10 tekenen dat een teamlid liegt | Leugens herkennen

Leugens herkennen

Je gaat altijd uit van het goede in de mens. Zeker wanneer het op jouw team aankomt. Dat zijn stuk voor stuk hardwerkende, enthousiaste mensen die elk het beste met het bedrijf voor hebben. Toch heeft er zich een narigheid voorgedaan. Iets kleins eigenlijk, maar doordat een collega de waarheid verzwijgt wordt het probleem groter dan wat het zou moeten zijn. Of hij liegt? 10 indicaties waaraan je kunt zien of hij wel (of toch niet) de waarheid spreekt.

De presentjes die jullie jaarlijks opsturen naar jullie meest trouwe klanten zijn nog niet aangekomen. No biggie, kan gebeuren. Maar wanneer je de bestelinformatie raadpleegt zie je dat de collega die daar verantwoordelijk voor is de order gewoon te laat heeft aangevraagd.

Alleen, toen je het hem laatst vroeg, zei hij dat alles in orde was. Je dubbelcheckte het zelfs. ‘No worries. Ik heb de bestelling al drie weken geleden in orde gemaakt. Komt goed’, verzekerde hij je.

Totdat het dus niet goed kwam.

En het gaat jou nou niet zozeer om de bestelling of dat er een fout is gemaakt. Je werkt immers met mensen en dan kunnen dingen gewoon mislopen. Wat jou stoort is dat je collega tegen je heeft gelogen.

En dat schaadt niet alleen het beeld dat je van hem hebt, maar ook het vertrouwen. Sterker nog: jij wil je als leidinggevende helemaal niet moeten bezighouden met wat “welles” of “nietes” gebeurt. Jij moet er gewoon op kunnen vertrouwen dat het gebeurt.

Je besluit daarom om het gesprek aan te gaan. Gewoon, op een constructieve manier. Horen wat hij te zeggen heeft. Maar al gauw merk je dat je collega niet van plan is om toe te geven. Hij heeft de bestelling op tijd geplaatst. ‘Echt, ik lieg niet.

Of wel?

Leugens herkennen

Weet wel:

Je kunt pas zien of iemand liegt zodra je weet wat zijn of haar basishouding is: welk soort lichaamstaal vertoont hij normaal gesproken, zowel in rust als wanneer hij zich in een gestresste situatie begeeft?

Want het feit dat hij misschien wat zenuwachtig heen en weer beweegt op zijn stoel, wil niet meteen zeggen dat hij liegt. Misschien doet hij dat wel vaker. Tijdens jullie evaluatiegesprek, bijvoorbeeld.

Ga daarom voor jezelf na met welk gedrag je bij hem bekend bent. Heeft hij bepaalde trekjes? Lichaamstaal die hij veelvuldig gebruikt of gezichtsuitdrukkingen?

Kijk ook naar hoe hij zich deze ochtend heeft gedragen: je zag hem al een paar keer geeuwen bij de koffieautomaat. Misschien heeft hij er een korte nacht op zitten. Het is dan niet zo vreemd dat hij doet ook doet tijdens je “ondervraging”.

Met andere woorden:

Niet alle tekenen die duiden op liegen, duiden op liegen. Weet welke basishouding de persoon doorgaans hanteert. Zo kun je straks beter afwijkend gedrag herkennen.

Aan deze 10 indicaties zie je of iemand liegt

Met de basishouding in je achterhoofd, kijk je nu of je eventueel afwijkend gedrag ziet. Hoewel zich dat bij iedereen anders uit, zijn er wel een aantal algemene gedragingen te herkennen bij de meeste mensen: dingen die “leugenaars” doen of laten.

Hier kun je op letten:

1. Hij gebruikt veel lid- of aanwijzende voornaamwoorden

Je weet wel: woorden als “die, dat, daar, dit, deze” en “de, het, een”. Het blijkt dat mensen die iets achterhouden vaak dit soort woorden gebruiken. Waarschijnlijk met het doel om mentaal afstand te nemen van de waarheid. Een bekend voorbeeld is de zin/leugen ‘I did not have sexual relations with that woman.’ Oke, Bill.

