Je eigenwaarde versterken? Dat doe je zelf (met deze 5 praktische tips)

Je eigenwaarde is geen soft skill voor erbij. Het bepaalt hoe je je opstelt in vergaderingen, hoe je reageert op feedback en of je ‘ja’ zegt terwijl je eigenlijk ‘nee’ bedoelt. Met andere woorden: het heeft directe invloed op hoe je werkt. Ben je bang dat jouw eigenwaarde aan de lage kant is? Lees dan dit artikel voor 5 concrete tips om je eigenwaarde te verhogen.

Wat komt aan bod?

1. Wat is de betekenis van eigenwaarde?
2. Lage eigenwaarde: symptomen
3. Oorzaak gebrek aan eigenwaarde
4. Hoe bouw ik een sterke eigenwaarde op die niet breekt bij kritiek?
5. 5 tips om je eigenwaarde te vergroten
6. Veelgestelde vragen over eigenwaarde

Wat is de betekenis van eigenwaarde?

Eigenwaarde heeft een betekenis die eigenlijk eenvoudiger isdan veel mensen denken. Het gaat om de waarde die jij jezelf toekent. Niet op basis van complimenten van anderen of behaalde successen, maar op hoe jij jezelf ziet.

Wat is dan het verschil tussen zelfvertrouwen en eigenwaarde?

Zelfvertrouwen en eigenwaarde worden vaak door elkaar gehaald, maar ze zijn niet hetzelfde:

• Zelfvertrouwen gaat over het geloof in je eigen kunnen: je weet dat je een bepaalde taak aankunt of een uitdaging aankunt. Het is situatiegebonden en kan per moment verschillen.
• Eigenwaarde draait om hoe je jezelf als persoon ziet en waardeert, los van prestaties. Het is het gevoel dat je het waard bent om serieus genomen te worden, ongeacht fouten, kritiek of hoe goed je iets doet.

Wat is een ander woord voor eigenwaarde?

Zoek je een eigenwaarde synoniem op, dan kom je uit op termen als zelfrespect, zelfbeeld of gevoel van eigenwaarde. Het draait allemaal om dezelfde kern: vind jij jezelf ‘goed genoeg’, los van prestaties, meningen of fouten?

Om het concreet te maken wat ik bedoel, helpen een paar voorbeelden, denk ik zo:

Eigenwaarde voorbeelden:

• Iemand met een gezonde eigenwaarde durft een fout toe te geven zonder zichzelf meteen af te branden.
• Iemand met eigenwaarde zegt ‘nee’ als iets niet in de planning past, zonder zich daar uren schuldig over te voelen.
• Iemand met een gezonde dosis eigenwaarde hoeft zich niet continu te bewijzen om serieus genomen te worden.

Eigenwaarde betekent dus niet dat je altijd vol zelfvertrouwen zit. Het betekent dat je jezelf niet onderuit haalt als dat vertrouwen er even niet is. En juist dat maakt het zo belangrijk, zeker op de werkvloer.

Wat zijn de symptomen van lage eigenwaarde?

“Wat zijn tekenen dat mijn eigenwaarde wankel is?” Tja, grote kans dat je ze dagelijks tegenkomt, zonder ze zo te benoemen. Lage eigenwaarde uit zich namelijk zelden in één groot probleem, maar vooral in kleine, terugkerende patronen.

• Je twijfelt bijvoorbeeld opvallend vaak aan jezelf, zelfs als je prima werk levert.
• Complimenten wuif je weg (“viel wel mee”) terwijl kritiek blijft hangen.
• Je past je sneller aan dan je eigenlijk wilt om gedoe of afwijzing te voorkomen.
• Moeite hebben met grenzen stellen
• Jezelf vergelijken met collega’s
• Het gevoel hebben dat je elk moment ‘door de mand kunt vallen’.
• Perfectionisme hoort ook in dit rijtje: liever alles honderd keer checken dan het risico lopen om niet goed genoeg te zijn.

Herken je dit? Dan is je eigenwaarde niet kapot, maar waarschijnlijk wel wankel.

 

Dit bericht op Instagram bekijken

 

Een bericht gedeeld door Tijdwinst.com (@tijdwinst)

Wat is de oorzaak van een gebrek aan eigenwaarde?

De oorzaak van een gebrek aan eigenwaarde ligt zelden in één duidelijke gebeurtenis. Het ontstaat meestal langzaam, door herhaling. Door ervaringen, verwachtingen en conclusies die je onderweg over jezelf bent gaan trekken.

