Feedback geven op de werkvloer gaat bij veel mensen niet zonder slag of stoot. Van zweetoksels tot rode wangen en van defensieve reacties tot ongemakkelijke situaties: het is hartstikke fijn om in zo’n situatie wat houvast te hebben. Met het DESC-feedbackmodel lukt dat. Volg je deze stappen op, dan zal je merken dat feedback geven helemaal niet zo spannend is.
Wat komt aan bod?
- Feedback op de werkvloer: we krijgen er vroeg of laat mee te maken
- Wat is het DESC-feedbackmodel?
- Waarom werkt het DESC model zo goed bij lastige gesprekken?
- Hoe werkt het DESC-model stap voor stap?
- Hoe pas je het DESC-model toe op de werkvloer?
- Veelgestelde vragen over het DESC-model
Wat is het DESC-feedbackmodel?
Waar staat DESC voor bij feedback? In het kort:
- Describe: je beschrijft concreet wat je ziet gebeuren, zonder te oordelen. Wat doet iemand precies?
- Express: wat doet dit gedrag met jou of welk effect heeft het? Dit gaat over jouw gevoel of ervaring.
- Specify: maak duidelijk wat je wél graag zou willen zien. Dit heldere, concrete en haalbare voorbeeld zou de ander duidelijkheid moeten geven.
- Consequences: wat is het positieve gevolg als iemand het gedrag verandert? Dit maakt ook duidelijk waarom jij feedback geeft.
Je kunt het zien als een stappenplan dat je helpt om feedback te geven zónder dat het ongemakkelijk, aanvallend of vaag wordt. Dat houdt in: geen vage hints, geen passief-agressieve opmerkingen, maar respectvolle communicatie.
Het allerbeste aan dit model? Het focust zich op gedrag en effect, maar niet op iemands persoonlijkheid. Feedback voelt daardoor minder als kritiek, als een persoonlijke aanval. Want laten we eerlijk wezen, dat is vaak waar het bij kritiek misgaat.
Waarom werkt het DESC model zo goed bij lastige gesprekken?
Een lastig gesprek… we kunnen er de avond van tevoren al tegenop zien. Wanneer je iemand wil aanspreken op zijn of haar gedrag, kan je bang zijn voor de reactie van een ander. Het is nooit leuk om iemand uit z’n slof te zien schieten.
De vraag is dan: waarom is het DESC-model effectief bij feedback? Dat zit vooral in het feit dat het structuur brengt in situaties die al snel emotioneel of ongemakkelijk worden. Het DESC-model helpt je om bij jezelf te blijven en concreet te zijn. Je zegt wat je ziet, wat het met je doet en wat je nodig hebt. Punt.
Maar goed, wanneer gebruik je het DESC-model? Dat is heel simpel: wanneer iets je stoort, maar je de relatie wél goed wilt houden. De feedback die je geeft kan over van alles gaan: van een terugkerende irritatie (zoals die collega die wéér te laat komt of een stagiaire die constant op z’n telefoon zit). Kortom, je stoort je aan het gedrag van de ander, maar wil de relatie wel goed houden.
Hoe werkt het DESC-model stap voor stap?
Klinkt goed, toch? Feedback geven zonder de kans op een collega die zich persoonlijk aangevallen voelt, doe je door de stappen van het DESC-model een voor een op te volgen. Ik gaf eerder al aan waar de letters precies voor staan, maar zoom nu iets meer in op de toepassing van het model. Met als doel: ervoor zorgen dat jij de eerstvolgende keer een stuk makkelijker uit je woorden komt.
Dus, hoe geef je feedback of kritiek met het DESC-model?
1. Beschrijf het gedrag (describe)
Het is heel simpel (en zelfs logisch), maar je gaat in de eerste stap het gedrag van je collega omschrijven. Dit doe je heel feitelijk. Dus, gewoon uitleggen wat er precies gebeurt.
Voorbeeld:
“Het valt me op dat je deze week drie keer te laat kwam bij onze teamoverleggen.”
Let op: veel mensen vragen zich af hoe je dit ‘aardig’ brengt. Dus eigenlijk: hoe formuleer je het beschrijvende deel zonder te oordelen? Mensen hebben vaak de neiging om een situatie aan te dikken, om te laten merken dat iets echt vervelend is. Dit wordt gedaan met extra overdreven handgebaren of woorden als “altijd” of “nooit”, iets wat je absoluut wil vermijden. Dit komt namelijk oordelend over en kan ervoor zorgen dat de ontvanger zich aangevallen voelt.
2. Leg uit wat voor effect dit gedrag op jou heeft (express)
Dit klinkt misschien zweverig, maar dat is het totaal niet. Dit is simpelweg hét moment om te vertellen wat het gedrag van de ander met jou doet of welk effect het op je werk heeft. Je praat vanuit jouw ervaring en dat maakt het gesprek ook persoonlijk.
Misschien vraag je je af: wat is het verschil tussen gevoel uitspreken en beschuldigen in het DESC model? Omdat jij het op jezelf betrekt (dus vanuit de ik-vorm spreekt), zal het voor de ander minder als een beschuldiging overkomen.
Voorbeeld:
“Wanneer je vaak te laat komt, merk ik dat ik me eraan begin te ergeren, omdat we steeds later kunnen starten.”
In deze video legt senior trainer Patrick van der Gulik je uit welke woorden je nog meer niet moet gebruiken tijdens feedback geven.
3. Geef aan hoe je het wél graag ziet (specify)
Nu wordt het concreet. Wat verwacht je van de ander? Hoe ziet het gewenste gedrag eruit? En wat zou je helpen?
De vraag is alleen: hoe concreet moet je zijn bij het aangeven van het gewenste gedrag? Dat zit ‘m vooral in de lengte van je verhaal. Draai niet om de hete brij heen, maar zeg gewoon waar het op staat. Zo voorkom je ook een hoop miscommunicatie.
Voorbeeld:
“Ik zou het fijn vinden als je voortaan op tijd komt, zodat we samen meteen kunnen beginnen.”
4. Benoem de gevolgen (consequences)
De ander wil natuurlijk wel weten waar hij of zij het voor doet. Jij hebt hier een duidelijk antwoord op, omdat je de positieve gevolgen beschrijft. Je vertelt precies wat er gaat gebeuren als de ander z’n gedrag aanpast.
En onthoud hier: blijf wel realistisch en overdrijf niet.
Voorbeeld:
“Dan kunnen we efficiënter werken en voelt het voor mij ook meer als een gezamenlijke inspanning.”
Wat doe je als de ander defensief reageert op DESC feedback?
Hoe je het ook went of keert: het blijft voor sommige mensen ingewikkeld om feedback te krijgen. Ook al breng je je verhaal op de juiste manier, heb je alsnog geen controle op de reactie van een ander.
Onthoud daarom meteen het volgende: een defensieve reactie zegt vaak meer over de ander dan over jou.
Maar goed, hoe ga je er dan mee om? En hoe reageer je?
- Blijf rustig en kalm. Ga niet mee in de hysterie van de ander.
- Luister eerst. Laat de ander uitspreken zonder te onderbreken. Vaak helpt het al als iemand zich gehoord voelt.
- Blijf bij de feiten. Vermijd emoties of aannames die de situatie nog verhitter kunnen maken.
- Herhaal je boodschap kort. Het kan helpen om de ander een simpele herhaling van de DESC-stappen te geven. Gewoon kort en bondig, puur om het bij de ander te laten landen.
- Stel open vragen. Start een gesprek in plaats van een verhitte discussie. Stel vragen als: “Hoe zie jij dit? of “Wat zou jou helpen om het anders te doen?”
Hoe pas je het DESC-model toe op de werkvloer?
Nu je weet hoe het DESC-model werkt (en je óók stappen bij de hand hebt om met een heftige reactie om te gaan) is het tijd om in te zoomen op de werkvloer. Want eh… hoe gebruik je het DESC-model in een gesprek met een collega? Of hoe pas je het DESC feedbackmodel toe in een hiërarchische relatie?
Allereerst is het logisch dat je niet met een briefje bij de hand een gesprek ingaat. Kortom, je hoeft de letters D, E, S, C niet op je hand te schrijven als geheugensteuntje. Ik houd je niet tegen, maar je kunt het ook op een andere manier implementeren: gewoon ouderwets oefenen!
Probeer voordat je een gesprek in gaat je boodschap al te herhalen, waarbij je vooral de focus legt op de ik-vorm. Probeer het ook kort te houden, omdat de ander hier ook veel meer baat bij heeft. Eén voorbeeld is genoeg, omdat je feedback anders ook aanvallend over kan komen.
Praktische tips die onnozel lijken, maar het niet zijn:
- Schrijf de feedback die je wil geven op met pen en papier. Ben je te lang aan het schrijven en doet je hand pijn? Dan is je verhaal te lang, dus moet je inkorten.
- Spreek de feedback die je wil geven (uiteraard volgens het DESC-model) in een voice-memo naar jezelf. Luister het terug en beoordeel je verhaal.
- Oefen de feedback volgens het DESC-model bij je partner of een goede vriend. Vraag hoe de ander vindt dat jij overkomt.
Geloof mij: hoe vaker je dit doet, hoe beter de DESC-manier in je hoofd implementeert.
Zo kan je, zelfs wanneer je het DESC-feedbackmodel in een hiërarchische relatie moet toepassen, op een goede manier feedback geven. Want ja, het DESC-model werkt ook prima richting een leidinggevende, maar hier is nuance belangrijk. Focus dus nóg meer op feiten en effect.
Een ster worden in het geven van feedback? Volg een cursus
Wil je nóg beter worden in het geven én ontvangen van feedback? Onze training biedt je alle tools om feedback te geven en krijgen. In – ja echt – één dag leer je van onze feedback-experts hoe je een duidelijke en krachtige gesprekspartner wordt op de werkvloer. Hoe je emoties beheerst en met duidelijke communicatie je punt kunt maken. Tijdens de cursus feedback geven krijg je een beeld bij het vinden van een oplossing en verbetering middels een feedbacksessie.
Conclusie
Kun je het DESC-model gebruiken bij lastige gesprekken? Het antwoord is: ja. Feedback geven hoeft echt niet altijd klamme handen of rode wangen te veroorzaken. Met het DESC-model heb je een houvast om lastige gesprekken respectvol, duidelijk en menselijk te voeren. Je blijft weg van verwijten, richt je op gedrag in plaats van persoonlijkheid en zegt wél wat je dwarszit, zonder de ander te kwetsen.
Door te beschrijven wat je ziet, te delen wat het met je doet, concreet te zijn over wat je wilt en het gevolg te benoemen, maak je feedback behapbaar voor jezelf én voor de ander. Ja, soms reageert iemand defensief. Dat hoort erbij. Maar juist dan helpt DESC je om rustig te blijven en het gesprek open te houden. Of je nu feedback geeft aan een collega, een stagiair of je leidinggevende: hoe vaker je het model oefent, hoe natuurlijker het wordt.
Natasja Bartholomé,
High performance blogger
Veelgestelde vragen over het DESC-model
-
Wanneer gebruik je het DESC model en wanneer juist niet?
Het DESC-model gebruik je wanneer je feedback wilt geven op het gedrag van de ander en de relatie belangrijk is. Denk aan terugkerende irritaties of samenwerkingen die stroef verlopen. Wanneer je het beter niet kunt gebruiken? Bij heftige emoties die eerst moeten zakken. Geloof mij: dan kan zelfs het DESC-model beter even wachten.
-
Hoe verschilt het DESC feedbackmodel van andere feedbackmodellen?
Waar veel feedbackmodellen blijven hangen in alleen ‘wat ging goed en wat kan beter’, helpt het DESC-model je om ook je gevoel, je wens én het gevolg te benoemen, net zoals het 4G-model. Het is daardoor een stuk efficiënter en respectvoller. Je zegt niet alleen wat er gebeurt, maar ook waarom het ertoe doet.
-
Welke fouten maken mensen het vaakst bij het gebruik van het DESC model?
De meest gemaakte fouten zijn dat mensen tóch gaan oordelen in plaats van beschrijven (“je bent altijd te laat” is hier zo’n voorbeeld van). Het woordje ‘altijd’ kan hierin de boosdoener zijn. Ook kunnen mensen te vaag blijven over wat ze willen of hun gevoel overslaan omdat dat ‘onprofessioneel’ zou zijn. Iets wat misschien wel de grootste valkuil is: het DESC gebruiken terwijl de emotie nog te hoog zit. Op zo’n moment kun je beter allebei een momentje nemen om het gesprek later weer op te pakken.
Wie zijn wij? | Tijdwinst.com
Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat gespecialiseerd is in slimmer (samen) werken. Daarvoor bieden we je diverse (online) trainingen aan. Van time management tot snellezen. Nieuwsgierig? Bezoek onze website of blogs en schrijf je snel in voor een van onze trainingen.
