Stel je voor: je zit naar een probleem te staren alsof het een blokkentoren is die elk moment omvalt. Je weet dat er ergens een oplossing verstopt zit, maar hoe harder je ernaar kijkt, hoe minder je ziet. Precies daar komt Bob Eberle om de hoek kijken met zijn SCAMPER-methode: een praktische checklist die je dwingt om je brein out of the box te laten denken. 

Wat komt aan bod:

    1. Niet rennen, maar innovatief brainstormen
    2. De oorsprong van SCAMPER: een checklist die per ongeluk briljant bleek
    3. SCAMPER als breinstrategie: zo combineer je creativiteit met concentratie
    4. Zo breek je je denkpatroon open: studeren en werken met de SCAMPER methode
    5. Niet 7 days, maar 7 ways om een probleem te tackelen of creativiteit te stimuleren
    6. Van idee naar innovatie in 5 stappen
    7. Voor een optimale werking: combineer met timemanagement
    8. De misstappen die jouw SCAMPER-sessie om zeep helpen
    9. Dus niet meer wachten op inspiratie, maar roep het op met de SCAMPER techniek
    10. Veelgestelde vragen over de SCAMPER-methode

Je hoort me niet zeggen dat SCAMPER methode een wondermiddel is (ik zou niet durven), maar het is wel een briljante tool om je een vraagstuk van 7 kanten te laten bekijken. En het mooie? Je hoeft geen creatieve genie te zijn om dit te gebruiken. Of je nu student bent die vastzit op een scriptiehoofdstuk of een kenniswerker bij een werkgerelateerd vraagstuk; met deze creatieve brainstormstechniek kom je uit die writer’s block en direct in je flow! Tijd om te kijken hoe deze techniek werkt en waarom het jouw manier moet zijn om sneller en slimmer oplossingen te vinden.

Niet rennen, maar innovatief brainstormen

“Scamper? Is de Nederlandse betekenis van deze Engelse term niet racen of rennen?” Klopt helemaal! Goed opgelet bij je Engelse les. To scamper is de Engelse vertaling van het Nederlandse: weg- of rondrennen. De SCAMPER methode heeft hier echter niks mee te maken, want SCAMPER is een acronym voor:

  • Substitute – Vervangen
  • Combine – Combineren
  • Adapt – Aanpassen 
  • Modify – Wijzigen
  • Put to another use – Voor ander gebruik inzetten
  • Eliminate – Weglaten/Elimineren
  • Reverse – Omkeren

De SCAMPER-methode is een creatieve, denk- en probleemoplossende brainstormtechniek, waarmee je gemakkelijk ideeën kunt genereren en nieuwe mogelijkheden kunt verkennen. Je kunt er ook bestaande ideeën of producten mee optimaliseren. 

Een nuttige techniek dus, maar eh… wat kun je er concreet mee? Dat leg ik je graag uit, maar eerst een klein geschiedenislesje (als we dan toch bij de schoolvakken blijven):

ik leg de scamper techniek uit aan mijn collega's

De oorsprong van SCAMPER: een checklist die per ongeluk briljant bleek

Bob Eberle is de genie aan wie we de SCAMPER-methode te danken hebben (Can I get a ‘Ooh yeah?’). In 1971 omschreef deze onderwijskundige namelijk in zijn boek Games for Imagination Development zijn eigen SCAMPER-methode aan de hand van een checklist van de grondlegger van de brainstormtechniek Alex Osborn. Bob gebruikte veel vragen die bij het brainstormen gehanteerd worden, maar dan in een ander perspectief geplaatst. Hij had hiermee als doel een duidelijk stappenplan te ontwikkelen, waarmee studenten beter samen konden leren en elkaar in dat proces konden versterken. De studenten kozen een uitdaging of een idee en gingen als team in 7 concrete stappen de activiteiten uitvoeren die overeenkwamen met de letters in het acronym. Dit bleek zo eenvoudig dat de methode ook al snel zijn weg vond in het bedrijfsleven.

Je vindt de SCAMPER-techniek zo ook terug in Design Thinking en in de verbeterfase van LEAN-werkprocessen.

