Je mailbox geeft een bliepje. Je collega’s hebben ‘even’ iets nodig. Er staat weer een nutteloos overleg op de planning. Ondertussen moet jij echter ook nog aan jouw taken werken. Geen wonder dat je aan het eind van de dag leeg bent, terwijl je niet eens weet wat je precies hebt afgemaakt. Overprikkeling heet dat ook wel en het sluipt er vaak zo maar even in op je werkdag. Tijd om je aandacht terug te pakken met mijn 10 tips.
Wat komt aan bod:
- Wat is overprikkeling precies?
- Wat zijn de symptomen van overprikkeling?
- Wat veroorzaakt overprikkeling?
- Wat zijn de gevolgen van chronische overprikkeling?
- Waar waarschuwt onderzoek voor?
- Hoe kun je overprikkeling verminderen? 10 stappen naar een rustig hoofd
- Veelgestelde vragen over overprikkeling
Volg Tijdwinst.com als betrouwbare bron in Google
Wat is overprikkeling precies?
Overprikkeling op het werk ontstaat wanneer prikkels, taken en verwachtingen zich sneller opstapelen dan jij ze kunt verwerken, ordenen en begrenzen. Je brein moet meer informatie, indrukken of verwachtingen verwerken dan het op dat moment aankan.
Voorbeelden van prikkels:
- binnenkomende mails
- naderende deadlines
- vele meetings
- overvol hoofd
- geluiden van buitenaf, zoals bellende collega’s of langs stampende bouwvakkers
Overprikkeling is dus niet hetzelfde als ‘druk zijn.’ Druk zijn gaat over de hoeveelheid werk die je op je bordje hebt. Druk zijn zit vooral in je planning. Je hebt te veel taken, afspraken of verantwoordelijkheden of in ieder geval: het voelt zo. Overprikkeling slaat daarentegen op de mate van verwerking die je brein moet gaan doen. Geluiden komen harder binnen, vragen voelen als te veel, je hoofd zit vol en zelfs iets simpels als een mail beantwoorden kan voelen alsof iemand je vraagt een brug te bouwen. Je kunt dus best overprikkeld raken zonder dat per se je agenda vol staat.
En druk zijn is ook helemaal niet hetzelfde als productief zijn. Time management experts Patrick van der Gulik en Björn Deusings spreken hier uitgebreid over in deze aflevering van de Tijdwinst Podcast.
Als je vaker overprikkeld raakt, betekent dat ook niet dat je zwak, labiel of hoogsensitief moet zijn. Iedereen kan namelijk overprikkeld raken, wanneer input, druk en herstel uit balans zijn. Het zegt helemaal niks over je mentale welzijn.
Ik wil dit wel even nuanceren met: dit betekent niet dat rust nemen de directe oplossing is. Mensen denken namelijk dat rust nemen altijd overprikkeling verhelpt, maar dat werkt tot een zekere mate zo. Maak jij namelijk geen betere werkafspraken of geef jij niet tijdig je grenzen aan, dan loopt je hoofd binnen no time opnieuw vol. Beter dus overprikkeling bij de bron aanpakken en niet alleen de symptomen…
Wat zijn de symptomen van overprikkeling?
Hoe voelt overprikkeling nou? Ik denk dat je het kunt herkennen aan deze 7 signalen:
- licht of geluid komt harder binnen
- je bent vermoeid
- je bent sneller boos of geïrriteerd
- je hebt de neiging om te huilen
- nieuwe informatie opnemen kost moeite
- je bent vergeetachtig
- je focus is moeilijk te behouden
Als je echt overprikkeld bent, herken je vast een of meerdere van deze symptomen, maar hoe kan het ontstaan? Wat gaat er mis in je gedrag en denken?
Wat gaat er mis in je gedrag en denken?
Tijdens de trainingen die ik geef kan ik drie “fouten” aanwijzen bij kenniswerkers die snel overprikkeld raken:
- time management fout
- assertiviteitsfout
- fout op gebied van persoonlijke effectiviteit
1. Time management fout
Overprikkeling komt niet alleen doordat er veel op je afkomt. Het komt vaak ook doordat je de dag laat bepalen door alles wat binnenkomt. Een mailtje hier, een appje daar, een collega aan je bureau en nog even snel een Teams-meeting voeren. Voor je het weet, ben je de hele dag aan het reageren op binnenkomende prikkels, terwijl je eigen prioriteiten ergens onderaan je lijstje bungelen. Je geeft namelijk je aandacht weg aan alles wat hard roept en urgent lijkt en meestal is dat niet hetzelfde als wat belangrijk is.