‘Ik heb die bestelling op tijd geplaatst.’

‘Ik heb wel degelijk de presentjes naar deze klanten gestuurd’.

‘Ik kan me niets herinneren van deze mail.’

‘Deze aanvraag heeft plaatsgevonden op de datum die ik je hebt doorgegeven.’

2. Hij beantwoordt jouw vraag met een tegenvraag

Een andere manier om om de hete brei heen te draaien, is door jouw vraag te beantwoorden met een eigen vraag. Een manier om maar geen antwoord te hoeven geven of per ongeluk zijn mond voorbij te praten.

Hoezo denk je dat? Denk je dat ik tegen je lieg?’

‘Hebben klanten soms gebeld, dat je me dit vraagt?’

‘Wat maakt dat jou uit? Ze zijn uiteindelijk toch bezorgd?’

3. Hij herhaalt letterlijk bepaalde zinsdelen of woorden

Je kunt nooit iets verkeerds zeggen wanneer je herhaalt want een ander zegt. Tenminste, dat is vast wat mensen die liegen denken wanneer ze letterlijk bepaalde woorden van je overnemen.

Of ik die bestelling pas maandag heb geplaatst? Nee, ik heb die bestelling niet maandag gedaan. Eerder.

En of het bericht van Janneke me dan niet was opgevallen? Nee, ik vond Janneke’s bericht niet opvallend, of raar.

4. Hij schermt zijn lichaam af

Letterlijk: scherm hij zijn lichaam af door er een voorwerp voor te plaatsen of door een bepaalde lichaamshouding aan te nemen? Denk aan een laptop die hij zo positioneert dat een deel van zijn torso wegvalt. Of het over elkaar slaan van zijn armen of het wegdraaien van zijn bovenlijf. De leugenaar wil hiermee voorkomen dat zijn lichaamstaal te duidelijk af te lezen is.

Leugens herkennen

5. Hij knippert veel met zijn ogen of wrijft erin

Veelvuldig knipperen of in de ogen wrijven kan een teken zijn dat iemand iets in zijn oog heeft zitten of dat hij liegt. Waarschijnlijk dat laatste. Zeker wanneer je nagaat dat een gemiddeld persoon zo’n 1 keer per 5 seconden knippert, kun je concluderen dat de persoon zich nerveus voelt. Wellicht omdat hij een leugen vertelt.

6. Hij wiebelt of tikt met zijn voeten

Een been dat nerveus tikt of het verschuiven van voeten kan bij sommige mensen aantonen dat hij of zij nerveus is. Hij voelt zich in het nauw gedreven en wil letterlijk weglopen van het gesprek.

7. Hij klemt zijn kaken of lippen op elkaar

De kaken op elkaar klemmen of de lippen op elkaar persen is een manier waarop het lichaam voorkomt dat er ongewild informatie naar buiten komt. Hiermee lijkt het haast de mond van de leugenaar te willen snoeren.

8. Hij kijkt weg in een tegengestelde richting

In 85% van de gevallen blijkt dat wanneer iemand niet de waarheid vertelt hij naar de tegenovergestelde richting kijkt dan zijn voorkeurshand. Een linkshandige leugenaar kijkt dus regelmatig naar rechts, een rechtshandige naar links.

9. Hij vertoont ongecontroleerde mondbewegingen

Glimlachen, ook wanneer de situatie alles behalve grappig is. Of geeuwen, wanneer hij niet moe is. Het lichaam wil zich ontladen van de nervositeit die zich opbouwt. En door te lachen of de geeuwen kan het dit.