En als kenniswerker kun jij ook je voordeel doen met de SCAMPER-methode. Hoe je dat aanpakt? Dat vertel ik je zo. Eerst wil ik even dieper induiken op hoe de SCAMPER techniek werkt: 

SCAMPER als breinstrategie: zo combineer je creativiteit met concentratie

De SCAMPER techniek werkt, omdat het precies inspeelt op hoe onze grijze massa informatie verwerkt en vernieuwt. Vanuit de cognitieve psychologie weten we dat associatief denken (het koppelen van bestaande ideeën aan nieuwe invalshoeken) je creativiteit activeert en letterlijk nieuwe neurale verbindingen aanlegt.

Elke keer dat je een ander perspectief gebruikt, geef je je hersenen de kans om frisse patronen te vormen.

En dat is precies wat de SCAMPER-methode immers doet: eventjes out of the box denken!

Dat werkt bovendien niet alleen stimulerend voor je creativiteit, maar ook voor je geheugen. Variatie is namelijk een bewezen geheugenstrategie: wanneer je informatie steeds in een andere context ziet, onthoud je die beter en steviger. Bovendien voorkomt de afwisseling die SCAMPER biedt dat je vastloopt in een mentale sleur. Je brein krijgt steeds kleine prikkels en schakelmomenten, waardoor je concentratie langer scherp blijft en je minder snel vermoeid raakt. En dat zonder stimulerende voedingssupplementen!

Zo breek je je denkpatroon open: studeren en werken met de SCAMPER methode

Bij de oplossing van problemen of het doorbreken van die ellendige writer’s block hanteert Bob als het ware 7 lenzen waar je een probleem mee kunt bekijken: de zeven lenzen van SCAMPER. Deze lenzen zijn de letters van het acronym, dus: substitute, combine, adapt, modify, purpose, eliminate en reverse. Doordat je een probleem vanuit 7 verschillende kanten kunt tackelen, leent de SCAMPER-techniek zich hierdoor voor vele toepassingen. 

Denk bijvoorbeeld eens aan:

  • leren: sneller studeren, betere samenvattingen, effectiever onthouden
  • lezen: creatieve manieren om sneller en kritischer te lezen
  • werk: innovatieve oplossingen bedenken voor tijdverspilling en inefficiënte routines
  • voor teams: samen slimmer brainstormen, niet verzanden in vage ideeën

Hoe professionals het inzetten om gewoontes slimmer te maken

Professionals die hun werkgewoontes slimmer willen maken, kunnen de SCAMPER-techniek inzetten als een soort mentale breekijzer. In plaats van vast te blijven zitten in routine, dwing je jezelf om je dagelijkse patronen door een andere bril te bekijken: 

  • Substitute (welke gewoonte of tool kun je vervangen door iets beters?), 
  • Combine (wat als je twee losse taken slim samenvoegt?), 
  • Adapt (hoe kun je een succesvolle aanpak van een collega of uit een andere context naar je eigen werk vertalen?), 
  • Modify (wat gebeurt er als je een kleine aanpassing doet in je proces, bijvoorbeeld vergaderingen inkorten of standaardtemplates gebruiken?), 
  • Put to another use (welke bestaande gewoonte of tool kun je voor een ander doel inzetten?), 
  • Eliminate (welke stap kun je zonder gevolgen schrappen?) 
  • en Reverse (wat als je je workflow eens omdraait of een taak op een radicaal ander moment plant?). 

Door deze vragen systematisch langs je werkgewoontes te leggen, ontstaan er verrassend praktische verbeteringen: minder verspilling van tijd, meer focus op wat echt telt en gewoontes die niet alleen slimmer, maar ook duurzamer vol te houden zijn.

 

Bekijken op Threads

 

Hoe studenten het toepassen van de SCAMPER methode gebruiken om hun leerstrategie continu te verbeteren

Voor studenten kan de SCAMPER-techniek een slimme manier zijn om hun studieaanpak te vernieuwen en effectiever te maken. In plaats van steeds in dezelfde leergewoontes te blijven hangen, kun je jezelf uitdagen met de SCAMPER-vragen: 