2. Assertiviteitsfout
Overprikkeling kan ook een fout in je assertiviteit zijn. Je zegt te snel ja, omdat je aardig wilt zijn, snel wilt helpen of geen gedoe wilt hebben. Logisch, op dat moment voelt dat als de makkelijkste keuze. Alleen zit jij daarna met een volle agenda, een vol hoofd en nul ruimte voor jezelf.
Assertief zijn betekent dat je eerder aan de bel trekt. Eerder voor jezelf opkomt en je grenzen aangeeft. Dus niet pas wanneer je al overloopt, kortaf wordt of je laptop het liefst uit het raam gooit, maar zodra je merkt: dit past er eigenlijk niet meer bij.
3. Fout op gebied van persoonlijke effectiviteit
Overprikkeling kan ook een fout in je persoonlijke effectiviteit zijn. Je bent de hele dag aan het reageren en het voelt alsof je lekker bezig bent. Chapeau! Alleen… reageren is niet hetzelfde als voortgang. Je verwart druk zijn met productief zijn en dat is precies waar het misgaat. Want ondertussen bepaal jij je dag niet meer zelf, maar laat je je meeslepen door alles wat binnenkomt. Effectief werken betekent dat je vooral kijkt naar wat echt belangrijk is en dat uitvoert. En je zult zien… dat is niet dat ene mailtje of chatberichtje.
Wat veroorzaakt overprikkeling?
Overprikkeling ontstaat meestal door een combinatie van interne en externe oorzaken. Overprikkeling ontstaat namelijk meestal niet door maar één ding, maar door een stapel kleine prikkels die zich de hele dag opstapelen. Extern kan dat komen door meldingen, mails, drukte, geluid, vergaderingen, vragen van collega’s of een overvolle agenda.
Intern gebeurt er echter ondertussen net zo veel. Je hoofd blijft doordenken, je wilt alles goed doen, je voelt verantwoordelijkheid voor te veel zaken of je blijft malen over wat nog moet. En juist die combi van prikkels maakt het lastig voor je brein om de boel goed te verwerken. System overload!
Waarom ben ik zo snel overprikkeld?
Een aantal interne oorzaken van overprikkeling zie ik terug in:
- Geen vaste verwerkingsmomenten: als je geen vaste verwerkingsmomenten hebt voor je mail, dan ben je sneller geneigd om je mailbox te openen zodra je een notificatie ontvangt.
- Geen vaste focusblokken: als je je belangrijke taken niet plant op vaste focusmomenten, dan worden die heel snel verschoven en uitgesteld. Terwijl dit juist het belangrijke werk voor jou is.
- Geen ‘nee’ durven zeggen: je zegt te vaak ‘ja’ om anderen te pleasen, waardoor je eigen taken maar ook verwachtingen en sociale verplichtingen zich opstapelen.
- Te weinig herstelmomenten: je neemt te weinig pauze door de dag heen om weer op te laden. Bovendien houd je ook geen rekening met overgangsmomenten tussen taken, zodat je van de ene meeting in de ander rolt.
- Alles proberen te onthouden: je geheugen heeft hulp nodig met een extern systeem om dingen te onthouden. Je brein is namelijk niet ontwikkeld om dingen te onthouden. Een vol hoofd is daarom vaak een slecht ingericht extern systeem.
Wat is de externe oorzaak van overprikkeling?
Overprikkeling heeft vaak ook externe oorzaak. Niet slechts een, maar een combinatie van meerdere oorzaken, zoals:
- Digitale onderbrekingen: vragen de hele dag om je aandacht. Denk aan notificaties van social media, mail, apps en andere meldingen.
- Sh*tload aan meetings: vooral vergaderingen zonder duidelijke agendapunten en zonder duidelijke uitkomst veroorzaken mentale ruis.