10. Hij vertoont afwijkende micro-expressies

Micro-expressies zijn tamelijk interessant. Voornamelijk omdat jij ze niet echt ziet, behalve wanneer je weet waar je op moet letten. Zo kan een wenkbrauw die één millimeter omhoog gaat duiden op een leugen of een trekje in de mondhoek. Indien je daar meer over wil weten, raden we je aan eens een bezoekje aan youtube te brengen. Daar vind je tal van interessante video’s die vol aanwijzingen en indicaties staan.

Leugens herkennen

Kortom

Aan de hand van bovenstaande indicaties kun je bepalen of jouw vermoeden klopt. Zeker wanneer hij zowel afwijkend gedrag vertoont rondom de inhoud van het verhaal als in zijn non-verbale communicatie. Onthoud wel dat het hier om een vermoeden gaat. Je hebt niet te maken met keiharde bewijzen, maar dat neemt niet weg dat je geen gesprek met het teamlid aan kunt gaan. Niet alleen zodat je de waarheid boven tafel krijgt, maar ook zodat je het vertrouwen dat is beschadigd kunt herstellen.

Dagelijks handige inzichten? Volg ons op social media!

Volg ons onder andere op Instagram of Pinterest. Daar krijg je niet alleen handvatten op het gebied van slimmer communiceren, je ontvangt ook de slimme tips waarmee je jouw productiviteit een boost geeft. De laatste artikelen netjes en overzichtelijk in je mailbox ontvangen? Schrijf je dan in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief.

Leer je liever lezend, lees dan ons boek Elke Dag om 15.00 Uur Klaar. Maak kennis met de beste inzichten uit onze trainingen en leer slimmer werken in plaats van harder.

Wie zijn wij?

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat zich specialiseert in slimmer (samen)werken. We bieden door het hele land diverse (online) trainingen aan, variërend van time management, assertiviteit, gesprekstechnieken tot aan snellezen. Nieuwsgierig? Neem dan zeker eens een kijkje op onze site of blogs, en schrijf je in voor één van onze (digitale) trainingen. Volg ons ook zeker op social media.

  1. 1-daagse training Time Management | Blog
  2. 1-daagse training Assertiviteit | Blog
  3. 1-daagse training Gesprekstechnieken | Blog
  4. 1-daagse training Feedback Geven | Blog
  5. 1-daagse training Snellezen, Mindmapping en Geheugentechnieken | Blog
  6. 1-daagse training Effectief Thuiswerken voor Teams | Blog

Gratis slimme tips?

Laat je max. 2x per maand inspireren met slimme tips voor time-management. Geen spam, beloofd!

Leugens herkennen tijdens een gesprek (3 stappen)

Leugens herkennen 4

Wij denken er goed in te zijn, maar de meeste mensen zijn slecht in het ontmaskeren van leugenaars. Tot nu: volg jij namelijk deze 3 stappen tijdens een gesprek, dan leer je herkennen wanneer iemand de waarheid spreekt en wanneer iemand een vet, groot leugen vertelt. Laat je dus niet langer bedonderen, maar laat de waarheid zegevieren:

Er is een tamelijk vervelende situatie op het werk ontstaan. Een belangrijke klant die al jaren bij jullie diensten afneemt, heeft een aanvaring gehad met een collega. Dat kan gebeuren. Normaal gesproken zou je zoiets meteen willen sussen, alleen: de collega heeft de onderlinge communicatie niet vastgelegd — per ongeluk of met opzet, dat is de vraag. Hierdoor is er een hij zegt/zij zegt-situatie ontstaan. 

Nu wil je jouw collega natuurlijk op haar woord geloven, maar het verhaal waarmee de klant een klacht indient klinkt eigenlijk wel erg aannemelijk. Je besluit daarom om de situatie met je collega te bespreken, maar hebt al snel het idee dat ze de waarheid verdraait.

Hoe weet je dat zeker? Met andere woorden: hoe herken je leugens? Een 3-stappenplan

Stap 1. Doe een 0-meting

Om te kunnen bepalen of iemand liegt, wil je eerst weten wat zijn of haar natuurlijke houding is. In rusttoestand, maar ook in gestresste situaties. Jij kunt het namelijk wel verdacht vinden dat ze met haar voet wiebelt, maar wanneer ze dit vaker doet is dit niet meteen een teken dat ze de waarheid achter houdt. 

Nu ken je een collega waarmee je nauw samenwerkt doorgaans goed; qua lichaamstaal, houding of gezichtsuitdrukkingen bedoelen we dan. Je kunt dus ongeveer wel inschatten of nerveus haargefriemel een gewoonte is of iets dat afwijkt. Toch neem je, voordat je het gesprek met je collega aangaat, even de tijd om onopvallend haar houding en lichaamstaal te checken. 

Zie je dat ze gespannen is? Dat kan. Een gespannen houding later in het gesprek wil dan niet meteen zeggen dat ze liegt. En geeuwen? Ze heeft duidelijk een korte nacht gehad. Dat ze dat straks ook doet, duidt dan niet direct op leugens. 

Kortom:

Ken de basishouding van de persoon zodat je weet wanneer iemand zich anders gedraagt dan normaal.

Leugens herkennen 4

Stap 2. Speur naar iets dat afwijkt

Met de basishouding in je achterhoofd, ga je het gesprek met je collega aan. Nu zijn er tal van manieren om op een constructieve en motiverende wijze iemand aan te sporen de waarheid te vertellen, maar daar gaan we in dit artikel niet op in. We hebben het hier echt over leugens herkennen

Door de basishouding te vergelijken met het gedrag dat iemand vertoont wanneer ze op het punt staan ontmaskerd te worden, kun je jouw vermoeden versterken.

Doorgaans zal een persoon dan één of meerdere van de volgende dingen vertonen:

Afwijkingen in inhoud

Hier gaat het om de verbale manier waarop iemand zijn of haar leugen probeert te beschermen. Door te letten op wat iemand wel of juist niet zegt, kun je een hoop te weten komen. Vaak zul je namelijk zien dat iemand die liegt op de volgende wijzen omgaat met vragen die hem of haar worden gesteld:

  • De persoon gebruikt een lidwoord of aanwijzend voornaamwoord
    In een poging letterlijk afstand te nemen van de beschuldiging of een vraag, gebruikt de persoon aanwijzende voornaamwoorden (deze, die, dat, daar of dit) of lidwoorden (de, het, een).Een hele bekende is Bill Clinton’s distantieerde antwoord: ‘I did not have sexual relations with that woman.’ Door de woorden “that woman” te gebruiken maakt hij haar minder menselijk en plaatst hij haar zo ver mogelijk van hem af als maar kan.Misschien doet jouw collega iets soortgelijks:

    Jij: ‘Klopt het dat je de aanvraag over het hoofd hebt gezien en geen reactie op de klacht hebt gegeven?

    Zij: ‘Ik heb wel degelijk aan die aanvraag gedacht’, ‘Ik heb de klant gebeld en we hebben die klacht besproken’ of ‘ik weet niets af van deze klachtenmail’.

  • De persoon beantwoordt de vraag met een tegenvraag
    Om te voorkomen dat hij of zij zichzelf verspreekt, zal hij jouw vraag beantwoorden door zelf een vraag te stellen. Hiermee voorkomt hij dat hij antwoord moet geven en daardoor zichzelf misschien verraadt.Jij: ‘Klopt het dat je de aanvraag over het hoofd hebt gezien en geen reactie op de klacht hebt gegeven?’Zij: ‘Hoe kom je daarbij?’, ‘Vind je dat ik niet verantwoordelijk met mijn werk omga of waarom vraag je me dit?’ of ‘Dit komt zeker van Loek, of niet?’
  • De persoon herhaalt letterlijk één of meerdere woorden
    Door letterlijk te kopiëren wat jij zegt, verkleint de leugenaar op deze manier dat hij of zij zich verspreekt. Hij neemt daarom letterlijk jouw woorden over:Jij: ‘Klopt het dat je de aanvraag over het hoofd hebt gezien en geen reactie op de klacht hebt gegeven?’Zij: ‘Ik heb de aanvraag niet over het hoofd gezien’ of ‘ik heb zeker een reactie op de klant gegeven’.

    De manieren kunnen daarnaast ook door elkaar lopen: de leugenaar stelt een tegenvraag waarin hij of zijn jouw letterlijke bewoordingen gebruikt terwijl hij er afstand van neemt. Een driedubbel-duidelijk leugen.

Leugens herkennen 4

Afwijkingen in lichaamstaal

Dan hebben we nog de non verbale communicatie; de lichamelijk handelingen die kunnen verklappen of iemand liegt. Hier komt die basishouding van pas; jouw vergelijkingsmateriaal. Indien de persoon doorgaans nooit onderstaande lichaamstaal vertoont, kan het erop wijzen dat hij of zij iets achterhoudt. 

  • Overmatig knipperen
    Ervan uitgaande dat je collega op een “gewone” manier knippert – dus niet absurd vaak of juist (creepy) weinig – kan overmatig knipperen wijzen op nervositeit. Dit kan op zijn beurt weer wijzen op het achterhouden van de waarheid. Kijk daarom naar wat ze met haar ogen doet. Weet dat de meeste mensen zo’n 1 keer per 5 seconden hun ogen bevochtigen. Indien zij dat vaker doet, liegt ze misschien.
  • Zichzelf afschermen
    De leugenaar kan voorwerpen of zijn lichaamshouding gebruiken om zichzelf af te schermen. Bijvoorbeeld door zijn armen te kruisen of zijn torse weg te draaien van degene die voor hem zit. Ook fysieke voorwerpen als een laptop, een kop koffie of een tas, bieden deze bescherming. Ook hierbij geldt weet dat een persoon misschien vaker zijn of haar armen kruist en dat je daar dus rekening mee moet houden.
  • Wiebelen of tikken met de voeten
    Ook dit kan weer een teken van nervositeit zijn. Het lichaam wil het gesprek ontvluchten en vertoont daarom zenuwtrekjes als tikken, schuifelen of wiebelen.
  • Gespannen lippen
    Strak op elkaar geperste lippen kunnen zomaar wijzen op het letterlijk binnenhouden van een leugen. Het lichaam lijkt te willen voorkomen dat er iets uit de mond van de persoon komt niet zou mogen.
  • Wegkijken in tegengestelde richting
    Het blijkt dat zodra iemand liegt hij of zij de neiging heeft om de tegenovergestelde richting op te kijken of te draaien dan zijn of haar voorkeurshand. Een linkshandige leugenaar zal tijdens het gesprek daarom regelmatig naar rechts kijken. Voor rechtshandigen geldt dat andersom.
  • Ongecontroleerde mondbewegingen
    Denk aan gapen maar ook (glim)lachen, zeker wanneer het een situatie is die niet grappig is. Dit kan ook weer duiden op nervositeit. Door te lachen of te geeuwen, kan het lijf deze spanning iets loslaten.

Leugens herkennen 4

Afwijkingen in micro-expressie

Naast deze tamelijk duidelijke non-verbale communicatie vertoont iemand die liegt ook minuscule, haast onmerkbare gezichtsuitdrukkingen. Micro-expressies worden die ook wel genoemd. 

Je ziet ze niet meteen, tenminste wanneer je daar geen getraind oog voor hebt. Vaak zijn het kleine veranderingen in spierspanning, bijvoorbeeld rond de mond, ogen of wenkbrauwen. Deze zouden kunnen verraden of iemand wel of niet de waarheid spreekt. 

Het is erg interessant om je daar eens in te verdiepen. De tv-serie ‘Lie to Me’ is bijvoorbeeld gebaseerd op onderzoek naar zulke micro-expressies, maar er zijn ook tal van youtube-video’s en -kanalen te vinden die vertellen waar je op kunt letten om te zien of iemand liegt. 

Bijvoorbeeld deze video, waarin ‘body language expert’ Logan Portenier probeert de lichaamstaal van seriemoordenaar Ted Bundy te “lezen”. Komt zijn lichaamstaal overeen met het verhaal dat hij vertelt? Interessant. 

Stap 3. Ga het gesprek aan

Door afwijkingen te herkennen in het verhaal dat iemand vertelt, de lichaamstaal die hij laat of de micro-expressies die hij onbewust vertoont, kun je zien of iemand liegt. Of in ieder geval jouw vermoeden versterken. 

Zoals we al eerder benoemden, wil een collega die nerveus aan haar mouw friemelt niet meteen zeggen dat zij liegt. Misschien is het haar basishouding of is ze nerveus om een andere reden. Zie het dan ook niet als keihard bewijs, maar eerder als indicatoren dat het zou kunnen. 

Zodra je wel een vermoeden hebt, is het verstandig om het gesprek met de collega aan te gaan. Door verschillende gesprekstechnieken en -methodes te gebruiken, kun je haar dan zover krijgen om eindelijk de waarheid te zeggen. Hiervoor kun je technieken gebruiken als motiverende gespreksvoering gebruiken of empatisch luisteren. 

Hoe dat precies in z’n werk gaat, leggen we je graag uit bij onze cursus Gesprekstechnieken. In deze 1-daagse cursus leert één van onze experts je hoe je op een rustige manier het gesprek aanknoopt. Niet alleen zodat je de waarheid boven tafel krijgt, maar ook de (misschien beschadigde) relatie herstelt. Beloofd! Kijk op onze site voor meer informatie en volg ons meteen op social media!

Gratis slimme tips?

Laat je max. 2x per maand inspireren met slimme tips voor time-management. Geen spam, beloofd!

Artikelen boordevol tips

Wij delen continue onze ervaringen en tips om je te inspireren.
journaling
Timemanagement.nl

Hoe begin je aan journaling? Een uitgebreide journaling-handleiding...

Schrijf het van je af! Of je nu iets te verwerken hebt of je wilt werken aan je persoonlijke ontwikkeling; journaling is dé aangewezen manier om structuur aan te brengen in een chaotisch hoofd. Laten we kijken naar de vele vormen en manieren van journaling (én naar waarom het niet mag ontbreken in jouw ‘persoonlijke ontwikkelings’-toolbox).

Lees verder
excuses aanbieden
Leidinggeven

Je excuses aanbieden als leidinggevende – hét stappenplan...

Minstens zo belangrijk als goede feedback geven, is dat je als leidinggevende je fouten durft toe te geven. Je feedback was laatst onterecht. Je had de situatie verkeerd ingeschat. En dus wil je je woorden terugnemen. Hoe kun je je excuses aanbieden én zo rekenen op sympathie van je medewerkers?

Lees verder
Combinatie werk en gezin 3
Thuiswerken

Combinatie werk en gezin te zwaar voor thuiswerkers?...

Natuurlijk wil je een fantastische ouder zijn én ook op je werk een tien met een griffel verdienen. Toch is dat als thuiswerker lastig wanneer zowel werk als privé door elkaar heen lopen. Hoe voorkom je dat je tekort schiet? Of jezelf gek maakt door (je eigen) hoge verwachtingen? Een controversiële oplossing: leg de lat lager. Je hoeft én kunt […]

Lees verder

Meer tips op Instagram

Blijf ook op de hoogte via ons Instagramkanaal.
Beste opleider

Beste opleider

4 jaar op rij verkozen tot “Beste opleider van Nederland”.

Landelijke dekking

Landelijke dekking

Trainingen op diverse locaties in Nederland en België.

100% Tevredenheid

100% Tevredenheid

Garantie: als je het beloofde resultaat niet behaalt, is dit ons risico.

Score: 9,3

Score: 9,3

In het afgelopen jaar en meer dan 5.000 beoordelingen

+20 jaar ervaring

+20 jaar ervaring

Met onze ruim 20 jaar ervaring zijn wij dé specialisten