  • Substitute (wat als je samenvattingen maakt in plaats van eindeloos onderstrepen?), 
  • Combine (kun je studeren combineren met hardop uitleggen aan een studiegenoot of tijdens een wandeling?), 
  • Adapt (welke leerstrategieën die je bij een ander vak zag werken kun je toepassen op dit vak?), 
  • Modify (hoe maak je je studietijd korter maar intensiever, bijvoorbeeld door te werken met een pomodoro-timer?), 
  • Put to another use (kun je je flashcards ook gebruiken als quiz voor een vriend of als snelle herhaling onderweg?), 
  • Eliminate (welke overbodige stappen zoals urenlang ‘mooi schrijven’ kun je schrappen?) 
  • en Reverse (wat gebeurt er als je de stof van achter naar voren doorneemt, zodat je niet blijft hangen in alleen de eerste hoofdstukken?). 

Zo helpt SCAMPER studenten om niet harder, maar slimmer te leren. Zo is er tenminste ook nog genoeg tijd om de leuke dingen van het studentenleven te ontdekken en laten we eerlijk zijn: daarom ben je toch écht student geworden?  

Hoe kenniswerkers er productiever door worden

Voor kenniswerkers is de SCAMPER-techniek een krachtige manier om hun productiviteit te boosten, juist omdat hun werk vaak draait om denkprocessen en informatie. Door hun workflows en routines systematisch langs een of meerdere van de SCAMPER-lenzen te leggen, ontstaan verrassend slimme verbeteringen om de productiviteit te verbeteren: 

Voorbeeld SCAMPER voor kenniswerkers

  • Substitute: kun je eindeloze e-mails vervangen door korte chatupdates of een gedeeld document?
  • Combine: wat als je wekelijkse rapportage meteen koppelt aan je teamoverleg, zodat dubbel werk verdwijnt?
  • Adapt: welke succesvolle tool of methode uit een ander project kun je hier slim inzetten?
  • Modify: wat gebeurt er als je je dag start met de lastigste taak in plaats van met mail?
  • Put to another use: kun je een bestaande template of script inzetten voor meerdere projecten tegelijk?
  • Eliminate: welke meetings of stappen leveren geen waarde op en kunnen direct weg?
  • Reverse: wat als je de volgorde van je werk omdraait, bijvoorbeeld eerst resultaten opleveren en daarna pas documenteren?

Met deze denkroutine doorbreek je vaste patronen, voorkom je verspilling van energie en creëer je een workflow die niet alleen sneller is, maar ook meer voldoening geeft. You are most welcome!

Niet 7 days, maar 7 ways om een probleem te tackelen of creativiteit te stimuleren

Volgens Bob zijn er dus 7 manieren om naar een probleem te kijken en die writer’s block te doorbreken: 

1. Substitute (Vervangen)

Met de Vervang-lens op richt je je heel simpel op: oude leermethodes of werkprocessen vervangen. Deze lens dwingt je om uit de automatische piloot te stappen en te onderzoeken: moet dit echt op deze manier of kan er iets of iemand anders voor in de plaats komen?

SCAMPER techniek voorbeeldvragen voor Substitute:

  • In communicatie: “Wat als we de wekelijkse e-mail vervangen door een korte video-update?”
  • In coaching/training: “Welke werkvorm kan ik vervangen om meer interactie te krijgen?”
  • In marketing: “Kan ik een andere tone of voice gebruiken die beter aansluit bij mijn doelgroep?”
  • In leerwerk: “Is mijn routine om in de avond te leren wel zo slim en productief?”

2. Combine (Combineren)

Met de combinatie-lens van de SCAMPER-methode onderzoek je de mogelijkheden om twee ideeën, processen en dergelijke samen te voegen. Ik gebruik bijvoorbeeld de SCAMPER techniek vaker om te kijken of ik bestaande tools, routines of technieken kan koppelen, zodat ze elkaar versterken.

SCAMPER techniek voorbeeldvragen voor Combine:
“Welke gewoontes kan ik samenvoegen, zodat ze minder tijd kosten maar meer opleveren?”
“Welke taken of meetings kan ik clusteren om minder schakeltijd te verliezen?”
“Hoe kan ik mijn omgeving of apps combineren om mij sneller in focus te krijgen?”
“Welke leerstrategieën kan ik tegelijk inzetten om stof beter te onthouden?”
“Hoe kan ik oefenen en herhalen combineren, zodat ik niet telkens vanaf nul begin?”