- Onduidelijke prioriteiten: alles wat urgent binnenkomt, voelt dan alsof het meteen moet, terwijl het voor jou helemaal niet belangrijk hoeft te zijn. Zo werk je vooral andermans lijstje af en raakt je eigen agenda ondergesneeuwd (en je hoofd overvol).
- Hoge werkdruk: als je veel werk hebt en weinig zelf kunt bepalen over de indeling ervan, dan voel je je alsof je constant achter de feiten aanloopt en nauwelijks regie hierover hebt.
- Rumoerige werkplek: open kantoortuinen of rumoerige werkplekken zorgen voor geluidsoverlast en beweging, die ongemerkt toch je aandacht trekken.
- Emotioneel beladen communicatie: gesprekken met kritiek, spanningen, onduidelijke verwachtingen of lastige klanten zorgen voor emotie en vragen hierdoor voor meer verwerkingspower van je brein.
Dit bericht op Instagram bekijken
Wat is de rol van fysieke en mentale aandoeningen bij overprikkeling?
Overprikkeling ontstaat eigenlijk als je brein de informatie die het binnenkrijgt niet kan verwerken, omdat het overbelast is. Dit kan ook een gevolg zijn van aandoeningen, zoals autisme, HSP of ADHD. Maar ook niet-aangeboren aandoeningen, zoals hersenschuddingen, beroertes of whiplashes, kunnen overprikkeling veroorzaken.
Ook je fysieke en mentale welzijn kunnen overprikkeling tot gevolg hebben. Als je last hebt van angststoornissen of je bent depressief, dan kunnen licht en geluid veel intenser binnenkomen dan normaal. Ook chronisch slaaptekort en hormonale schommelingen kunnen je gevoeliger maken voor prikkels.
Wat zijn de gevolgen van chronische overprikkeling?
Chronische overprikkeling zorgt ervoor dat je systeem te lang ‘aan’ blijft staan. Daardoor blijft je zenuwstelsel te lang onder spanning staan en blijft je lichaam stress-stoffen aanmaken, zoals cortisol. Dat kost veel energie, zowel mentaal als lichamelijk, waardoor klachten zich langzaam opstapelen. Denk aan moeite met focussen, diepe vermoeidheid, aanhoudende onrust, burn-outklachten, een hoofd dat minder scherp werkt, slecht slapen, een lagere weerstand en stemmingsklachten.
Voor je werk houdt dit het volgende in:
- concentratieverlies
- sneller geïrriteerd
- uitstelgedrag
- meer fouten
- piekergedrag
- moeite met beslissingen nemen
Waar waarschuwt onderzoek voor?
In de vorige paragraaf gaf ik al kort aan dat mensen die prikkels sneller verwerken en overbelast raken, meer stresshormonen aanmaken wat kan leiden tot burn–outachtige klachten. Aanwezige studies en onderzoeken bevestigen mijn stelling;
Van den Boogert et al. onderzochten in 2022 116 werknemers in een Nederlandse ggz-instelling. De onderzoekers keken naar sensorische prikkelverwerking, ervaren stress en burn-outklachten. Hun conclusie: hogere scores op sensorische gevoeligheid en lage registratie hingen samen met meer ervaren stress en meer kernsymptomen van burn-out. Sensorische overgevoeligheid hing ook samen met secundaire burn-outklachten.
Ook psychologen Golonka en Gulla onderzochten in 2021 bij 516 werknemers de relatie tussen prikkelgevoeligheid en occupational burnout, met als doel te analyseren of gevoeligheid een voorspeller kan zijn van burn-outklachten vooral met uitputting en mentale afstand tot het werk. Niet elke gevoeligheid werkt hetzelfde: emotionele reactiviteit vergrootte het risico op klachten, terwijl het opmerken van subtiele signalen mogelijk juist beschermend kan werken. Met andere woorden: gevoeligheid is niet het probleem op zich, maar langdurige emotionele overbelasting kan dat wél worden.
Wat zegt het RIVM?
En de cijfers van het RIVM onderbouwen dit probleem ook:
- 20,7% van de werknemers burn-outklachten. Blijf je te lang in een omgeving waarin je continu ‘aan’ staat, weinig herstelmomenten hebt en steeds meer prikkels moet verwerken? Dan kan overprikkeling een waarschuwingssignaal zijn dat je brein herstel nodig heeft, voordat tijdelijke overbelasting verandert in structurele uitputting.