Veel mensen leren al vroeg om zichzelf af te meten aan prestaties. Goed gedaan? Dan ben je ‘oké’. Gaat er iets mis? Dan blijkbaar niet. Dat patroon kan later doorsijpelen naar je werk: je waarde hangt ineens af van beoordelingen, targets of de mening van een collega.

Ook feedback speelt een rol. Niet zozeer omdat feedback slecht is, maar omdat negatieve opmerkingen vaak zwaarder blijven hangen dan tien positieve. Tel daar vergelijken met anderen bij op, wie presteert sneller, is slimmer of zelfverzekerder en je eigenwaarde krijgt ongemerkt een tik.

Belangrijk om te weten: een gebrek aan eigenwaarde zegt weinig over wat je kunt. Het zegt vooral iets over wat je jezelf bent gaan vertellen. En precies daarom is het geen vaststaand gegeven, maar iets waar je invloed op hebt.

Hoe bouw ik een sterke eigenwaarde op die niet breekt bij kritiek?

Een sterke eigenwaarde betekent niet dat kritiek je niets doet. Het betekent dat kritiek je niet onderuit haalt. Dat je feedback kunt horen zonder meteen te denken dat jij als persoon tekortschiet. De basis zit in het scheiden van wat je doet en wie je bent. Je kunt iets onhandig aanpakken, een fout maken of iets over het hoofd zien, zonder dat dat iets zegt over je waarde. Wie die twee steeds aan elkaar koppelt, maakt zijn eigenwaarde kwetsbaar. Eén opmerking en het hele bouwwerk wankelt. Dan stond het fundament blijkbaar nog op luciferhoutjes.

Daarnaast helpt het om kritisch te kijken naar wie je serieus neemt. Niet elke mening verdient dezelfde plek in je hoofd. Feedback van iemand die inhoudelijk betrokken is, weegt zwaarder dan losse opmerkingen of aannames van de zijlijn.

Hoe vergroot je je eigenwaarde? 5 concrete tips

Een sterke eigenwaarde klinkt mooi, maar ontstaat niet vanzelf. Je bouwt ’m op in het dagelijks werk: in hoe je reageert op feedback, hoe je met fouten omgaat en welke gedachten je serieus neemt en welke niet.

Het goede nieuws: je hoeft je persoonlijkheid er niet voor te veranderen. Met een paar concrete aanpassingen kun je al verschil maken.

Tip 1: maak je zelfkritische gedachten concreet

Onzekerheid komt zelden uit het niets. Meestal is het het gevolg van een paar vaste gedachten die zich steeds opnieuw melden. Van die interne opmerkingen waar je niet om hebt gevraagd, maar die wel altijd aanwezig zijn. 

Die gedachten wegduwen werkt niet. Negeren ook niet. Wat wel helpt bij het vergroten van je eigenwaarde, is om ze eerst scherp krijgen. Want zolang ze vaag blijven, lijken ze groter en overtuigender dan ze in werkelijkheid zijn.

Dat begint met observeren. Welke zinnen hoor je in je hoofd als iets spannend wordt? Wanneer twijfel je standaard aan jezelf? Door die gedachten letterlijk te benoemen, haal je ze uit de mist en maak je ze bespreekbaar. Al is het maar met jezelf.

Kijk vervolgens of je die losse gedachten kunt bundelen. Vaak zeggen ze namelijk allemaal hetzelfde, alleen in een ander jasje. Gedachten als “Straks stellen ze lastige vragen”, “Ik ga door de mand vallen” en “Waarom hebben ze mij hiervoor gevraagd?” zijn vaak terug te brengen tot één kern: “Ik hoor hier eigenlijk niet thuis.”

Voorbeelden van zelfkritische gedachten:

• “Ik loop vast achter.”
• “Als ik nee zeg, stel ik mensen teleur.”
• “Dit niveau is eigenlijk boven mijn kunnen.”

Herken je er één (of meerdere)? Mooi. Want wat je kunt benoemen, kun je ook aanpakken. En dat is precies waar je eigenwaarde begint te groeien.

Tip 2: geef negatieve gedachten een andere richting

Wijzig de koers van je gedachten. Want die kritische gedachten verdwijnen niet vanzelf, maar je kunt wel bepalen of je ze serieus blijft nemen.

Elke keer dat zo’n gedachte opkomt en onbetwist blijft, wordt hij sterker. Hij klinkt dan logisch, realistisch en “gewoon waar”. Terwijl het vaak niets meer is dan een oud verhaal dat je te vaak hebt herhaald.

Wat beter werkt voor je eigenwaarde? Niet blijven hangen in wat er mis kan gaan, maar er bewust een realistischer tegenverhaal naast zetten. Niet overdreven positief, maar een correctie.

Dat noemen psychologen (Teffelen, et al.) herstructureren: je gedachten uitdagen en vervangen door iets dat wel klopt.

Een paar voorbeelden:

• Stel dat je hoofd zegt: “Dit ga ik verpesten.” Dan kun je daar tegenover zetten: “Ik heb me voorbereid en kan hiermee omgaan.”
• De gedachte “Iedereen ziet dat ik twijfel” wordt dan: “Twijfel hoort bij nadenken, niet bij falen.”
• Denk je: “Ik moet dit alleen oplossen.” Draai dit om naar: “Hulp vragen is onderdeel van mijn werk.”

Het gaat er niet om dat je jezelf iets wijsmaakt, maar dat je jezelf niet onnodig onderuit haalt. Door consequent een realistischer gedachte te kiezen, train je je brein om niet automatisch naar het negatieve te schieten.

Tip 3: zeg af en toe je comfortzone gedag

Je comfortzone voelt veilig. Je doet dingen die je kent, waarin je goed bent en het risico dat er iets misgaat is klein. Kritische mails of die innerlijke stem die zegt dat je faalt? Vrij zeldzaam hier. Er zijn geen verrassingen, je hebt weinig stress, alles is lekker voorspelbaar.

Het nadeel: er valt nauwelijks iets nieuws te leren. Als je alles voor de tiende keer op dezelfde manier doet, ligt er weinig uitdaging voor het oprapen. En dat is jammer. Want juist door af en toe iets spannends te proberen, laat je zien wat je echt kunt. Dat kleine succes geeft een flinke boost aan je zelfvertrouwen en je eigenwaarde.

Wil je je eigenwaarde verhogen? Probeer dan regelmatig iets nieuws. Dat hoeft geen mega-project te zijn. Neem een taak op je die normaal gesproken niet bij jou hoort. Ga het gesprek aan dat je liever uitstelt of start een nieuwe hobby waar je al lang nieuwsgierig naar bent.

Het mooie is: elke keer dat je merkt dat je het best goed doet, groeit je gevoel van eigenwaarde. En als het even tegenzit? Geen ramp. Je leert er minstens van.

Zoals trainer en auteur van het boek De kunst van het falen, Arjan van Dam, het zegt:

“Falen is onderdeel van vooruitgang. Een struikelmoment is geen bewijs dat je het niet kunt, maar een les die je sterker maakt.”

Nieuwe dingen proberen is dus dé manier om te ontdekken wat je echt kunt. En geloof ons: je wordt er niet dommer van, alleen een stuk zelfverzekerder.

Even tussendoor

Wil je nog meer praktische tips om je werk en jezelf slimmer en makkelijker te managen? Volg ons dan op Instagram en Pinterest voor dagelijkse inspiratie, handige werkmethodes en een flinke dosis motivatie.

Ook onze nieuwsbrief staat boordevol handige tools om je productiviteit en je eigenwaarde te versterken.En voor wie nog een stap verder wil gaan: de boeken Elke Dag Om 15.00 Uur Klaar en Full Focus Op Wat Echt Belangrijk Is geven je concrete strategieën om slimmer werken en overzicht te houden. Praktisch, toepasbaar en meteen te gebruiken in je dagelijkse werkdag.

Tip 4: ontdek waar je echt goed in bent

Als je twijfelt aan jezelf, is het vaak makkelijker om een lange lijst te maken van dingen die je “niet kunt” of waar je niet tevreden over bent. Maar dat is niet waar we nu op focussen.

Laten we het omdraaien: wat zijn jouw sterke punten? Pak eens een moment om drie kwaliteiten of vaardigheden op te schrijven waar je trots op bent of die je goed beheerst. Geef jezelf er ook een score bij: op een schaal van 1 tot 10, hoe goed ben je hierin?

Soms zien anderen kwaliteiten in jou die jij zelf niet zo snel herkent. Vraag daarom een vriend, partner, ouder of collega eens:

• Wat zijn volgens jou mijn belangrijkste sterke punten?
• Welke prestaties van mij vind je het meest indrukwekkend?
• Wat waardeer je het meest aan mij?

Laat hun antwoorden echt tot je doordringen. Je zult merken dat anderen vaak kwaliteiten noemen die je zelf over het hoofd zag. Kijk vervolgens hoe je die krachten momenteel inzet. Gebruik je ze genoeg, of laat je ze te vaak liggen? Hoe meer je je sterke punten actief inzet in je werk én privé, hoe steviger je eigenwaarde wordt. Het mooie is: dit werkt direct, want je ervaart letterlijk dat je iets waardevols bijdraagt.

Tip 5: laat je eigenwaarde niet afhangen van anderen

Sommige mensen baseren hun eigenwaarde op voorwaarden van buitenaf, zoals psycholoog Fred Sterk het noemt: ‘voorwaardelijke eigenwaarde’. Dat betekent dat je gevoel van zelfrespect afhankelijk is van prestaties, complimenten of perfect werk. Zolang alles loopt zoals jij of anderen verwachten, gaat het goed. Maar zodra er iets misgaat, een opmerking van je manager, een kleine fout in een rapport, kan je gevoel van eigenwaarde als een kaartenhuis in elkaar storten.

Het gevaar hiervan is duidelijk: één kritische opmerking of een klein foutje kan je meteen een stuk onzeker maken, terwijl diezelfde fout je echt niet tot een ‘slechte’ medewerker maakt. Het is belangrijk om te beseffen dat je competentie niet volledig bepaald wordt door wat anderen van je vinden.

Wat helpt, is dat je zelf overtuigd bent van je sterke kanten en weet wat je waard bent. Dan verandert feedback in een instrument, niet in een aanval. Een opmerking over een project is dan geen oordeel over jou als persoon, maar een kans om iets bij te leren en beter te worden.

Tip 6: vergroot je eigenwaarde door je grenzen te bewaken

Een belangrijke tip om je eigenwaarde te versterken: vergeet je grenzen niet. Als je telkens toestaat dat anderen over je grenzen gaan, geef je ongemerkt een signaal aan jezelf af: mijn grenzen tellen niet. En dat doet je eigenwaarde geen goed.

Merk je dat iemand net op het randje van jouw grens balanceert? Zet dan duidelijk een lijn. Zonder uitgebreide excuses, emoji’s of drie alinea’s uitleg. Laat niet toe dat die lijn overschreden wordt. Hoe vaker je dit doet, hoe sterker je gaat geloven dat jouw grenzen er echt toe doen en dat je het recht hebt om ze uit te spreken.

Wil je het echt goed trainen? Een assertiviteitscursus kan enorm helpen. Je leert je grenzen tijdig signaleren, zelfverzekerd ‘nee’ zeggen, en opkomen voor jezelf. Het resultaat: meer zelfvertrouwen, stevigere eigenwaarde en minder energieverlies aan dingen die je eigenlijk niet wilt.

Conclusie: Hoe werk je dus aan je eigenwaarde? Begin bij jezelf

Je eigenwaarde groeit niet vanzelf, maar is wel iets waar je zelf invloed op hebt. Het gaat niet om perfectie of altijd vol zelfvertrouwen zijn, maar om jezelf serieus nemen, je sterke kanten kennen en opkomen voor je grenzen. Kleine aanpassingen in hoe je denkt, handelt en reageert maken al een groot verschil.

Door je zelfkritische gedachten concreet te maken, ze een realistische draai te geven, af en toe uit je comfortzone te stappen, je kwaliteiten te ontdekken, bouw je stap voor stap een stabieler zelfvertrouwen op. Elk succes versterkt je gevoel van eigenwaarde en elke bewuste stap leert je dat je het waard bent om serieus genomen te worden. Zowel door jezelf als door anderen.

Het mooie is: deze stappen kun je meteen toepassen in je dagelijkse werk en privéleven. Dus geen zweverige theorieën, je hebt geen dikke zelfhulpboeken nodig, maar praktische acties die je vandaag al kunt uitvoeren. Zo wordt eigenwaarde niet iets abstracts, maar een zichtbaar resultaat van je eigen keuzes en gedrag. Kortom: je eigenwaarde versterken? Dat doe je zelf, stap voor stap, actie voor actie.

Inge Martina Nysten,
High performance schrijver

Veelgestelde vragen over eigenwaarde

• Wat is eigenwaarde precies en hoe verschilt het van zelfvertrouwen?

  Eigenwaarde gaat over hoe je jezelf als persoon waardeert, los van prestaties of complimenten van anderen. Zelfvertrouwen gaat juist over het vertrouwen in je eigen kunnen bij specifieke taken of uitdagingen. Je kunt bijvoorbeeld een sterke eigenwaarde hebben, maar weinig zelfvertrouwen bij een nieuwe taak. Omgekeerd kun je veel zelfvertrouwen hebben in iets waar je goed in bent, maar toch twijfelen aan je algemene waarde. Eigenwaarde vormt de stabiele basis waarop zelfvertrouwen kan groeien.

• Waarom is mijn eigenwaarde zo afhankelijk van goedkeuring van anderen?

  Wanneer je je eigenwaarde koppelt aan wat anderen van je vinden, spreek je jezelf impliciet het recht op waarde toe. Dit heet voorwaardelijke eigenwaarde en maakt je kwetsbaar voor kritiek. Elke negatieve opmerking kan dan zwaar wegen en je zelfbeeld ondermijnen. Door je eigenwaarde los te koppelen van externe goedkeuring, leer je dat je waarde onafhankelijk is van complimenten of oordelen. Zo wordt je gevoel van eigenwaarde stabieler en veerkrachtiger.

• Welke gewoontes slopen je eigenwaarde zonder dat je het doorhebt?

  Kleine, terugkerende gewoontes kunnen je eigenwaarde ondermijnen: jezelf constant vergelijken met anderen, overal de schuld van jezelf in zien of kritiek persoonlijk nemen. Ook het niet stellen van grenzen en te veel aanpassen aan anderen doet afbreuk aan je zelfrespect. Deze patronen sluipen langzaam je dagelijks leven in en voelen vaak normaal, terwijl ze je eigenwaarde wiskunde-achtig aftoppen. Bewustzijn van deze gewoontes is de eerste stap om ze te doorbreken.

• Hoe stop ik met mezelf te vergelijken met anderen?

  Stoppen met vergelijken begint bij bewustwording: merk op wanneer je jezelf afzet tegen iemand anders. Vervang dit vervolgens door focus op je eigen prestaties, kwaliteiten en groei. Houd een lijstje bij van je eigen successen en vaardigheden, zodat je jezelf concreet ziet groeien. Onthoud dat iedereen een ander traject heeft en dat vergelijken geen eerlijke maatstaf is. Het versterkt je eigenwaarde als je jezelf meet aan je eigen standaard, niet aan die van anderen.

• Hoe beïnvloedt lage eigenwaarde mijn assertiviteit?

  Lage eigenwaarde maakt het lastiger om voor jezelf op te komen en je grenzen te bewaken. Je durft geen ‘nee’ te zeggen of je mening te uiten uit angst voor afwijzing. Hierdoor laat je anderen vaak beslissingen maken. Door je eigenwaarde te versterken, ontwikkel je automatisch meer assertiviteit en durf je steviger te staan in gesprekken. Zo beïnvloedt je innerlijke gevoel direct hoe je je naar buiten toe gedraagt.

• Welke oefeningen helpen om mijn eigenwaarde te versterken?

  Praktische oefeningen zijn bijvoorbeeld het bijhouden van je kwaliteitenlijst en het actief aangeven van je grenzen. Ook het bewust vieren van kleine successen helpt om je zelfbeeld te versterken. Daarnaast kun je feedback van anderen analyseren zonder jezelf af te branden. Reflectie over wat je goed doet en waar je trots op bent, werkt als een dagelijkse boost voor je eigenwaarde. Zelfs simpele routines, zoals dagelijks drie dingen opschrijven waar je tevreden over bent, maken al verschil.

• Hoe ga ik om met perfectionisme en zelfkritiek?

  Erken eerst dat perfectionisme en zelfkritiek normale reacties zijn, maar dat ze je eigenwaarde aantasten. Oefen met mildheid richting jezelf: fouten maken is leerzaam, geen bewijs dat je niet goed genoeg bent. Breek grote taken op in kleinere stappen en vier vooruitgang, hoe klein ook. Vervang overmatige zelfkritiek door realistische, ondersteunende gedachten. Zo beperk je de negatieve invloed van perfectionisme op je zelfrespect.

• Hoe ontwikkel ik een stabiele, gezonde basis; ook in relaties en werk?

  Een stabiele basis ontstaat door zelfbewustzijn en duidelijke grenzen. Ken je kwaliteiten en wees realistisch over je tekortkomingen, zonder jezelf te kleineren. Communiceer eerlijk en respectvol in relaties en werk en laat je eigenwaarde niet afhangen van anderen. Oefen regelmatig reflectie en feedback zonder jezelf neer te halen. Zie het als een soort eigenwaarde wiskunde: hoe je je waarden, grenzen en acties in balans houdt, bepaalt hoe stevig je zelfvertrouwen en zelfrespect zijn.

Wie zijn wij? | Tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat zich specialiseert in slimmer (samen)werken. We bieden door het hele land diverse (online) trainingen aan, variërend van timemanagement, assertiviteit, gesprekstechnieken tot aan snellezen. Nieuwsgierig? Neem dan zeker eens een kijkje op onze website of blogs en schrijf je in voor één van onze (digitale) trainingen.