3. Adapt (Aanpassen)

De Aanpassen-lens van de SCAMPER-methode gaat over het buigen van bestaande gewoontes, tools of systemen, zodat ze beter passen bij jouw manier van werken of studeren. Misschien werkt de Pomodoro-techniek bijvoorbeeld voor je collega perfect in blokken van 25 minuten, maar merk jij dat je net op stoom komt na een half uur; pas het dan aan naar 50 minuten. Of denk aan je ochtendroutine: in plaats van mails wegwerken vóór je dag begint, draai je het om en start je eerst met je belangrijkste taak.

Voorbeeldvragen bij Adapt:
“Hoe kan ik een bestaande methode finetunen, zodat hij wél aansluit bij mijn energie en concentratiecurve?”
“Welke onderdelen van mijn planning werken nu tegen me in plaats van vóór me?”

instagram pot tijdwinst.com over de pomodoro techniek

4. Modify (Wijzigen)

De Modify-lens van de SCAMPER-methode gaat over het wijzigen van elementen in je werk- of leeromgeving, zodat je makkelijker die felbegeerde focus mode kunt pakken. Ik zorg bijvoorbeeld altijd dat ik mijn noise-cancelling headphones bij me heb om ruis om me heen te verkleinen of het verminderen van afleiding door notificaties radicaal uit te zetten. Misschien moet jij echter tijdens de Modify-face je werkplek letterlijk herschikken: een lege tafel en alleen dat ene project voor je neus.

Bijvoorbeeld:
“Welke prikkels in mijn omgeving kan ik verminderen om sneller in concentratie te komen?”
“Welke elementen kan ik aanpassen of toevoegen om mijn productiviteit te versterken?”

5. Put to other use (Anders gebruiken)

De Put to other use-lens van de SCAMPER-methode draait om het herbestemmen van wat je nu vooral ballast oplevert, zodat het óf een nieuwe functie krijgt óf helemaal uit de weg verdwijnt. Ik gebruik deze manier van kijken vooral om rommel, informatie en taken die je focus saboteren, om te buigen of gewoon eens te schrappen (wauw, ben ik geen waaghals?), zodat ze je juist tijd opleveren. Door deze lens kan ik me focussen op wat écht belangrijk is op een dag. En is dat niet waar je over droomt op een werkdag? 

Voorbeeldvragen die je hierbij kunt stellen zijn:
“Welke informatie kan ik parkeren of uit mijn zicht halen, zodat ik niet constant verleid word tot afleiding?”
“Wat kan ik anders gebruiken of minimaliseren om mijn brein ruimte te geven voor wat telt?”
“Welke spullen, apps of gewoontes nemen tijd in zonder iets bij te dragen?”

Door bewust te herbestemmen, maak je van overbodige rommel een bron van tijdwinst (no pun intended).

6. Eliminate (Elimineren)

De Elimineerfase van de SCAMPER-techniek draait om het radicaal weghalen van wat er niet toe doet. Denk aan die ellenlange taken, vergaderingen of verplichtingen die vooral je agenda volplempen, maar niets bijdragen aan jouw doelen. Dus schrappen of delegeren van je werkzaamheden, die voor jou niet van belang zijn.

Hoe weet je nu wat voor jou van belang is? Door te prioriteren met de Eisenhower matrix.

Dit model dwingt je om eens goed na te denken over welke taken voor jou belangrijk en urgent zijn. Is het belangrijk en urgent, dan pak je het meteen op. Is het belangrijk, maar niet urgent, dan plan je het in. Is het onbelangrijk, maar wel urgent? Kijk je lieve collega dan aan en delegeer de taak. Is het onbelangrijk en niet urgent, dan weg ermee!

Voorbeeldvragen bij Elimineren:
“Welke taken leveren nauwelijks resultaat op, maar kosten me veel tijd?”
“Wat kan ik zonder schuldgevoel delegeren, omdat een ander het net zo goed (of beter) kan?”
“Welke afspraken of verplichtingen kan ik helemaal uit mijn agenda knikkeren zonder dat er iets instort?”
“Wat zijn mijn keien, kiezels en zand taken?”