- 8,2% van het meest recente ziekteverzuim door psychische klachten, overspannenheid en burn-out kwam. Dit maakt duidelijk dat mentale belasting concrete gevolgen heeft voor organisaties.
- 16% van de werknemers in 2024 een stressvolle baan had met hoge taakeisen en weinig autonomie. Dit laat zien dat prikkels beter te dragen zijn, als mensen regie ervaren in hun werk.
Door het WHO wordt de burn-out zelfs gezien als een beroepsfenomeen waar chronische werkstress is ontstaan door onsuccesvol energiemanagement. Dit laat volgens mij wel zien dat structuur, autonomie en grenzen ertoe doen.
Hoe kun je overprikkeling verminderen? 10 stappen naar een rustig hoofd
Overprikkeling tegengaan begint dus niet met harder je best doen, maar met beter filteren wat je toelaat. Je hoeft niet op elke mail meteen te reageren, niet ieder verzoek direct op te pakken en niet elk geluidje van je telefoon serieus te nemen. Want hoe meer jij je dag laat bepalen door alles wat binnenkomt, hoe sneller je hoofd verandert in een browser met 38 tabbladen open. Hoe je dat concreet aanpakt? Met deze 10 praktische stappen:
- Breng je prikkels in kaart.
- Onderscheid goede prikkels van ruis.
- Plan je belangrijkste werk in.
- Zet notificaties uit.
- Werk met vaste verwerkingsmomenten.
- Zorg na meetings voor overgangsmomenten.
- Noteer losse gedachten in een extern systeem.
- Stel assertief grenzen.
- Maak herstel onderdeel van je werkdag.
- Bespreek structurele overprikkeling met je leidinggevende.
1. Breng je prikkels in kaart
Begin niet meteen met willekeurige oplossingen, maar kijk eerst waar de prikkels vandaan komen. Noteer één werkdag lang wat er allemaal binnenkomt: mail, geluid, overleg, collega’s, deadlines, telefoon of je eigen gedachten. Pas als je ziet wat jou leegtrekt, kun je gericht ingrijpen.
2. Onderscheid goede prikkels van ruis
Niet elke prikkel is direct een probleem. Een collega die iets vraagt, een mail die binnenkomt of een gedachte die tussendoor opduikt, hoort soms gewoon bij je werkdag. Het probleem ontstaat pas wanneer elke prikkel automatisch voorrang krijgt. Reactief werken dus, want dit houdt je bij die eerdergenoemde keien vandaan.
In deze video legt directeur van tijdwinst.com, Björn Deusings, je uit hoe je regen reactief werken opstaat.
Maak daarom bewust verschil tussen wat urgent lijkt en wat echt belangrijk is. Een rood bolletje bij je mail voelt misschien dringend, maar betekent niet automatisch dat je alles moet laten vallen. Een deadline voor vandaag verdient waarschijnlijk meer aandacht dan een losse vraag die ook morgen beantwoord kan worden. Door te prioriteren, geef je je brein minder losse eindjes om achteraan te rennen.
Kies liever een paar momenten waarop je bewust reageert op mail, telefoontjes of vragen van collega’s. De rest van de tijd werk je aan wat op dat moment de meeste waarde heeft. Zo haal je niet alle prikkels uit je dag, maar wel de automatische macht die ze over je aandacht hebben.
3. Plan je belangrijkste werk in
Om toch even terug te komen op die keie, zoals Björn die ook bespreekt in zijn tweede bestseller Full Focus op wat echt belangrijk is: plan die in. Zo worden ze niet vergeten en kunnen collega’s rekening houden met jouw focusmodus. Ik hanteer altijd de stelregel:
- Taken die korter duren dan 30 minuten zet je op je takenlijst.
- Taken die langer duren dan 30 minuten zet je in je agenda.
- Afspraken en reistijd zet je in je agenda.
- Bundel taken samen in een tijdsblok
Bijvoorbeeld:
- Van 9-13 uur: schrijven artikel
- Van 13:30-15:30: overleg
- Van 16-17 uur: administratieve taken
- Van 17-17:30: mailbox OHIO’en
4. Zet notificaties uit
Notificaties leiden je af van je deep work. Ze halen je uit je focus en zorgen ervoor dat je brein constant moet switchen tussen taken. Dit kost onnodige energie. Bovendien kost het je brein ongeveer 23 minuten om na iedere verstoring weer in de focusmodus te komen. En bij iedere notificatie begint die teller opnieuw.
