Wil je betere gesprekken voeren? Dan is inlevingsvermogen één van de dingen om aan te werken. De mate waarin jij je kunt inleven in een ander, zegt veel over je communicatievaardigheid, je luisterskills en je succes om bijvoorbeeld anderen te overtuigen, te adviseren of te helpen. Stuk voor stuk vaardigheden die jou een betere gesprekspartner maken. Leer dus snel wat wel en niet werkt om inlevingsvermogen te tonen? 

Wat komt aan bod:

  1. Inlevingsvermogen tonen, wat werkt?
  2. Laat blijken dat je er voor de ander bent
  3. Stel vragen
  4. Vraag wat de ander fijn vindt
  5. Erken de gevoelens van de ander
  6. Reflecteer en vat samen
  7. En de oplossing dan?
  8. Veelgestelde vragen over meer inlevingsvermogen

Volg Tijdwinst.com als betrouwbare bron in Google

Wat betekent inlevingsvermogen precies?

Inlevingsvermogen houdt in dat je de emoties van de ander herkent en daar op een proactieve manier op inspeelt. Je laat je niet per se meeslepen in de emoties van de ander. Wel kun je merken hoe iets voor de ander is en voel je aan waar diegene behoefte aan heeft. Daar speel je met je eigen gedrag (verbaal en non-verbaal) op in.

Je kunnen inleven is heel nuttig in allerlei situaties. Bijvoorbeeld als een collega met een situatie worstelt en je haar wilt troosten. Maar ook als je over een project spart met iemand en meer vanuit je gesprekspartner wilt kunnen denken.

Inlevingsvermogen voorbeeld:
“Dat klinkt behoorlijk overweldigend. Begrijp ik goed dat je vooral vastloopt doordat er telkens nieuwe taken bijkomen? Wat zou je op dit moment het meest helpen?”

Inlevingsvermogen zorgt dan voor een betere samenwerking, meer open communicatie en daarmee misschien ook wel een beter teamresultaat.

Wat is het verschil tussen inlevingsvermogen en empathie?

In de praktijk gebruiken mensen je inleven in een ander en empathie tonen door elkaar. Begrijpelijk want deze termen zijn nauw met elkaar vervlochten. Toch zie ik wel een klein verschil tussen beide begrippen. Inlevingsvermogen is je vermogen om je voor te stellen wat een ander denkt, voelt of nodig heeft. Je probeert je in de ander te verplaatsen en met diens bril op te kijken. Het is een combinatie van aanvoelen, begrijpen en ruimte bieden. Inlevingsvermogen wordt in de psychologie ook wel cognitieve empathie genoemd. Het betekent begrip tonen zonder mee te voelen.

inlevingsvermogen is op de werkvloer erg belangrijk

Empathie gaat een stap verder. Je begrijpt niet alleen wat iemand ervaart, maar laat ook merken dat je die ervaring serieus neemt en voelt zelfs mee. Het meeleven wordt in de psychologie bestempeld als affectieve empathie.

Proef het verschil:
Een collega is overstuur omdat een belangrijk project is mislukt.

  • Je begrijpt dat zij stress ervaart vanwege de harde deadlines en de hoge werkdruk. Je snapt waarom ze huilt, blijft zelf rustig en biedt praktische hulp aan om de fout te herstellen (inlevingsvermogen).
  • Je voelt de spanning en het verdriet van je collega direct in je eigen lijf. Je krijgt zelf ook een brok in je keel en voelt je de rest van de middag aangeslagen door haar situatie (empathie).

Hoe herken je iemand met weinig empathie?

Hoe merk je nu dat iemand weinig empathie heeft, vraag je je misschien af. Ik denk dat dit typische telltale signs zijn:

  • constante kritiek op anderen
  • kunnen zich niet of moeilijk verplaatsen in een ander
  • onverschillig tegenover personen die het zwaar hebben
  • 100% overtuigd van hun meningen en overtuigingen
  • moeite met blij zijn voor anderen
  • sluiten weinig vriendschappen
  • onderhouden relaties slecht
  • hebben recht op hulp en dingen van anderen
  • raken beledigd als ze hun zin niet krijgen
  • luisteren niet naar anderen
  • praten over zichzelf
  • onderbreken mensen in gesprekken
  • geven anderen de schuld
  • kunnen geen diepe emotionele connectie maken

Oei, heb je nog weinig inlevingsvermogen? Geen zorgen, want je inlevingsvermogen kun je ontwikkelen en dat is precies wat ik je in dit artikel wil bijbrengen. Maar nu eerst: waarom zou je eigenlijk?

Waarom is inlevingsvermogen belangrijk in communicatie?

Je inlevingsvermogen ontwikkelen is een belangrijke competentie om te hebben in de communicatie en op de werkvloer. Ik ben sterk van mening namelijk dat dit je de volgende voordelen oplevert:

  • betere communicatie
  • meer vertrouwen
  • sterkere (werk)relaties
  • effectievere oplossingen voor conflicten
  • minder misverstanden
  • betere (werk)sfeer
  • beter inspelen op behoeften anderen

Waarom heb ik geen inlevingsvermogen?

Waarschijnlijk heb je niet helemaal geen inlevingsvermogen. Vaak lukt het tijdelijk of in bepaalde situaties minder goed om aan te voelen wat een ander denkt, voelt of nodig heeft. Mogelijke oorzaken hiervan kunnen zijn:

  • Je zit te veel in je eigen hoofd. Stress, zorgen of tijdsdruk nemen mentale ruimte in. Luisteren wordt dan al snel wachten tot jij weer iets kunt zeggen. Stress kan bovendien zorgen voor prikkelbaarheid, concentratieproblemen en vermijdingsgedrag.
  • Je schiet direct in de oplossingsstand. Je wilt helpen, maar slaat het begrijpen over.
  • Je herkent emoties lastig. Misschien zie je dat iemand anders reageert, maar weet je niet precies welke emotie erachter zit. Problemen met het herkennen en verwoorden van emoties worden ook wel alexithymie genoemd.
  • Je hebt jezelf aangeleerd afstand te houden. Wie vroeger weinig ruimte kreeg voor emoties kan gevoelens ongemakkelijk, overdreven of onveilig vinden.
  • Je bent opgebrand. Langdurige blootstelling aan stress of problemen van anderen kan leiden tot empathie-moeheid, waardoor je tijdelijk minder betrokken reageert.

Een gebrek aan empathie kan ook veroorzaakt worden door trauma, persoonlijkheidsstoornissen (zoals narcisme), ontwikkelingsstoornissen (zoals autisme) of hersenletsel (door hersenziekte of beroerte).

Wat is een typische inlevingsvermogen valkuil?

Inlevingsvermogen gaat over meer dan alleen zeggen “Dat begrijp ik”. Zo eenvoudig als het klinkt, is het niet altijd om je in te leven in de ander. En ook niet om precies de goede dingen te zeggen.

Als je kijkt naar situaties waarin jij je rot voelde, dan kun je vast wel een paar zinnen opnoemen die jij op zo’n moment niet helpend vond.

Een paar voorbeelden:

  • “Ah joh, maar er is ook heel veel wat wél fijn is.”
  • “Oh ja, dat heb ik ook weleens meegemaakt. Toen heb ik…”
  • “Maar heb je X al eens geprobeerd?”
  • “Kop op! Morgen gaat het vast al wat beter.”
  • “Maak je je dáár druk over? Dat is nergens voor nodig!”

Het zijn stuk voor stuk zinnen waar iemand in een lastige situatie niet altijd op zit te wachten. Hoe goedbedoeld ook! Dit alles kun je dus beter niet zeggen. Maar wat dan wél?

Hoe kun je je wel beter inleven in een ander? 6 empathische tips

Tja, verrassend genoeg is niets zeggen soms het beste wat je kunt doen. En als je dan toch iets zegt, dan helpen de volgende 6 tips je om op een goede en empathische manier te reageren:

  1. Laat blijken dat je er voor de ander bent.
  2. Luister actief.
  3. Stel vragen om meer begrip te kweken.
  4. Vraag naar wat de ander fijn vindt.
  5. Erken de gevoelens van de ander.
  6. Vat samen en reflecteer.

 

Dit bericht op Instagram bekijken

 

Een bericht gedeeld door Tijdwinst.com (@tijdwinst)

1. Laat blijken dat je er voor de ander bent

Simpelweg er voor de ander zijn is misschien wel het belangrijkste wat je kunt doen. Laat dit niet alleen blijken door de tijd te nemen voor de ander, maar ook door uit te spreken dat je er voor iemand bent. Het liefst al aan het begin van het gesprek.