7. Reverse/Rearrange (Omkeren/Herschikken)

De Reverse-lens van de SCAMPER-techniek draait om je routines en gewoontes eens volledig op z’n kop te zetten. In plaats van blind dezelfde volgorde of aanpak te volgen, vraag je je af: wat gebeurt er als ik het tegenovergestelde doe? Ik verzet me altijd heftig tegen bijvoorbeeld de gewoonte om de dag te starten met kleine taken, zoals je mail checken. Een dikke, vette NEE voor mij. Ik begin liever de dag met een focustaak, omdat ik in de ochtend nog fris en fruitig ben. Die mail? Die wacht ook wel tot het eind van mijn productieve werkdag. 

Stel je dus eens de vraag:
“Wat als ik mijn dagelijkse volgorde omdraai: welk effect heeft dat op mijn energie en focus?”
“Welke gewoonte kan ik bewust doorbreken om te zien of er een gezondere variant ontstaat?”

In deze aflevering van de Tijdwinst Podcast spreken Time management expert Björn Deusings en high performance blogger voor Tijdwinst Inge Martina Nysten over hoe gewoontes ontstaan en doorbroken kunnen worden volgens het boek van Charles Duhigg The Power of Habit. 

Van idee naar innovatie in 5 stappen

Er zijn veel verschillende creatieve brainstormtechnieken, maar SCAMPER wordt vaak bestempeld als een zeer makkelijke en directe methode. De techniek gaat eigenlijk uit van het idee dat alles wat nieuw is, gebaseerd is op bestaande, oude dingen om ons heen. Klinkt easy, toch? Je hebt maar 5 stappen nodig om tot een briljant idee te komen, namelijk:

  1. Neem een bestaand idee dat jij graag zou willen verbeteren als uitgangspunt.
  2. Stel de 7 vragen van de 7 lenzen.
  3. Pas de vragen nu toe op elk relevant aspect specifiek voor jouw doeleinden. 
  4. Een shit load aan antwoorden? Geen paniek. Focus je op haalbare oplossingen. Welke ideeën kun je echt gebruiken en omzetten tot iets nieuws? Gebruik 3 groepen: bruikbaar, twijfelgeval en onbruikbaar. 
  5. Neem de bruikbare en enigszins bruikbare ideeën en werk deze verder uit. 

Voor een optimale werking: combineer met timemanagement

De SCAMPER-methode klinkt misschien als een hippe brainstormtruc voor creatievelingen, maar geloof me: voor je timemanagement is het net zo’n game changer. Het idee is simpel: je neemt een bestaande gewoonte, routine of werkproces en bekijkt het door de verschillende “lenzen”. 

  • Vervang tijdslurpende gewoontes door snellere alternatieven door bijvoorbeeld je mailbox checken te beperken tot een á twee keer per dag. 
  • Bundel taken die bij elkaar passen, zoals lopend vergaderen. 
  • Pas je omgeving of tools aan, zodat je je kunt focussen. 
  • Zet je telefoon uit of gebruik noise-cancelling headphones tijdens deep work.
  • Verander bovendien eens je vastgeroeste werkroutine. Doe kleine, onbenullige taken in de namiddag, als je energielevels laag zijn en richt je op focustaken in de ochtend. 

Concreet voorbeeld van SCAMPER toepassen

Stel je hebt dagelijks reistijd. Vaak voelt dat als verloren uren. Door de Herbestem-lens kijk je: hoe kan ik die tijd tóch nuttig inzetten? Zie je treinreis gewoon als mobiele werkruimte! Lees een paar stukken door of schrijf je volgende rapport. Kun jij je niet focussen? Zet dan je noise cancelling koptelefoon op of trek je terug in de stilte coupé. Mochten mensen toch de neiging voelen om lawaai te maken (sommige mensen snappen in geen enkele taal wat stil zijn betekent), focus je dan op de kleinere taken. 

De hardste, maar meest bevrijdende fase is het Elimineren: 

  • Gooi overbodige taken over de schutting of elimineer ze volledig. Niet alles verdient immers je tijd (of die van je collega’s). 
  • En wat betreft de Reverse fase? Normaal begin je je dag met de kleine dingen, zoals je mailbox legen, appjes beantwoorden of je planning nét iets te lang finetunen. Dat voelt productief, maar het zuigt je focus weg. Draai het daarom eens om: begin je dag met de grootste, lastigste taak, vóórdat je ook maar één mail opent. Dat heet ook wel Eat That Frog. Het effect? Je belangrijkste werk is al gedaan, terwijl anderen nog vastzitten in hun inbox (en ja: je mag nu in je vuistje gniffelen en uitroepen: wat een losers!).

scamper-methode

De misstappen die jouw SCAMPER-sessie om zeep helpen

De SCAMPER-methode lijkt op papier een wondermiddel, maar in de praktijk liggen er een paar hardnekkige valkuilen op de loer. Zo denken veel mensen dat deze techniek alleen is weggelegd voor de zogenaamde ‘creatieve types’. Onzin natuurlijk, want SCAMPER is juist een gestructureerd hulpmiddel dat je brein aanzet tot associaties en dat kan iedereen gebruiken. Een tweede valkuil is het te letterlijk nemen van de vragen per lens. Neem je namelijk  de vragen te letterlijk, dan ga je krampachtig zoeken naar het perfecte antwoord en blokkeer je jezelf (en vooral je creativiteit… missie mislukt). De kracht van SCAMPER zit juist in het spelen met ideeën, niet in het netjes invullen van een stappenplan. 

Daarnaast zie je vaak dat mensen álle lenzen tegelijk willen gebruiken. Het gevolg? Overload. Je raakt verzand in zoveel opties dat er geen enkele keuze meer wordt gemaakt. SCAMPER werkt pas echt goed als je het luchtig en gefocust inzet: één lens per keer. Niets meer en niet minder. En misschien de grootste valkuil: denken dat SCAMPER het eindpunt is. Dan eindig je met een leuke brainstormsessie zonder vervolg. De kracht zit juist in de vertaalslag: welke ideeën zijn kansrijk, hoe test je ze en wat kun je morgen anders doen? 

Dus niet meer wachten op inspiratie, maar roep het op met de SCAMPER techniek

Waar je normaal blijft hangen in oude patronen of tegen die vervelende writer’s block aanloopt, geeft SCAMPER je zeven frisse lenzen om hetzelfde probleem opnieuw te bekijken. Het mooie? Het werkt net zo goed voor studenten als voor kenniswerkers. Door gewoontes te vervangen, combineren, aanpassen, wijzigen, herbestemmen, schrappen of omkeren, maak je van vastgelopen routines ineens een bron van tijdwinst en creativiteit. Het is geen wondermiddel, maar wel een verrassend praktische checklist die je dwingt om te spelen met ideeën, in plaats van te wachten tot inspiratie vanzelf komt. Dus de volgende keer dat je vastloopt? Pak SCAMPER erbij en zet je blokkade om in geniale ideeën. Je collega’s zullen vast versteld staan en weet je? Laat ze maar lekker in die waan! Dat heb je verdiend door eens even out of the box te denken. 

Natasja Bartholomé,
high performance writer

Meer weten over creatieve (geheugen)technieken?

Je brein kan dus niks met saaie lijstjes, maar des te meer met beelden, associaties en betekenis. Precies daarom werken technieken als SCAMPER, associëren, visualiseren en mindmaps zo goed. Door informatie slim te koppelen aan beelden en structuren onthoud je meer in minder tijd en blijft kennis ook echt hangen. Combineer je dit met snellezen dan wordt leren ineens overzichtelijk en zelfs leuk. In de cursus Snellezen, Geheugentechnieken en Mindmapping bij Tijdwinst.com leer je hoe je grote hoeveelheden informatie razendsnel verwerkt zonder dat je hoofd overloopt. Geen trucjes om indruk te maken op feestjes maar praktische vaardigheden die je elke werkdag tijd en mentale rust opleveren. Want eerlijk, wat heb je aan kennis als je haar niet kunt oproepen op het moment dat het telt? Meld je daarom snel aan voor een eendaagse training!

Veelgestelde vragen over de SCAMPER-methode

  • Wat is de SCAMPER-methode precies en waar wordt het voor gebruikt?

    De SCAMPER-methode is een creatieve denktechniek die helpt om bestaande ideeën, producten of processen te verbeteren door ze vanuit een andere invalshoek te bekijken. De verschillende invalshoeken zijn: Substitute, Combine, Adapt, Modify, Put to another use, Eliminate en Reverse. Het doel? Nieuwe perspectieven ontdekken en vastgeroeste patronen doorbreken. SCAMPER wordt veel gebruikt in brainstormsessies, productontwikkeling, marketing en onderwijs, maar ook door coaches en trainers die hun klanten of studenten willen helpen om creatiever te denken en innovatieve oplossingen te vinden.

  • Waar staat SCAMPER voor en wat betekenen de zeven stappen?

    SCAMPER is een acronym voor Substitute, Combine, Adapt, Modify, Put to another use, Eliminate en Reverse. Dit betekent in het Nederlands:

    • een oudere methode/product/idee te vervangen
    • methodes/ideeën en dergelijke te combineren
    • methodes/ideeën en dergelijke aan te passen
    • methodes/ideeën en dergelijke veranderen
    • een andere toepassing te bedenken voor eerdere methodes/strategieën/ideeën en dergelijke
    • overbodige elementen weg te halen of het compleet om te keren uit eerdere methoden/ideeën en dergelijke.

  • Welke brainstorm methodes zijn er?

    Er zijn volgens mij enkele brainstorm technieken die je brainstorm wél vruchtbaar maken, zoals:

    • de SCAMPER methode
    • Design Thinking
    • Omgekeerd brainstormen
    • Convergeren
    • (solo) pre-brainstormen met divergeer-technieken

  • In welke situaties is de SCAMPER-methode het meest effectief?

    De SCAMPER-techniek kun je bij veel situaties toepassen. Denk bijvoorbeeld eens aan:

    • Bij leren: sneller studeren, betere samenvattingen, effectiever onthouden.
    • Bij lezen: creatieve manieren om sneller en kritischer te lezen.
    • Bij werk: innovatieve oplossingen bedenken voor tijdverspilling en inefficiënte routines.
    • Voor teams: samen slimmer brainstormen, niet verzanden in vage ideeën.

    Dus voor zowel kenniswerkers als studenten; de SCAMPER-methode laat je inspiratie weer flowen.

  • Hoe pas je SCAMPER concreet toe op een probleem of product?

    Concreet werkt SCAMPER zo: je neemt een probleem of product dat je wilt verbeteren en bekijkt het systematisch langs de zeven lenzen van de methode.

    • Bij Substitute vraag je jezelf af: welk onderdeel kan ik vervangen door iets anders? 
    • Combine daagt je uit om elementen samen te voegen. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als je twee functies, materialen of ideeën mixt?
    • Adapt laat je inspiratie halen uit andere contexten: hoe lost een ander vakgebied dit probleem op en wat kan ik daarvan leren?
    • Met Modify speel je met vorm, formaat of intensiteit: wat als je het product groter, kleiner of juist eenvoudiger maakt?
    • Bij Put to another use bedenk je of iets een totaal andere toepassing kan krijgen dan waarvoor het bedoeld was.
    • Eliminate draait om schrappen: wat kun je weglaten zonder dat de essentie verloren gaat (of misschien zelfs sterker wordt)?
    • Reverse/Rearrange, waarbij je de boel compleet omdraait of de volgorde verandert om tot verrassende inzichten te komen.

    Het mooie is: je moet de lenzen niet allemaal in één keer toepassen. Vaak werkt het al verhelderend om één of twee stappen serieus door te nemen. Zo krijg je een stroom van ideeën die je anders nooit had bedacht.

  • Wat is het verschil tussen SCAMPER en andere creativiteitstechnieken, zoals brainstormen of mindmapping?

    Het grootste verschil zit in de structuur. Bij brainstormen of mindmapping ga je vaak vrij associëren: iedereen roept ideeën en je ziet wel waar het schip strandt. Dat kan heel verfrissend zijn, maar net zo goed verzanden in herhaling of oppervlakkige ideeën. De SCAMPER-methode daarentegen geeft je een concreet stappenplan: zeven invalshoeken waar langs je eens anders naar je probleem of product gaat kijken. Het gaat dus niet om zomaar losse ideeën verzamelen, maar om het actief ombouwen en bevragen van wat er al is. Daarmee is SCAMPER vaak praktischer en resultaatgerichter: je eindigt sneller met concrete verbeteringen of innovaties in plaats van een wirwar aan post-its.

  • Kun je SCAMPER ook gebruiken voor diensten of processen, of alleen voor producten?

    Absoluut, SCAMPER werkt net zo goed voor diensten en processen als voor tastbare producten. Sterker nog: vaak levert het daar de meest verrassende verbeteringen op. Neem een dienst zoals coaching: met Substitute kun je bijvoorbeeld fysieke sessies vervangen door online varianten. Of kijk eens door de Adapt-lens, waarbij je kijkt hoe andere branches klanten motiveren en dat vertaal je naar de coachingssessies.

  • Hoe kun je een SCAMPER-sessie het beste begeleiden in een team?

    Een SCAMPER-sessie begeleiden lijkt op het regisseren van een goed gesprek: je zorgt voor focus, energie en een duidelijke route. Begin met een concreet uitgangspunt en leg kort uit wat SCAMPER inhoudt. Daarna neem je het team stap voor stap mee langs de zeven lenzen. Stel per lens gerichte vragen en laat iedereen ideeën roepen, zonder meteen te oordelen. Noteer alles zichtbaar op een bord of digitaal, zodat het team elkaar kan aanvullen. Houd de vaart erin, zodat je niet eindeloos blijft hangen bij één lens, maar zorg ook dat iedereen zich vrij voelt om ideeën te delen. Rond af door samen de oogst te clusteren: wat is haalbaar, wat is vernieuwend en wat vraagt verder onderzoek?

  • Welke voorbeelden van succesvolle innovaties zijn ontstaan door SCAMPER?

    IKEA past al jaren Eliminate en Reverse toe: meubels niet kant-en-klaar leveren, maar de montage aan de klant overlaten. Daardoor besparen ze kosten en krijgen klanten lagere prijzen. In de techwereld zie je Combine overal: denk aan de smartphone, die telefoon, camera, agenda en computer samenbracht in één apparaat. Starbucks’ idee om samen met een uitmuntende koffie gastvrijheid te serveren, zodat mensen ondanks hoge prijs terugkomen voor de beleving van een Starbucks koffie.

  • Wat zijn de grootste valkuilen of misverstanden bij het gebruik van SCAMPER?

    De SCAMPER-techniek is krachtig, maar net als elke tool heeft ze haar valkuilen:

    • De SCAMPER-methode is alleen voor creatievelingen.
    • Te erg vastbijten in een fase en daarop antwoord willen vinden in plaats van nieuwe invalshoeken te verkennen.
    • Alle lenzen op een probleem toepassen, wat leidt tot een idee-overload.
    • Denken dat de SCAMPER methode je eindpunt is in plaats van een vertaalslag.

  • Hoe combineer je SCAMPER met andere probleemoplossings- of innovatietools?

    SCAMPER staat zelden op zichzelf; je haalt er vaak méér uit als je het koppelt aan andere probleemoplossings- of innovatietools. Zie het als een gereedschapskist: SCAMPER is de set schroevendraaiers, maar soms heb je ook een zaag of een waterpas nodig. Een aantal veelgebruikte combi’s zijn:

    • Bij Design Thinking. Je begint met empathie en probleemdefinitie (de design thinking-fase) en gebruikt SCAMPER in de ideation-fase om structureel buiten de gebaande paden te denken.
    • Bij mindmapping werkt SCAMPER als brandstof: de lenzen geven richting, terwijl de mindmap helpt om alle ideeën visueel te ordenen en verbanden te leggen.
    • Brainstormen: eerst vrij ideeën roepen zonder rem, daarna SCAMPER eroverheen leggen om te verdiepen of blinde vlekken te vullen.
    • En voor coaches of trainers: SCAMPER combineren met de 5x Waarom-methode is sterk. Eerst de kernoorzaak achterhalen met de 5x Waarom en daarna SCAMPER loslaten op het echte probleem in plaats van op de symptomen.

Wie zijn wij? | Snellezen.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat gespecialiseerd is in slimmer (samen) werken. Daarvoor bieden we je diverse (online) trainingen aan. Van time management tot snellezen. Nieuwsgierig? Bezoek onze website of blogs en schrijf je snel in voor een van onze trainingen. 

Populaire trainingen: