool kan zijn en hoe je ermee begint.

Beweeg en sport

Het is bewezen dat bewegen en sporten goed is voor de hersenen en de mentale gezondheid. Ook leidt het je lichaam af, waardoor de spanning in je lichaam afneemt. Twee factoren die je helpen te kalmeren. Kies vooral een activiteit die je leuk vindt om te doen. Je hoeft je niet in de sportschool af te beulen wanneer je daar geen plezier uithaalt. Een wandeling heeft gelukkig hetzelfde resultaat. 

Volg een assertiviteitstraining

Zoals je hebt gelezen kunnen ook persoonlijke eigenschappen een rol spelen in het ontwikkelen van een angststoornis. Een van die eigenschappen is een gebrek aan assertiviteit. Wil jij zelfverzekerder worden? En situaties niet langer vermijden? Met onze 1-daagse assertiviteitstraining leer je om jouw grenzen aan te geven, gehoord te worden en om voor jezelf op te komen. 

We begrijpen dat het spannend en lastig is om een training te volgen. De eerste oefening voor meer assertiviteit is al het inschrijven. Je zal echter zien hoe waardevol de training is; het volgen geeft je praktische handvatten waar je je hele leven profijt van hebt. Tip: onze assertiviteitstraining is ook geheel online te volgen!

Wil je meer tips rondom assertiviteit, je grenzen aangeven, concentratieproblemen en andere thema’s? Volg Björn en Tijdwinst op Instagram. Dan zie je dagelijks onze handige tips in je feed.

@tijdwinstAltijd moe, geen energie meer voor leuke dingen, en het gevoel dat je van vakantie naar vakantie leeft?⁠ ⁠ Je bent niet lui. Je batterij is gewoon leeg.⁠ ⁠ Net zoals je telefoon heeft jouw brein een mentale batterij. Maar dit is het verschil: bij een telefoon maakt het niet uit of die op 25% of 75% staat, hij werkt even goed. Bij mensen werkt dat anders. Hoe leger je batterij, hoe meer moeite álles kost.⁠ Volledige video bekijken? Check de link in bio om naar ons Youtube kanaal te gaan! 🔗 #tijdwinst #mentalebatterij #burnoutpreventie #energie #stress #gewoontes #timemanagement♬ original sound – Tijdwinst.com

Angst hebben is dus niet hetzelfde als een angststoornis

Angstig zijn we allemaal weleens. Het is een natuurlijke reactie die ons lichaam klaarmaakt voor gevaar. Er is pas sprake van een angststoornis, wanneer angsten je belemmeren in het dagelijkse leven. Verdere symptomen zijn afhankelijk van het soort angststoornis waar jij last van hebt. 

Een hulpverlener zoals een psycholoog kan vaststellen of er bij jou sprake is van een angststoornis. Hij of zij kan ook helpen de angsten te verminderen door therapie en eventueel medicatie.

Heb je last van angsten? Weet dan dat een angststoornis te overwinnen is met de juiste ondersteuning en behandeling. Naast therapie is het belangrijk om je ontspannen (door bijvoorbeeld sport en mindfulness) en te werken aan je zelfvertrouwen. 

Een assertiviteitstraining zal, net als beweging en een angstdagboek, je angststoornis niet genezen. De tips in dit artikel zijn geen vervanging voor therapie. Ze kunnen echter wel helpen om je angsten te verminderen, lekkerder in je vel te zitten en zelfverzekerder te zijn.  

Je verdient het om een leven te leiden waarin je jezelf niet voor de voeten loopt. Een leven waarin je je niet laat belemmeren. Wanneer je aan de slag gaat met je angsten, zal je zien dat je uiteindelijk weer dingen durft die je lang niet voor mogelijk had gehouden.

Inge Martina Nysten,
High performance blogger voor Tijdwinst.com

Veelgestelde vragen over angststoornis

• Wat zijn de verschillende soorten angststoornissen?

  Er bestaat een gegeneraliseerde angststoornis (GAS), waarbij je constant angstig bent en continu aan het piekeren bent. Ook kun je last krijgen van een paniekstoornis, waarbij je heftige angstaanvallen en paniekaanvallen krijgt, die na verloop van tijd weer afnemen. Ten slotte kun je een fobie hebben, een specifieke angst voor omstandigheden, dingen of dieren. Denk hierbij aan sociale fobie (angst voor sociale situaties) en agorafobie (straatvrees).

• Wat is de meest voorkomende angststoornis?

  Uit onderzoek van het Trimbos-instituut blijkt dat een sociale angststoornis het vaakst voorkomt. Ook een specifieke fobie komt relatief vaak voor. Daarna volgen een gegeneraliseerde angststoornis, paniekstoornis en agorafobie.

• Wat zijn de symptomen van een angststoornis?

  De symptomen van een angststoornis zijn voor iedereen anders en afhankelijk van het soort angststoornis. Veelvoorkomende symptomen zijn piekeren, rusteloosheid, spierpijn en gespannenheid. Angstaanvallen kun je specifiek herkennen aan hartkloppingen, zweten, trillen en benauwdheid.

• Hoe wordt een angststoornis gediagnosticeerd?

  Een angststoornis wordt gediagnosticeerd door een professional zoals een psycholoog, door middel van een vragenlijst. Deze vragenlijst verschilt per soort, maar vraagt je de intensiteit van jouw angsten in verschillende scenario’s te beschrijven aan de hand van een cijfer.

• Wat zijn de mogelijke oorzaken van een angststoornis?

  Er is vaak niet één specifieke angststoornis oorzaak aan te wijzen. Wel kan een traumatische ervaring, een ingrijpende levensgebeurtenis of bepaalde omgevingsfactoren een trigger zijn. Persoonlijke eigenschappen en genetische aanleg kunnen een rol spelen in het ontwikkelen ervan. Het gaat om een combinatie van biologische, sociale en psychologische factoren.

• Zijn angststoornissen erfelijk?

  Angststoornissen kunnen erfelijk zijn. In sommige families komen ze vaker voor dan in andere. Genetische aanleg zal nooit de enige reden zijn dat je angsten ontwikkelt. Dit zal altijd een combinatie van verschillende omstandigheden zijn.

• Wat zijn de beschikbare behandelingen voor angststoornissen?

  Er zijn meerdere mogelijkheden voor een behandeling van je angststoornis. Welke behandeling voor jou geschikt is, hangt onder andere af van waar je bang voor bent. Naast gesprekken met een psycholoog, is cognitieve gedragstherapie een veelvoorkomende behandeling. Hier leer je anders kijken naar je angsten, al dan niet met exposure (blootstelling) eraan, en verandert je gedrag. Andere, vaak complementaire, behandelingen zijn angststoornis medicijnen en ontspanningsoefeningen.

• Hoe kan ik omgaan met angststoornissen in mijn dagelijks leven?

  Dagelijks bewegen, genoeg slapen, regelmatig leven, gezond eten en geen alcohol en drugs gebruiken, helpt je om beter met je angsten om te kunnen gaan. Het is daarnaast makkelijker gezegd dan gedaan, maar bewust de ontspanning opzoeken, met bijvoorbeeld mindfulness, yoga en wandelen, helpt ook je angsten te verminderen. Blijf dingen doen die je angstig maken en ga deze niet vermijden. Ga ten slotte naar je huisarts als je veel klachten ervaart.

• Is het normaal om medicatie te gebruiken voor een angststoornis?

  Wanneer therapie niet voldoende werkt om het angstig gevoel te verminderen, kun je medicatie voor een angststoornis gebruiken. Je behandelaar zal waarschijnlijk antidepressiva voorschrijven bij ernstige klachten.

• Hoe kan ik anderen informeren over mijn angststoornis?

  Het kan moeilijk zijn om te praten over je angsten, maar het lucht op en kan zelfs helpen bij het verminderen van je klachten. Vaak wordt het makkelijker om te praten als je ook iets anders aan het doen bent, zoals wandelen. Lukt het toch niet? Overweeg dan om een brief te schrijven. Bedenk van tevoren wat je van de ander wil. Is dat meer begrip, samen kunnen nadenken over oplossingen of wil je simpelweg je hart luchten? Kijk voor meer tips op Hey, het is oké.

Wie zijn wij? | Tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat zich specialiseert in slimmer (samen)werken. We bieden door het hele land diverse (online) trainingen aan, variërend van timemanagement, assertiviteit, gesprekstechnieken tot aan snellezen. Nieuwsgierig? Neem dan zeker eens een kijkje op onze website of blogs, en schrijf je in voor één van onze (digitale) trainingen.

1. 1-daagse training Time Management | Blog
2. 1-daagse training Assertiviteit | Blog
3. 1-daagse training Gesprekstechnieken | Blog
4. 1-daagse training Feedback Geven | Blog
5. 1-daagse training Snellezen, Mindmapping en Geheugentechnieken | Blog
6. 1-daagse training Slimmer werken met AI | Blog