Dat doe je bijvoorbeeld met zinnen als:

  • “Weet dat ik er graag voor je ben.”
  • “Ik heb alle tijd voor je. Dus je mag me vertellen wat je wilt.”
  • “Ik luister graag naar je en doe dat zonder oordeel. Bij mij kun je je gedachten kwijt.”
  • “Wat is er met je aan de hand? Weet dat je het mij mag vertellen.”

Laten blijken dat je er voor iemand bent, kun je natuurlijk op nog meer manieren doen dan alleen door het uit te spreken:

  • Maak tijd vrij voor het gesprek. Plan een afspraak in en zorg ervoor dat je agenda verder leeg is.
  • Ga in een rustige ruimte zitten met zo min mogelijk afleiding en zet je telefoon op stil. Dat helpt je om je aandacht bij het gesprek te houden. Ook zal de ander zich in een rustige ruimte veiliger voelen om zijn verhaal te doen.
  • Zorg ervoor dat je hoofd leeg is op het moment van het gesprek, zodat je je op de ander kunt focussen. Oftewel: leg je telefoon weg, zet je computer uit en plan liever niet direct na het gesprek een volgende afspraak in. Op hete kolen zitten, komt niemands empathisch vermogen ten goede.

2. Luister actief

Actief luisteren betekent dat je niet alleen de woorden van de ander hoort, maar ook aandacht hebt voor de toon, emoties en boodschap erachter. Actief luisteren is dus iets anders dan stil zijn, terwijl je ondertussen alvast een antwoord in je hoofd formuleert.

Je hoeft niet direct met advies, een oplossing of je eigen ervaring te komen. Stel liever een verdiepende vraag, vat samen wat je hebt gehoord en controleer of je de ander goed begrijpt. Zo geef je iemand de ruimte om echt te vertellen wat er speelt en train je jezelf om verder te kijken dan je eerste oordeel.

3. Stel vragen

En dan dus niet alleen “Hé, hoe is het?”.

Laat je oprechte interesse blijken door de ander aan te moedigen meer te vertellen. Dat doe je door in te haken op wat de ander vertelt en daarop door te vragen. Ook helpt het om open vragen te stellen. Dus niet “Vond je dat lastig?”, maar “Wat vond je daarvan?”. Zo kan de ander stap voor stap steeds meer van zijn verhaal loslaten en valt het gesprek niet stil.

Voorbeeldvragen die je kunt stellen, zijn deze:

  • “En wat gebeurde er toen?”
  • “Kun je daar meer over vertellen?”
  • “Hoe voelde je je daarbij?”
  • “Wat doet dat met je?”
  • “Hoe lang speelt dat al?”
  • “Er is dus van alles om je heen gaande. Hoe is dat voor jou?”

4. Vraag wat de ander fijn vindt

Wat de een fijn vindt, vindt de ander misschien niet fijn. En andersom. Misschien vindt je ene collega het heel prettig als je met adviezen komt en constructief meedenkt. Een andere collega heeft daarentegen helemaal niet die behoefte en wil gewoon haar verhaal kwijt.

Nu kun je helaas niet direct ruiken waar iemand behoefte aan heeft. Wat je wél kunt doen, is ernaar vragen. Tast af wat jij voor de ander kunt doen en laat dat bij diegene in plaats van het zelf in te vullen.

thread post over meer inlevingsvermogen

Deze vragen kunnen je helpen om daar zicht op te krijgen:

  • “Wat heb je van mij nodig?”
  • “Wat kan ik voor je doen?”
  • “Wat vind je fijn voor nu?”
  • “Waar heb je behoefte aan in dit gesprek? Alleen een luisterend oor of ook advies?”
  • “Vind je het fijn als ik meedenk over een oplossing?”

5. Erken de gevoelens van de ander

Je hoeft de ander niet op te fleuren, geen concrete adviezen te geven en vaak hoef je ook niet de hele situatie op te lossen. Ook is het niet nodig om een voorbeeld te geven van een eigen situatie waarin je hetzelfde hebt meegemaakt.

Wat je wél kunt doen voor de ander? Eigenlijk is het heel simpel: er gewoon zijn.

Vat samen wat je meekrijgt over de gevoelens van de ander en erken dat je begrijpt dat de situatie lastig is. Pas op met te snelle conclusies en oordeel niet te snel.

Juist als je rekening houdt met de ander en je woorden nog even inslikt, voelt de ander zich gehoord en begrepen.

Empathie tonen voorbeeld zinnen:

  • “Jeetje, dat is heftig. Dat moet heel moeilijk zijn geweest.”
  • “Ik zie dat het je raakt.”
  • “Ik zie dat je je rot/verslagen/verdrietig voelt. Dat begrijp ik heel goed.”
  • “Ik snap dat je er nu doorheen zit.”
  • “Het moet heel moeilijk zijn geweest om…”
  • “Wat naar voor je zeg!”

6. Reflecteer en vat samen

En als laatste: vat liever samen wat de ander zegt; deels in de woorden van de ander. Dat laat zien dat je een actieve luisteraar bent en helpt jou ook om je focus bij het gesprek te houden.

Verder kun je op de woorden van de ander reflecteren door aan te geven hoe iets moet zijn geweest of moet hebben gevoeld. Houd het bij voorkeur kort.

Al met een paar woorden kun je laten blijken dat je het gevoel begrijpt. Door niet te lang zelf aan het woord te zijn, moedig je tegelijkertijd de ander aan om te blijven vertellen. Hoe meer details iemand je vertelt over de situatie, hoe makkelijker het voor jou wordt om inlevingsvermogen te tonen.

Samenvatten en reflecteren kun je bijvoorbeeld doen met deze zinnen

  • “Je voelt je dus … door …”
  • “Eerst gebeurde er dit en toen ook nog dat en toen dat. Dat moet heel zwaar zijn.”
  • “Wat een rotdag heb je gehad! Ik snap dat het heel lastig was.”
  • “Je hebt er dus zelfs al X maanden last van. Jeetje, wat moeilijk.”

Eh… moet je geen oplossing bieden dan?

Heb jij nou een geniale tip om de ander te helpen? En moet je je inhouden om niet direct met je oplossing te komen? Wacht dan toch nog even, totdat je een van de vragen bij punt 3 hebt gesteld.

Het kan zijn dat de ander inderdaad behoefte heeft aan een oplossing. Is dat het geval? Geef dan het liefst op een constructieve manier feedback. Verbind je suggestie aan wat de ander net heeft gezegd en breng het constructief. Dus niet met een wijzend vingertje, wel als een advies waar de ander iets mee kan. Gebruik motiverende gespreksvoering om de ander te stimuleren daadwerkelijk een verandering teweeg te brengen.

Hoe toon je meer begrip voor iemands gevoelens of situatie? Volg eens een cursus Gesprekstechnieken

De eendaagse training Gesprekstechnieken van Tijdwinst.com helpt je om niet alleen beter te praten, maar vooral aandachtiger te luisteren. Je leert:

  • open vragen stellen
  • doorvragen
  • aannames controleren
  • letten op wat iemand verbaal én non-verbaal laat merken.

Daardoor begrijp je beter wat de ander denkt, voelt of nodig heeft, zelfs als diegene dat niet meteen duidelijk uitspreekt.

Tijdens de training oefen je met herkenbare situaties uit je eigen werkpraktijk. En omdat tijdwinst.com werkt met kleine groepen is er ruimte voor persoonlijke feedback en concrete leerdoelen. Dus klaar om een effectievere gesprekspartner te worden? Schrijf je dan nu in voor onze open trainingen of vraag met je team een incompany offerte aan!

review springest gesprekstechnieken training

Conclusie: wat kun je dus doen als je moeite hebt met inleven?

Inlevingsvermogen begint niet bij het vinden van de perfecte reactie, maar bij oprechte aandacht. Je hoeft iemands probleem niet kleiner te maken, het gesprek over te nemen of binnen drie minuten met een briljante oplossing te komen. Vaak help je meer door rustig te luisteren, gevoelens serieus te nemen en te ontdekken waar de ander werkelijk behoefte aan heeft.

Samengevat kun je je inlevingsvermogen vergroten door deze 5 stappen te volgen:

  1. Laat blijken dat je er voor de ander bent.
  2. Luister actief naar de ander.
  3. Stel vragen om meer begrip te kweken.
  4. Vraag naar wat de ander fijn vindt.
  5. Erken de gevoelens van de ander.
  6. Vat samen en reflecteer.

Goed luisteren lijkt misschien passief, maar niets is minder waar. Het vraagt aandacht, geduld en soms de discipline om je geweldige advies nog even voor je te houden. Grote kans dat de ander zich beter begrepen voelt en jij uiteindelijk veel beter weet wat je kunt betekenen.

Inge Martina Nysten,
Communicatie- en marketing manager

Dagelijks handige inzichten? Volg ons op social media!

Volg ons onder andere op Instagram of LinkedIn. Daar krijg je niet alleen handvatten op het gebied van slimmer communiceren, je ontvangt ook de slimme tips waarmee je jouw productiviteit een boost geeft. De laatste artikelen netjes en overzichtelijk in je mailbox ontvangen? Schrijf je dan in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

Leer je liever lezend, lees dan de boeken van time management expert Björn Deusings Elke Dag om 15.00 Uur Klaar ofFull Focus op wat echt belangrijk is. Maak kennis met de beste inzichten uit onze trainingen en leer slimmer werken in plaats van harder.

Lees je al genoeg op je werk? Snap ik. Je kunt onze tips ook meekrijgen in onze Youtube video’s en leerzame Tijdwinst Podcast.

Meer weten?

Lees anders ook eens deze artikelen:

Veelgestelde vragen over inlevingsvermogen

Welke vragen helpen om je beter in iemand te verplaatsen?

Vragen die je helpen om je beter in iemand te verplaatsen, zijn open, nieuwsgierig en zonder oordeel. Bijvoorbeeld:

  • Wat speelt er precies voor je?
  • Hoe voelde dat voor jou?
  • Wat maakte dit zo lastig?
  • Waar maakte je je op dat moment zorgen over?
  • Wat had je gehoopt dat er zou gebeuren?

Hoe ontwikkel je meer empathie op de werkvloer?

Ook in werkgesprekken is empathie tonen van belang. Dit doe je zo:

  • LSD-gesprekstechniek, dus luisteren, samenvatten en doorvragen.
  • Ik-boodschap, dus altijd vanuit jezelf spreken om weerstand te voorkomen.
  • Model van Geweldloze Communicatie waarbij je aangeeft wat je waargenomen hebt, aangeeft wat je voelt, aangeeft waar je behoefte aan hebt en eindigt met een verzoek.
  • Assertief communiceren, dus duidelijk spreken en kort en bondig je boodschap overbrengen.

Hoe helpt actief luisteren bij meer inlevingsvermogen?

Actief luisteren helpt je om beter te begrijpen wat iemand écht bedoelt, voelt en nodig heeft. Je luistert niet alleen naar de woorden, maar let ook op toon, lichaamstaal en wat iemand misschien nog niet hardop zegt. Door vragen te stellen, samen te vatten en je oordeel even uit te stellen, voorkom je dat je te snel conclusies trekt. Zo kijk je minder vanuit je eigen perspectief en verplaats je je makkelijker in de ander.

Hoe krijg ik meer inlevingsvermogen?

Je kunt je meer inleven in een ander door mijn tips eens te volgen:

  1. Toon aan dat de ander op jou kan rekenen.
  2. Geef oprechte aandacht aan wat iemand vertelt.
  3. Vraag door om diens perspectief beter te begrijpen.
  4. Informeer waar de ander behoefte aan heeft.
  5. Neem de emoties van de ander serieus.
  6. Herhaal in je eigen woorden wat je hebt gehoord en geef terug wat je opvalt.

Hoe kan ik mijn empathie verhogen?

Gebruik ten eerste de LSD-methode: geef aandacht, verwoord de kern in je eigen woorden en vraag verder als iets nog niet duidelijk is. Formuleer hierna een ik-boodschap: beschrijf vanuit jouw perspectief wat iets met je doet, zodat de ander minder snel in de verdediging schiet. Pas daarna het model van Geweldloze Communicatie toe. Benoem eerst wat je concreet hebt gezien of gehoord, vertel welk gevoel dat oproept, leg uit wat je nodig hebt en sluit af met een helder verzoek. Communiceer altijd assertief. Zeg duidelijk wat je bedoelt en breng je boodschap beknopt en zonder omwegen over.

Wie zijn wij? | tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat zich specialiseert in slimmer (samen)werken. We bieden door het hele land diverse (online) trainingen aan, variërend van timemanagement, assertiviteit, gesprekstechnieken tot aan snellezen. Nieuwsgierig? Neem dan zeker eens een kijkje op onze website of blogs, en schrijf je in voor één van onze (digitale) trainingen.