5. Werk met vaste verwerkingsmomenten
Werk met vaste checkmomenten van je mailbox (en andere communicatiekanalen), bijvoorbeeld 2 tot 4 keer per dag, afhankelijk van je functie, je teamafspraken en hoe snel je écht moet reageren. Dat laatste stuk is belangrijk, want veel dingen voelen dringend doordat ze een notificatie geven, niet doordat ze ook echt direct aandacht nodig hebben.
Door vaste momenten te kiezen, maak je meteen je bereikbaarheid voorspelbaar. Collega’s weten wanneer ze antwoord kunnen verwachten en jij hoeft niet elke ping, pop-up of vetgedrukt onderwerp meteen te volgen. Spreek wel even met je team af wat wél via spoed mag lopen.
6. Zorg na meetings voor overgangsmomenten
Plan niet alleen je afspraken in, maar kijk ook naar wat er direct daarna gebeurt. Veel mensen rennen van overleg naar overleg, klappen hun laptop dicht, openen meteen de volgende meeting en hopen dat hun hoofd vanzelf wel bijspringt… Alsof dat ooit gebeurt!
Bouw daarom bewust overgangsmomenten in na overleg. Plan 5 tot 10 minuten tussen afspraken om acties te noteren, losse punten uit je hoofd te halen en even te schakelen naar wat er daarna nodig is. Dat klinkt klein, maar het voorkomt dat elk gesprek als een open tabblad in je hoofd blijft staan. Je weet wel, zo’n rijtje mentale tabbladen met ‘nog iets terugkoppelen’, ‘besluit checken’, ‘mail sturen’, ‘vraag aan collega’ en ergens daaronder nog je eigen werk dat ook graag een beetje aandacht wil.
Door na elk overleg kort op te ruimen, voorkom je dat je brein de rest van de dag alles tegelijk probeert vast te houden. Noteer dus wat je moet doen, beslis wat later kan en sluit het gesprek ook echt af voordat je het volgende instapt.
7. Noteer losse gedachten in een extern systeem
Stop ook eens een keer met je hoofd te gebruiken als opslagplaats voor alles wat nog ergens, ooit, misschien aandacht nodig heeft. Taken, ideeën, zorgen, losse opmerkingen, halve plannen en dat ene ‘niet vergeten om straks nog even te kijken’ lijken klein, maar samen maken ze je hoofd behoorlijk druk.
In deze video legt senior time management trainer, David Bakker, je uit hoe je een takenlijst opstelt.
Gebruik daarom een externe opvangbak voor alles wat tussendoor opkomt. Dat kan een takenlijst zijn, een notitie-app, een fysiek notitieboek of een ander systeem dat jij vertrouwt. Het gaat er niet om dat het fancy is, het gaat erom dat je brein weet: dit staat ergens veilig, ik hoef het niet vast te houden. Noteer dus direct wat je nog moet doen, wat je wilt onthouden of waar je later rustig naar moet kijken.
Je hoofd is namelijk bedoeld om mee te denken, niet om alles in op te slaan. Toch behandelen we het vaak alsof het een combinatie is van agenda, archiefkast en projectmanager. Geen wonder dat het daarboven soms wat vol voelt.
8. Stel assertief grenzen op.
Geef op tijd aan wat je nodig hebt, waar je grens ligt en wat wel of niet haalbaar is. Dat kan simpel klinken, maar veel mensen blijven toch maar ja zeggen, omdat ze niemand willen teleurstellen. Ondertussen stapelen de taken, vragen en verwachtingen zich op. Je brein moet alles verwerken, onthouden en oplossen.
Door duidelijker te zeggen: ‘Dit lukt vandaag niet’, ‘Ik heb eerst meer informatie nodig’ of ‘Ik kan dit oppakken, maar dan schuift iets anders op’, creëer je rust en overzicht. ‘Nee’ zeggen is dan geen afwijzing, maar een manier om je aandacht, energie en kwaliteit te beschermen. And trust me: daar hebben je collega’s uiteindelijk veel meer aan dan aan iemand die telkens ‘ja’ zegt en overloopt.
9. Maak herstel onderdeel van je werkdag
Herstel koppel je vaak meer aan het eind van je werkdag. Maar het is beter herstel ook onderdeel van je werkdag te maken. Het is tussentijds onderhoud van je brein, zodat die tussen alle taken zich kan opladen.
Denk aan:
- een korte wandeling tussen twee taken
- een paar minuten ademruimte na een intens overleg
- lunch zonder scherm
- een korte focus-reset voordat je aan iets nieuws begint
Juist die kleine herstelmomenten voorkomen dat prikkels zich de hele dag blijven opstapelen. Je hoeft daarvoor niet meteen een yogamat naast je bureau uit te rollen of een stilte-retraite te boeken tussen twee Teams-calls. Het gaat erom dat je je brein af en toe laat landen. Even weg van het scherm, even niet reageren en even geen nieuwe informatie naar binnen duwen. Plan herstel daarom net zo bewust als werk. Zet bijvoorbeeld een blokje in je agenda.
10. Bespreek structurele overprikkeling met je leidinggevende
Kijk ook eerlijk naar de vraag of het probleem nog wel op jouw bord thuishoort. Natuurlijk kun je zelf veel doen: beter plannen, vaker pauzeren of scherper prioriteren. Maar als je elke week opnieuw vastloopt in te veel overleg, te veel spoedjes of onduidelijke verwachtingen, dan is het geen persoonlijk planningsfoutje meer. Dan is het tijd om het te bespreken met je leidinggevende of met je team.
Benoem wat er gebeurt, waar de druk ontstaat en welk effect dat heeft op je werk.
Bijvoorbeeld:
‘Ik merk dat de combinatie van ad-hoc vragen, overleg en deadlines ervoor zorgt dat ik nauwelijks nog geconcentreerd werk kan doen.’
Daarmee maak je het probleem zichtbaar, zonder meteen met verwijten te strooien. Structurele overprikkeling vraagt vaak om structurele afspraken: minder overleg, duidelijkere prioriteiten of meer ruimte voor focuswerk.
Wil je minder prikkels? Leer je grenzen aangeven met een cursus Assertiviteit
Een bonustip die ik je mee kan geven, is eens onze eendaagse training Assertiviteit te volgen. Hier kun je namelijk leren ‘nee’ te zeggen en hoe je je grenzen op assertieve wijze duidelijk kunt maken. Daarnaast leren onze assertiviteitstrainers je voor jezelf op te komen, juist op momenten waarop je normaal inslikt, doorwerkt of tóch weer ja zegt terwijl je hoofd allang nee roept.
Na onze training Assertiviteit blijf je niet hangen in onduidelijke afspraken, vage verwachtingen of werkdruk die steeds op jouw bord belandt. Je leert assertief communiceren, zodat anderen beter weten waar ze aan toe zijn en jij meer rust houdt in je hoofd.
Klaar dus met steeds maar weer overprikkeld te raken op je werk? Meld je dan aan voor onze eendaagse assertiviteitstraining!
Conclusie: overprikkeling los je niet op met alleen rust, maar met meer regie
Overprikkeling op het werk ontstaat meestal niet door slechts één drukke dag, één vervelende meeting of één praatgrage collega. Het is vaak het gevolg van te veel prikkels, te weinig herstel, onduidelijke verwachtingen en een werkdag die vooral wordt bepaald door wat er binnenkomt. Je hoofd raakt vol, je focus verdwijnt en zelfs kleine taken voelen ineens groter dan ze zijn. Je brein kan dit niet allemaal verwerken.
De oplossing zit daarom niet alleen in rust nemen, maar vooral in slimmer filteren:
- Breng in kaart welke prikkels jou leegtrekken.
- Plan je belangrijkste werk bewust in.
- Werk met vaste verwerkingsmomenten.
- Zet notificaties uit.
- Gebruik een extern systeem voor losse gedachten.
- Geef eerder je grenzen aan.
- Merk je dat overprikkeling steeds terugkomt? Bespreek het dan ook met je leidinggevende of team, want structurele druk vraagt om structurele afspraken.
Begin nu eens klein, kies één maatregel die je deze week gaat toepassen en kijk wat dat doet voor je rust, focus en werkplezier. Je hoofd hoeft geen opslagruimte, callcenter en crisismanager tegelijk te zijn. Gelukkig maar. Nu is het tijd om dit simpele gegeven te onthouden.
Ghislen Nysten,
Senior trainer
Veelgestelde vragen over overprikkeling
-
Wat zijn de vier fases van overprikkeling?
De 4 fasen van overprikkeling zijn:
- Fase 1: Scherpte en betrokkenheid. Prikkels komen sterker binnen dan normaal, maar je hebt nog voldoende energie. Je voelt je alert, aanwezig en gemotiveerd.
- Fase 2: Doorgaan en gevoeliger worden. De hoeveelheid prikkels loopt op en de spanning in je systeem groeit mee. Je merkt minder goed waar je grens ligt en reageert sneller op stressvolle situaties.
- Fase 3: Afstand en innerlijke overbelasting. Je zenuwstelsel krijgt te veel te verwerken. Je wordt moe, sneller geïrriteerd of gefrustreerd en helder nadenken wordt lastiger. Ook keuzes maken voelt ineens als hogere wiskunde, zonder rekenmachine.
- Fase 4: Afsluiten en leeg raken. De overprikkeling is nu compleet. Je brein gaat op slot, waardoor je je vlak, verlamd of juist emotioneel overspoeld kunt voelen.
-
Kan overprikkeling overgaan?
Niet vanzelf. Het is namelijk een teken dat je brein meer info binnenkrijgt dan het kan verwerken. Je kunt er wel wat aan doen. Het begint met herkennen waar jij precies op vastloopt. Merk je dat prikkels je snel te veel worden? Zet dan bewust rustige momenten in je planning en oefen met duidelijk aangeven waar je grens ligt, bijvoorbeeld door op tijd ‘nee’ te zeggen.
-
Hoelang kan overprikkeling duren?
Hoe snel je herstelt, is voor iedereen anders. Soms ben je na een paar uur weer wat opgeknapt, soms heeft je systeem meerdere dagen nodig om tot rust te komen. Speelt overprikkeling al langere tijd, bijvoorbeeld door een burn-out of niet-aangeboren hersenletsel? Dan kan herstel meer tijd vragen en is hulp van een professional soms geen overbodige luxe.
-
Wat helpt direct als je overprikkeld bent?
Hiervoor kan ik je 10 tips geven:
- Krijg helder welke prikkels je allemaal binnenlaat.
- Maak verschil tussen wat je helpt en wat vooral lawaai veroorzaakt.
- Blokkeer tijd voor je belangrijkste taken.
- Schakel meldingen zoveel mogelijk uit.
- Verwerk berichten, mails en losse input op vaste momenten.
- Neem na overleggen bewust even tijd om om te schakelen.
- Zet rondzwervende gedachten in een betrouwbaar extern systeem.
- Geef duidelijk aan waar jouw grens ligt.
- Laat herstel terugkomen in je normale werkdag.
- Kaart terugkerende overprikkeling aan bij je leidinggevende.
-
Hoe helpt grenzen stellen bij overprikkeling?
Grenzen stellen helpt bij overprikkeling, omdat je daarmee voorkomt dat je hoofd de hele dag openstaat voor alles en iedereen. Veel overprikkeling ontstaat namelijk niet alleen door drukte, maar vooral doordat je voortdurend beschikbaar bent en altijd ‘ja’ zegt. Door duidelijk aan te geven wat wel en niet kan, breng je rust in je dag. Je beschermt je focus, je energie en je hersteltijd. Dat kan heel praktisch zijn: zeggen dat je later op een vraag terugkomt, een overleg afslaan waar je niets hoeft te halen of brengen, je pauze niet opofferen voor een ‘klein dingetje’ of aangeven dat je vandaag geen ruimte hebt voor extra werk.
Wie zijn wij? | Tijdwinst.com
Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat mensen helpt slimmer en efficiënter (samen)werken. Door het hele land geven we (online) trainingen, zoals time management, assertiviteit, gesprekstechnieken en snellezen. Benieuwd wat we voor jou kunnen betekenen? Bekijk onze website en blog of schrijf je in voor een van onze (digitale) trainingen.
