Na tien minuten scrollen op Instagram heeft je brein een hoop te verwerken. Een oude schoolvriendin op een interessant werkevent, een oud-collega op een ultraluxe reisbestemming en een kennis met een outfit die je nooit kunt betalen: het flitst in enkele seconden voorbij. Voor je het weet, lijkt je eigen leven ineens een stuk minder spannend. En dat terwijl je die ochtend met een goed gevoel uit bed bent gestapt. Wat voor invloed heeft social media eigenlijk op ons? En hoe ga je hier het beste mee om?

Wat komt aan bod:

    1. Wat doet sociale media met je brein?
    2. Hoe beïnvloeden sociale media ons dagelijks gedrag en onze gewoontes?
    3. Hoe beïnvloedt sociale media ons zelfbeeld en zelfvertrouwen?
    4. Wat zijn nadelen aan sociale media?
    5. Zijn er voordelen aan het gebruik van sociale media naast de nadelen?
    6. Hoe herken je dat sociale media een probleem wordt?
    7. Hoe kan ik gezonder omgaan met sociale media?
    8. Meer tips? Volg een cursus
    9. Conclusie
    10. Veelgestelde vragen over de invloed van sociale media

Wat doet sociale media met je brein?

Ik hoef je vast niet te vertellen dat eindeloos scrollen op social media niet veel goeds doen voor je brein. Maar goed, we leven nu eenmaal in een tijd waarin sociale media bijna onvermijdelijk is. Natuurlijk kun je apps als Instagram, Facebook, LinkedIn, TikTok en dergelijke van je telefoon af knikkeren, maar écht nodig is het niet. Deze platformen brengen namelijk ook heel wat voordelen met zich mee. 

Je kent het vast wel, je opent een app als Instagram en voor je het weet zijn er tien minuten voorbij. Dit ligt niet aan jou. Sociale media zijn ontworpen om je aandacht vast te houden. Dit wordt versterkt door het krijgen van likes, meldingen of nieuwe berichten. Je brein maakt dan dopamine (ook wel bekend als het ‘gelukshormoon’ aan).

Al deze mini-beloningen werken verslavend en dat is ook de reden dat je eindeloos kunt scrollen.

Misschien vraag je je af: hoe manipuleren algoritmes onze aandacht en emoties? Algoritmes van sociale media zijn gebouwd om nieuwe content die perfect bij jouw interesses passen te verzamelen en voor te schotelen. Het gevolg: je feed voelt persoonlijk en interessant, maar is simpelweg samengesteld om je te laten scrollen.

Hier kleeft ook een nadeel aan:

Deze eindeloze stroom van prikkels, beelden en dopamine-shots vragen veel van je brein.

Je hersenen hebben flink wat te verwerken en dat kan leiden tot mentale vermoeidheid, verslechterde concentratie of een onrustig en lusteloos gevoel. 

Hoe beïnvloeden sociale media ons dagelijks gedrag en onze gewoontes?

Het is een feit dat sociale media voor veel mensen een vast onderdeel van de dag is geworden. Sterker nog, al voor het ontbijt of tijdens de eerste kop koffie heb je misschien al tien Instagram Stories gezien, twee likes uitgedeeld op LinkedIn en een doorgestuurde TikTok-video bekeken. Ook gedurende de dag speelt social media een rol. Van een WhatsApp-groep die maar door blijft ratelen tot een kleine Instagram-sessie in je lunchpauze. En tel daar ook nog dat momentje ‘s avonds op de bank, waar je de vakantiefoto’s van een vriend en verbouwingsupdate van een familielid op Facebook bekijkt, bij op. 

Het is wel duidelijk dat sociale media in onze dagelijkse routine is geslopen. We staan er mee op en we gaan er mee naar bed. En wees eens eerlijk, wat is jouw schermtijd?

En tja, doordat sociale media zo’n groot onderdeel van je dag is geworden, heeft het ook impact op je dagelijkse keuzes en gewoontes. Een uitgebreide ochtendroutine die je productiviteit belooft te verbeteren of een specifiek kledingstuk die niet in je garderobe mag ontbreken: het belandt door sociale media plotseling in je eigen leven. 

De Vlaamse auteur Yasmin Vantuykom deelt haar social-medialoze ochtendroutine in de Tijdwinst Podcast. Leer er hier meer over.

Hoe beïnvloedt sociale media ons zelfbeeld en zelfvertrouwen?

Scrollen, plaatsen, liken en reageren: het slokt niet alleen tijd op en overprikkelt je brein, maar doet ook behoorlijk wat met je zelfbeeld en zelfvertrouwen. En dat heeft allemaal te maken met sociale vergelijking. 

Ik hoor je denken: welke rol speelt sociale vergelijking op sociale media? Een enorm grote rol. Vergelijken is namelijk iets wat we van nature doen. Onbewust kijken we naar anderen om te bepalen hoe we eruitzien, presteren en leven. Sinds de komst van sociale media – waar je plotseling een inkijkje krijgt in andermans privéleven – is dat makkelijker dan ooit. 

Let op: jezelf vergelijken met anderen heeft twee kanten. 

  • Een positieve vergelijking kan voor inspiratie zorgen. Die ene persoon die jouw droombaan uitoefent, kan je inspireren om je dromen te volgen. Of die ene collega die in het weekend een creatieve hobby deelt, kan je inspireren om je vrije tijd anders in te vullen. Deze positieve vergelijkingen verrijken je leven. 
  • Een negatieve vergelijking doet het tegenovergestelde. Heb je het gevoel dat de levens van anderen leuker, spannender of beter zijn dan dat van jezelf? En spoken gedachtes als: “Waarom heb ik dat niet?”, “Hij of zij is veel knapper dan ik” en “Waarom heb ik niet zoveel geld?”, door je hoofd? Dan kan dit je zelfvertrouwen behoorlijk aantasten. Het veroorzaakt een laag zelfbeeld, stress en zelfs een ongelukkig gevoel. Niet alleen tijdens het scrollen, maar ook in je dagelijks leven kan het je onzeker maken. 

Kortom, sociale vergelijking is behoorlijk dubbel. Het kan je inspireren, maar – wanneer je er niet juist mee omgaat – ook uit het veld slaan. 

invloed social media

Wat zijn nadelen van sociale media?

Wat zijn de psychologische effecten van langdurig gebruik van social media? De negatieve invloed van sociale media is behoorlijk groot.

Wat zijn 10 negatieve gevolgen van sociale media?

  • Je bent te veel bezig met vergelijken. Je voelt je minder succesvol, mooi of gelukkig dan anderen, omdat je je eigen leven vergelijkt met perfecte plaatjes die je online bekijkt. 
  • Je zelfvertrouwen daalt. Likes, reacties of het gebrek eraan, beïnvloeden hoe je over jezelf denkt. Heb je iets geplaatst en krijg je minder reacties dan verwacht? Dan is de kans dat je dit op jezelf betrekt groot. 
  • FOMO (Fear Of Missing Out). Lijkt heel je Instagram-feed op hetzelfde festival te staan? Of lijkt iedereen een weekje in de zon te vertoeven? Dan krijg jij het gevoel dat je iets mist of achterloopt. 
  • Je raakt verslaafd aan scrollen. De algoritmes doen hun best om je aandacht vast te houden. Om nog maar niet te beginnen over die kleine dopamine-shots die verslavend werken… 
  • Overprikkeld brein. Je hersenen hebben flink wat te verwerken wanneer je te veel tijd op sociale media spendeert. Het maakt je moe en onrustig. 
  • Je nachtrust verslechtert. Ga je vlak voor het slapen nog even scrollen? Dom idee. Je brein is daardoor overactief en dat doet je nachtrust niet veel goeds. 
  • Snel afgeleid. Hoe beïnvloedt sociale media onze productiviteit en concentratie? Focussen op een taak gaat erg moeizaam als je tussendoor wordt afgeleid door meldingen. 
  • Onrealistische verwachtingen. Op sociale media worden alleen de leuke, mooie en fotogenieke beelden gedeeld. Je verwachtingen worden daardoor onrealistisch. En dat is pijnlijk, want het echte leven is niet zo perfect. 
  • Sociale druk. Andere mensen komen leuk over op sociale media en delen misschien veel, waardoor jij het gevoel krijgt dat je dit óók moet doen. Deze druk veroorzaakt stress. 
  • Je leeft minder in het moment. Doordat je bezig bent met digitale plaatjes van anderen (of die van jezelf), leef je minder in het moment. Dit zorgt ervoor dat je minder goed ontspant, waardoor je onzekerheid, stress en jaloezie niet zo makkelijk loslaat. 

Social media en stress

Sociale media kan op meerdere manieren stress veroorzaken  en dat kan helaas gevolgen hebben. De vraag is dan ook: wat is het verband tussen sociale media en stress of burn-out? Ten eerste kost de constante negatieve vergelijking flink wat energie. Ten tweede zijn de constante prikkels, meldingen, updates en berichten die je brein actief houden. Ben je van ‘s ochtends tot ‘s avonds actief bezig met je telefoon? Dan staat je brein nooit echt ‘uit’. En helaas, wanneer je voor een lange periode te veel stress ervaart, vergroot je het risico op oververmoeidheid of een burn-out. 

 

Dit bericht op Instagram bekijken

 

Een bericht gedeeld door Tijdwinst.com (@tijdwinst)

Zijn er voordelen aan het gebruik van sociale media naast de nadelen?

Na het opsommen van alle nadelen, kan het aanvoelen alsof sociale media alleen maar ellende met zich meebrengt. En dat is absoluut niet het geval. De positieve invloed van sociale media is té belangrijk om niet te benoemen. 

De voordelen van sociale media op een rij:

  • Je kunt gemakkelijk verbinden. Misschien denk je: wat zijn de effecten van sociale media op communicatie en relaties? Die zijn groot. Contact houden met vrienden, familie of collega’s is makkelijker dan ooit. 
  • Je hebt toegang tot oneindig veel informatie en inspiratie. Van carrièreadvies tot het vinden van een lekker recept: er is een oneindige stroom aan informatie beschikbaar. 
  • Je kunt onderdeel worden van een community. Misschien heb je in het dagelijks leven maar weinig sociale contacten met dezelfde interesses. Stel je voor, je bent gek op hardlopen, maar kent niemand die deze interesse deelt. Online vind je gemakkelijk een groep of community met dezelfde interesse, waar je ook nog eens makkelijk mee in contact komt. 
  • Je kunt gemakkelijk netwerken. Misschien droom je van een nieuwe baan, maar weet je niet waar te beginnen. Een platform als LinkedIn maakt dit makkelijker dan ooit. Door de komst van sociale media volg je niet alleen mensen die je inspireren, maar leg je ook makkelijker contact. Daarnaast kun je jezelf op professioneel vlak zichtbaar maken.

Hoe herken je dat sociale media een probleem wordt?

Nu de voor- en nadelen van sociale media duidelijk zijn, is het duidelijk dat een goede relatie met deze online platformen belangrijk is. Je wil genieten van de inspiratie en motivatie die het geeft, maar niet eindigen met een overprikkeld brein. 

De vraag is dan ook: hoe herken je dat sociale media een probleem wordt? Dat merk je aan de volgende signalen.

  • Je scrolt zonder na te denken. Uit gewoonte of verveling begin je gedachteloos te scrollen. Het slokt je tijd op, zonder dat je er erg in hebt. 
  • Je bent snel onzeker. Weinig likes, volgers of reacties? Het kan je dag beïnvloeden en maakt je onzeker. Je denkt vaak negatief over jezelf. 
  • Je denkt veel aan sociale media. Zodra je wakker wordt of een tijdje niet op je telefoon hebt gekeken, wilt je je telefoon erbij grijpen. 
  • Je voelt je vermoeid en slaapt slecht. 
  • Je voelt de constante behoefte om iets te delen. Of je wilt dolgraag laten zien dat je leven interessant is en doet je daardoor anders voor dan in het echte leven. 
  • Je vergeet wat je zelf wilt. Je raakt je eigen identiteit kwijt omdat je veel dingen koopt, doet en wilt die je online ziet. 

invloed social media

Hoe kan ik gezonder omgaan met sociale media?

Omdat de invloed van sociale media op mentale gezondheid een serieuze kwestie is, geef ik een korte les ‘gezond’ omgaan met het gebruik van Instagram, TikTok, Facebook en soortgelijke apps. Sterker nog, ik ben van mening dat bijna iedereen wel zo’n lesje kan gebruiken.

Kijk op een gemiddeld treinstation maar eens om je heen. Hoeveel mensen loeren er niet naar een telefoonscherm? Precies, dat zijn er weinig. 

Zo ga je gezonder om met sociale media en laat je alle negatieve gevolgen achterwege. 

1. Stel een schermtijd in

Ik benoemde het al eerder, maar de tijd vliegt aan je voorbij als je in een scroll-sessie bent beland. Door een schermtijd voor jezelf te bepalen, voorkom je dit probleem. 

Voorbeeld:
Spreek met jezelf af dat je ‘s ochtends en ‘s avonds niet op sociale media mag kijken. Zo voorkom je een negatieve start van de dag én een slechte nachtrust. Vind je het moeilijk om streng voor jezelf te zijn? Je kunt via je telefoon instellen hoe lang je een specifieke app mag gebruiken. 

2. Haal de bezem door de accounts die je volgt

Wees eens kritisch op wie je allemaal volgt. Merk je dat bepaalde mensen in je feed ervoor zorgen dat jij je minder goed voelt? Ontvolg ze dan. Wees kritisch en volg alleen mensen die je inspireren, informeren of een goed gevoel geven. 

3. Haal meer uit je offline momenten

Wandelen, lunchen, bankhangen: het zijn activiteiten waarbij je gemakkelijk je telefoon pakt. Probeer hier bewust van te zijn en laat je telefoon tijdens zulke momenten weg. Geloof mij, dit is een win-winsituatie. Je geniet meer van het moment (of je maaltijd!) en je brein krijgt rust. 

4. Wees realistisch

Ga eens na: zou jij je rommelige aanrecht, die ene scheur in de muur of de wallen onder je ogen op sociale media delen? Precies. Onthoud dat mensen vaak alleen hoogtepunten delen, dus vergelijk jezelf niet met een gefabriceerd en té perfect plaatje. Iemand kan nog zoveel delen, de imperfecte momenten blijven vaak achterwege. 

5. Zoek naar echte connecties

Je uren vergapen aan de activiteiten van anderen op sociale media, is eigenlijk zonde van je tijd. Ga in deze tijd juist op zoek naar een echte connectie. Bezoek je oma, vriend(in), broer, buurvrouw of wie dan ook. Het klinkt simpel, maar geef eens wat meer prioriteit aan echte connecties. Dit zal je sowieso een beter gevoel geven. 

6. Neem een sociale media break

Plan eens een dag of weekend zonder sociale media in. Je zal merken hoeveel rust dit oplevert en wat het met je gevoel doet. Bevalt het? Herhaal dit regelmatig om je eigen (mentale) gezondheid te verbeteren. 

Wil je meer weten over social media verslaving? Kijk dan eens naar deze aflevering van de Tijdwinst Podcast, waar time management expert Björn Deusings en high performance blogger voor Tijdwinst.com, Inge Martina Nysten, het over social media hebben.

Meer tips? Volg een cursus

Zelfvertrouwen krijgen is makkelijker gezegd dan gedaan. Vind jij het, zelfs na het minderen van sociale media, moeilijk om jezelf te accepteren? En is assertiviteit iets waar je aan wilt werken? Onze training Assertiviteit kan je hierbij helpen. 

Tijdens onze krachtige 1-daagse Assertiviteitstraining leer je jouw communicatieve vaardigheden te versterken en je zelfverzekerdheid op de werkvloer (en daarbuiten) te vergroten. Leer effectieve technieken om met zelfvertrouwen en overtuiging te spreken – en dat allemaal in één dag. 

Toe aan een account waar je wél wat aan hebt? En waar je – zelfs na minutenlang scrollen – nog steeds een goed gevoel van krijgt? Volg ons op Instagram of Pinterest. Daar krijg je niet alleen handvatten op het gebied van slimmer communiceren, je ontvangt ook de slimme tips waarmee je jouw productiviteit een boost geeft. De laatste artikelen netjes en overzichtelijk in je mailbox ontvangen? Schrijf je dan in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

Conclusie

Sociale media…je zou het een haat-liefdeverhouding kunnen noemen. Het kan inspireren, verbinden en informeren, maar ook stress, onzekerheid en overprikkeling veroorzaken. Het draait dus allemaal om hoe je ermee omgaat. Door te beseffen dat je online voornamelijk perfecte plaatjes ziet, schermtijd-grenzen in te stellen en regelmatig offline momenten te pakken, houd je controle over je eigen brein en emoties. Gebruik sociale media vooral als een bron van inspiratie en plezier, niet als maatstaf voor je eigen leven. Met een beetje bewustzijn en een paar simpele gewoontes kun je genieten van de voordelen van sociale media, zonder dat het je stress oplevert of je zelfvertrouwen aantast. Want geloof ons: het gras is echt niet altijd groener aan de overkant. 

Veelgestelde vragen over de invloed van sociale media

  • Wat is de invloed van sociale media op het zelfbeeld van jongeren? 

    Sociale media hebben, net als voor volwassenen, ook voor jongeren voordelen én nadelen. Aan de ene kant bieden online platforms inspiratie, vermaak én meer contact met de buitenwereld (oftewel, de echte voordelen van sociale media voor de jeugd). Je kunt je creativiteit kwijt, nieuwe dingen leren en verbinding vinden.

    Aan de andere kant is de invloed van sociale media op jongeren groot, vooral als het gaat om vergelijking met anderen. Hoogtepunten van het leven van vrienden of influencers kunnen het gevoel geven dat je eigen leven maar weinig voorstelt. Deze constante vergelijking beïnvloedt het zelfbeeld en kan leiden tot onzekerheid en stress. Nadelen van sociale media voor de jeugd zijn bijvoorbeeld FOMO, druk om erbij te horen en een gevoel van niet goed genoeg zijn. Het is dus wel duidelijk, de invloed van sociale media op de mentale gezondheid van jongeren is dubbel.

Wie zijn wij? | Tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat gespecialiseerd is in slimmer (samen) werken. Daarvoor bieden we je diverse (online) trainingen aan. Van time management tot snellezen. Nieuwsgierig? Bezoek onze website of blogs en schrijf je snel in voor een van onze trainingen. 

Populaire trainingen: