Stel je voor dat je een geheugen hebt, zoals Dan Browns Robert Langdon. Dankzij zijn eidetisch geheugen onthoudt hij namelijk elk detail dat hij ooit heeft gezien of gehoord. Handig, want zo kan hij elk mysterie oplossen (zoals de Heilige Graal vinden in de Da Vinci Code) zonder aantekeningen of geheugensteuntjes. Helaas is de kans klein dat jij met zo’n top geheugen bent geboren (ik in ieder geval niet kan ik je zeggen). Maar dat betekent niet dat je overgeleverd bent aan vergeetachtigheid. Je kunt je geheugen trainen. Met een paar effectieve geheugentechnieken onthoud je meer, sneller en langer. Niet door harder te studeren dus (want dat moet je al genoeg doen voor school), maar door slimmer te leren en onthouden. 

Ik leer je in dit artikel een aantal van deze geheugentechnieken die specifiek geschikt zijn voor studenten, zodat jouw studeerwerk in je kop stampen nog maar een fractie van je tijd in beslag neemt. Heb jij lekker meer tijd over voor de activiteiten van je studentenvereniging!

Wat komt aan bod:

  1. Hoe werkt je geheugen: in 5 minuten begrijpen welke geheugens in actie komen bij onthouden
  2. Heb je een zwakker werkgeheugen? Herken het aan deze signalen
  3. 7 (en een beetje) tips om een zwakker werkgeheugen te trainen
  4. Wat is een geheugentechniek (en wat doet het?)?
  5. Welke geheugentechnieken helpen je beter te onthouden? (10 beste tips)
  6. Meer leren over snellezen en geheugentechnieken?
  7. Studeren kan dus veel slimmer met deze geheugentechnieken
  8. Veelgestelde vragen over geheugentechnieken voor studenten

Hoe werkt je geheugen: in 5 minuten begrijpen welke geheugens in actie komen bij onthouden

Voordat ik aandacht kan besteden aan de verschillende geheugentechnieken die je kunnen helpen sneller en beter te onthouden, moet ik even een stapje terug doen en kort uitleggen hoe je eigenlijk al die informatie van colleges en je schoolboeken onthoudt. Geen zorgen: het wordt geen tweede biologieboek wat je moet doorspitten. Ik houd het kort en overzichtelijk, want ik weet als geen ander dat lappen tekst nooit onthouden worden!

Ik begin wel even bij het begin. Onze hersenen zijn opgebouwd uit meerdere soorten geheugens. Wees niet bang: ik ga ze niet allemaal behandelen hier. Het is echter belangrijk te weten dat er grofweg 3 hoofdcategorieën zijn: het zintuiglijk geheugen, het kortetermijngeheugen en het langetermijngeheugen.

 

Bekijken op Threads

 

Zintuiglijk geheugen

Alles wat je hoort, ziet, proeft, ruikt of voelt, belandt eerst in je zintuiglijk geheugen. Daar blijft het slechts een paar seconden hangen; meestal niet langer dan drie tot vijf. In die korte tijd bepaalt je brein of het de moeite waard is om verder aandacht aan de info te geven. Je kunt het zien als een soort poortwachter die beslist of iets doorgelaten wordt naar het kortetermijngeheugen of meteen wordt genegeerd. Gelukkig houdt je zintuiglijk geheugen de boel een beetje in toom. Want stel je eens voor dat je elk geluid, beeld en geurtje bewust zou ervaren. Je hoofd zou ontploffen van prikkels.

Het zintuiglijk geheugen selecteert wat relevant is en vertaalt het in een signaal voor je kortetermijngeheugen.

Dat proces heet ‘coderen’. Zo geef je bijvoorbeeld niet simpelweg een geur (“Ik ruik brand!”) door, maar koppel je er betekenis aan: “O nee, mijn Knorr Wereldgerecht staat aan te branden!”

Kortetermijngeheugen

De term kortetermijngeheugen heb je vast al eens gehoord (“Mijn korte termijngeheugen laat me weer eens in de steek!”).

Dit geheugen staat ook bekend als werkgeheugen of werkbrein, want hier komt informatie binnen.

Je werkgeheugen houdt informatie maar heel even vast; net lang genoeg om bijvoorbeeld een telefoonnummer te horen en het op te schrijven. Dit deel van je brein kan niet veel tegelijk verwerken. Gemiddeld past er zo’n zeven eenheden aan informatie in, voordat het werkgeheugen vol raakt. Zodra dat punt is bereikt, wordt wat overbodig is gewist of (als het belangrijk genoeg is) doorgestuurd naar je langetermijngeheugen.

Langetermijngeheugen

Wat in je langetermijngeheugen belandt, blijft veel langer hangen. Je kunt die kennis later weer oproepen, zodra je het nodig hebt.

Voorbeelden van informatie in langetermijngeheugen:
Je weet hoe je moet fietsen. Je hebt onthouden waar die Netflix serie over ging. Je weet hoe je medestudenten heten.

Al die informatie heb je onthouden, omdat het netjes is opgeslagen in je langetermijngeheugen.

In je langetermijngeheugen worden boodschappen vertaald naar hun betekenis en gekoppeld aan andere informatie met een vergelijkbare inhoud. Daardoor ontstaan associaties; de geur van warme broodjes kan je plots weer midden in de schoolkantine zetten.

Je langetermijngeheugen kun je zien als een uitgebreid netwerk, waarin alle stukjes kennis met elkaar verbonden zijn. Hoe vaker je iets herhaalt, hoe meer paden er ontstaan in dat netwerk en hoe eenvoudiger het wordt om die informatie later terug te vinden. Het tegenovergestelde gebeurt ook; gebruik je die verbindingen nauwelijks, dan vervagen ze langzaam. Uiteindelijk lukt het niet meer om de kennis op te roepen. Simpel gezegd: je bent het vergeten.

En dat is precies waar geheugentechnieken je helpen: ze maken die verbindingen in je brein in grote hoeveelheden aan en zorgen dat die routes ook sterk blijven. Daar ga ik zo verder op in, maar nu eerst: wat gebeurt er als je een slecht kortetermijngeheugen hebt (zoals zo veel mensen ook als excuus gebruiken als ze weer eens vergeten zijn iets uit te voeren of mee te nemen).

Heb je een zwakker werkgeheugen? Herken het aan deze signalen

Het cognitieve vermogen, en vooral het werkgeheugen, speelt een grote rol bij hoe goed iemand presteert op school en in zijn carrière. Wanneer dat werkgeheugen zwak is, loop je sneller tegen leerproblemen aan; soms zelfs tegen leerstoornissen. Dat kan leiden tot achterstanden in de klas en later ook op de werkvloer. Er is geen exact percentage voor het aantal studenten met een zwak werkgeheugen, omdat dit sterk varieert per onderzoek en groep. Echter, uit onderzoek van Alloway et al. uit 2019 blijkt dat in het reguliere basisonderwijs ongeveer 10% van de leerlingen moeite heeft met het werkgeheugen. Hoe herken je nu of je zelf ook een slechter kortetermijngeheugen hebt? Dit zijn bekende signalen:

  • Snel afgeleid
  • Moeite taken af te ronden
  • Veel fouten
  • Moeite met instructies te onthouden
  • Problemen met informatie verwerken
  • Verward
  • Minder goed in beslissingen nemen
  • Vergeetachtig
  • Sneller moe
  • Sneller gefrustreerd
  • Mensen zien je als lui

Voorbeelden slecht kortetermijngeheugen:
Je loopt naar een kamer maar weet niet meer waarom.
Je zoekt dagelijks je sleutels, telefoon of bril, terwijl ze gewoon op een logische plek liggen.
Iemand stelt zich voor en drie seconden later ben je de naam vergeten.

Herken je jezelf in bovenstaande kenmerken of situaties? Dan is er alsnog geen man overboord. Je weet het nu en bij bewustwording start verandering. Tijd om dat zwakkere kortetermijngeheugen eens goed aan te pakken!

7 (en een beetje) tips om een zwakker werkgeheugen te trainen

Je werkgeheugen train je niet met één wonderoefening maar met kleine, slimme aanpassingen in je dagelijkse routine. Begin met het actief herhalen van informatie bijvoorbeeld; zeg hardop wat je net gelezen of gehoord hebt. Dat dwingt je brein om het even vast te houden in plaats van het meteen te laten verdampen. Bovendien kan ik je deze hacks aanraden:

1. Herhalen

Je werkgeheugen is eigenlijk een tijdelijk buffer; het houdt informatie kort vast, terwijl je ermee aan de slag gaat. Door iets steeds opnieuw te oefenen of bewust te herhalen, krijgt je hersennetwerk de kans om die informatie te consolideren. Dat betekent dat het niet alleen in het werkgeheugen blijft zweven, maar langzaam verankerd wordt in je langetermijngeheugen. Hoe vaker je iets actief ophaalt en toepast, hoe steviger die verbinding wordt, waardoor je het later makkelijker kunt onthouden zonder er actief over na te denken.

2. Visualisatie

Je werkgeheugen trainen kan verrassend goed door informatie om te zetten in beelden die opvallen of grappig zijn. Als je iets moet onthouden, probeer er dan een gek of absurd beeld bij te maken dat je makkelijk voor de geest kunt halen.

Bijvoorbeeld:
Een wiskundige formule voorstellen als een dansende olifant op een trampoline
of
Een boodschappenlijst voorstellen als een mini-optocht van zingende producten.

Hoe bizarder of humoristischer het beeld, hoe beter je hersenen het vasthouden. Door dit regelmatig te oefenen leer je steeds sneller en makkelijker verbanden te zien en blijft informatie langer in je werkgeheugen hangen, voordat het vanzelf naar je langetermijngeheugen doorsijpelt.

3. Rustige studieomgeving

Je kortetermijngeheugen functioneert het beste in een omgeving zonder afleiding. Door te studeren in rustige ruimtes kun je je volledig concentreren op wat je wilt onthouden, waardoor je hersenen de informatie ook daadwerkelijk beter vasthouden.

Elk geluid of onderbreking dwingt je werkgeheugen om opnieuw te schakelen, waardoor je capaciteit sneller wordt opgebruikt.

Kies een plek waar je ongestoord kunt oefenen en waar je niet continu wordt afgeleid door meldingen of achtergrondgeluiden.

4. Meer bewegen

Beweging doet meer dan je spieren versterken; het stimuleert ook je hersenen. Zodra je in actie komt, begint je brein namelijk speciale stoffen aan te maken, zogenaamde neurotrofines. Deze stoffen ondersteunen je hersenen op meerdere manieren, maar hun belangrijkste rol is het creëren van nieuwe verbindingen tussen hersencellen, waardoor ze efficiënter met elkaar communiceren.

De hippocampus is belangrijk voor het geheugen, omdat het de overgang van werkgeheugen naar langetermijngeheugen mogelijk maakt, terwijl de prefrontale cortex juist belangrijk is voor het opslaan van info in je werkgeheugen.

Tijdens lichamelijke activiteit krijgen vooral je prefrontale cortex en hippocampus een flinke stimulans.

5. Gezonde voeding

Uit langdurig onderzoek van het RIVM is gebleken dat gezonde voeding ook een positief effect heeft op ons geheugen. Mensen die over langere tijd gezonde eetgewoonten aanhouden, scoren gemiddeld beter op geheugenprestaties dan wie vaker ongezond eet.

Gezond eten zorgt namelijk voor voldoende brandstof voor je brein, waardoor je geheugen genoeg energie krijgt om informatie vast te houden en te verwerken.

Een handige reminder dus om dagelijks voldoende groente en fruit te kiezen, te gaan voor volkoren producten en de inname van verzadigde vetten te beperken.

6. Goede nachtrust

Een kwalitatieve nachtrust beïnvloedt je geheugen sterker dan je misschien denkt. Stel dat je vandaag iets nieuws leert en vannacht diep en ononderbroken slaapt; de kans is groot dat je het morgen moeiteloos terughaalt. Of het nu gaat om een praktische vaardigheid, zoals dj’en, of om theoretische kennis, zoals ingewikkelde filosofische concepten; je hersenen blijven tijdens het slapen actief. De verbindingen tussen hersencellen worden versterkt waardoor de communicatie soepeler verloopt en jij de informatie de volgende ochtend sneller kunt oproepen.

@tijdwinstAltijd moe, geen energie meer voor leuke dingen, en het gevoel dat je van vakantie naar vakantie leeft?⁠ ⁠ Je bent niet lui. Je batterij is gewoon leeg.⁠ ⁠ Net zoals je telefoon heeft jouw brein een mentale batterij. Maar dit is het verschil: bij een telefoon maakt het niet uit of die op 25% of 75% staat, hij werkt even goed. Bij mensen werkt dat anders. Hoe leger je batterij, hoe meer moeite álles kost.⁠ Volledige video bekijken? Check de link in bio om naar ons Youtube kanaal te gaan! 🔗 #tijdwinst #mentalebatterij #burnoutpreventie #energie #stress #gewoontes #timemanagement♬ original sound – Tijdwinst.com

7. Minder stress

De hippocampus regelt niet alleen wat je kunt onthouden; dit hersengebied helpt ook om je cortisolniveau te verlagen, het hormoon dat je stressgevoel beïnvloedt. Blijft je cortisol langdurig hoog door voortdurende spanning, dan draait je hippocampus overuren. Het brein zit dan zo vol dat er nauwelijks ruimte overblijft om nieuwe dingen op te slaan. Het gevolg is een geheugen dat niet optimaal functioneert.

Een laatste manier om informatie beter te onthouden is door handig gebruik te maken van bekende geheugentechnieken, maar eh… wat is dát nu alweer?

Wat is een geheugentechniek (en wat doet het?)?

Hoe kun je je geheugen daadwerkelijk versterken? Laten we meteen een veelgehoorde mythe de wereld uit helpen; die populaire breinspelletjes verbeteren je geheugen namelijk niet. Onderzoeken laten duidelijk zien dat puzzels, zoals sudoku’s, kruiswoordraadsels en apps die geheugentraining beloven, je hersencapaciteit niet echt vergroten. Dus wat werkt dan wél? Meet the famous: geheugentechnieken!

Geheugentechnieken zijn plat gezegd trucjes om je brein te helpen met dingen te onthouden en sneller terug te halen.

Het mooie is dat deze technieken niet alleen voor school of werk werken; ze maken je brein flexibeler, creatiever en scherper in het onthouden van dingen die er echt toe doen.

Om leerstof namelijk fatsoenlijk op te slaan, is het structureren van informatie van belang. Uit een omvangrijk onderzoek van Piwat Suppawittaya en Pratchayapong Yasri blijkt dat leerlingen en studenten veel beter in staat zijn woorden te onthouden, wanneer ze in samenhangende groepjes worden gepresenteerd dan wanneer ze als losse elementen of andere fragmentarische leerstof worden aangeboden. De verschillen in behaalde testresultaten waren opvallend groot. Zodra de woorden een duidelijke structuur hadden, behaalden de deelnemers moeiteloos hoge scores. Informatie die willekeurig werd gepresenteerd, zoals losse woorden in een woordenlijst (als je net als ik een talenknobbel hebt) of wiskundige formules, bleek veel moeilijker te onthouden. De gemiddelde score was dan gehalveeerd.

Het structureren van wat je leert, is waarschijnlijk een van de slimste strategieën die je als student kunt gebruiken om informatie van je korte termijn geheugen naar je lange termijn geheugen te verplaatsen. Daarom zijn geheugentechnieken vaak zo effectief; ze helpen je brein de juiste verbanden te leggen waardoor onthouden veel makkelijker wordt.

geheugentechnieken helpen je te onthouden

En welke geheugentechnieken dit concreet zijn? Ik stel ze aan je voor:

Welke geheugentechnieken helpen je beter te onthouden? (10 beste tips)

Als student heb je niet altijd het geluk dat informatie vanzelf blijft hangen. Ten eerste is er de constante afleiding; smartphones, sociale media en notificaties maken dat echte concentratie een zeldzaamheid is geworden.

Ons brein houdt van focus in korte periodes, maar moderne prikkels zorgen ervoor dat informatie nauwelijks wordt opgenomen in het langetermijngeheugen.

Daarnaast verandert de manier van studeren. Veel studenten vertrouwen op oppervlakkig leren: lezen, aantekeningen maken en hopelijk onthouden zonder actief te oefenen of de informatie te verwerken. Herhaling, verbanden leggen en zelf uitleggen wordt vaak overgeslagen, terwijl dit actieve leren cruciaal is voor echt onthouden.

Stress speelt ook een grote rol. Tentamens, deadlines en prestatiedruk zetten het brein onder spanning waardoor het moeilijker wordt nieuwe informatie vast te leggen. Slaapgebrek versterkt dit probleem; tijdens slaap verwerkt het brein wat je overdag hebt geleerd en zonder voldoende rust blijft die informatie oppervlakkig.

Gelukkig zijn er wel manieren om je geheugen een flinke boost geven. Ik behandel hier de 10 beste geheugentechnieken voor studenten:

1. Loci methode oftewel geheugenpaleis

De Loci methode is een techniek die stamt uit het Oude Griekenland. Tegenwoordig kennen we dankzij Sir Arthur Conan Doyles detective Sherlock Holmes deze geheugentechniek beter onder de naam: Geheugenpaleis (“O, die bedoel je!”). Het Geheugenpaleis is een van de krachtigste technieken om informatie te onthouden, omdat het inspeelt op iets waar ons brein van nature goed in is: ruimtelijke beelden en verhalen onthouden. In plaats van woorden of feiten los van elkaar te stampen, plaats je ze in een denkbeeldige omgeving die je goed kent, zoals je eigen huis of een vaste wandelroute door je buurt.

Voorbeeld:
Je moet een boodschappenlijst onthouden met vijf producten: melk, eieren, appels, cereals en kattenvoer. Deze 5 producten plaats je nu in je huis. De melk ligt verspild over je deurmat. In je halletje hangen de eieren aan de kapstok. De appels rollen uit zichzelf in een cirkel door de eetkamer heen, terwijl de cereals hun reclame tune zingen vanuit de keuken. Je tonnetje ronde kat, die al het kattenvoer opgesmikkeld heeft, komt je nonchalant een knuffel geven.

Door informatie te koppelen aan specifieke plekken of objecten wordt het onthouden een stuk eenvoudiger, omdat je brein de route als geheugensteun gebruikt. Bovendien zorgt de vreemdheid van de beelden (Ik bedoel: wie hangt er nu eieren aan een kapstok?) ervoor dat de info blijft hangen. Ook het koppelen van gevoelens aan een bepaald beeld helpt onthouden: als je dus moet lachen (je kat is zo rond als een ballon) of je wordt boos (wie heeft die melk over je deurmat gestrooid) om een bepaalde visualisatie, dan blijft dit beter kleven.

Een bekende variant van de Loci methode is de Roman Room. Onze time management expert Björn Deusings spreekt erover in dit videootje:

2. Mnemotechniek

Nee, vrees niet, ik begin niet van alle info over mijn woorden te vallen. Mnemo is goed gespeld. Het is namelijk de wetenschappelijke term van iets dat iedereen wel kent: de ezelsbruggetjes.

Bekende voorbeelden:

  • ‘t kofschip voor de vervoeging van werkwoorden (of ‘t fokschaap, if you will)
  • TVTAS voor de Waddeneilanden (hoewel ik nog steeds niet weet of Terschelling of Texel eerst is)
  • Maak Van Acht Meter Japanse Stof Uw Nachthemd (of ook wel: Mijn Vader At Meestal Jonge Spruitjes Uit Nieuwe Potten) voor de planeten van ons zonnestelsel

En waarom werkt dit? Een ezelsbruggetje slaat zo goed aan, omdat het een duidelijke verbinding in je hersenen aanlegt die je moeiteloos kunt volgen. Het vormt een soort kader voor iets wat eerder lastig te onthouden was; ineens past alles netjes in elkaar.

3. Liedjes of rijmpjes

Muziek heeft de eigenaardige eigenschap om zich vast te klampen aan je geheugen. Denk maar aan dat ene deuntje dat je dagenlang blijft neuriën zonder dat je dat wilt. Precies dat kun je gebruiken in je voordeel. Als je rijmpjes of liedjes maakt van wat je wilt onthouden, veranker je informatie op een andere manier in je brein. Woorden krijgen ritme, ritme krijgt emotie en emotie maakt herinneringen sterker. Zoek dus eens of er al een liedje bestaat over wat je probeert te leren; zo niet, maak er zelf één. Het mag simpel zijn, zelfs kinderachtig, als het maar blijft hangen. Voor rijtjes, regels of formules werkt het verbazingwekkend goed. Wat je zingt, vergeet je niet zomaar, dus zingen maar (hoewel niet als je in je klaslokaal, collegezaal of rustruimte zit natuurlijk)!

4. Chunking

Chunking is een andere geheugentechniek, waarbij je informatie opsplitst in overzichtelijke, betekenisvolle blokken of “chunks” zodat je het makkelijker kunt onthouden. In plaats van een lange reeks losse feiten te onthouden, groepeer je vergelijkbare items tot één samenhangend geheel. Je hersenen kunnen zich zo meer informatie tegelijk herinneren, omdat ze werken met patronen in plaats van losse elementen.

Chunking is het hercoderen van kleinere informatie-eenheden in grotere, bekende eenheden. Chunking wordt vaak verondersteld te helpen de beperkte capaciteit van het werkgeheugen (WM) te omzeilen.

Je kunt chunking ook toepassen op leren: bij het leren van een lange lijst woorden of begrippen, groepeer je ze per thema of betekenis. Zo onthoud je niet twintig losse woorden, maar bijvoorbeeld vijf groepen van vier woorden. Het werkt vooral goed, omdat je hersenen beter patronen herkennen dan willekeurige losse items.

Bekendste chunking voorbeeld:
In plaats van te proberen 10 losse cijfers te onthouden zoals 0612345678, splits je het in stukjes: 06 1234 5678. Elk blokje vormt één geheugeneenheid, wat veel makkelijker is.

5. Associaties

Of je nu je Spaans eens wilt oppakken of het getal pi tot wel 50 cijfers achter de komma wilt onthouden, grote hoeveelheden informatie vasthouden blijft een uitdaging. Ons brein onthoudt echter informatie veel beter, wanneer het een nieuw gegeven kan koppelen aan iets wat het al kent. Associaties werken daarom als bruggen tussen onbekend en vertrouwd, waardoor losse feiten betekenis krijgen en makkelijker op te roepen zijn. In plaats van woorden of cijfers als op zichzelf staande blokjes te zien, verbinden we ze met beelden, verhalen of emoties. Die verbinding maakt het geheugen actief en levendig waardoor het veel minder snel vervaagt.

Voorbeeld:
Je krijgt een nieuwe docent met een moeilijke achternaam, maar die altijd een Tweed jasje draagt. Telkens als je zijn naam later probeert te herinneren, zie je automatisch die Tweed jas voor je waardoor de naam Dierckxsens uiteindelijk veel makkelijker blijft hangen.

geheugentechnieken die voor studenten werken zoals geheugenpaleis

6. Opschrijven

Aantekeningen maken helpt je om iets beter te onthouden; het voelt misschien vanzelfsprekend, maar er zit een wetenschappelijke reden achter. Zodra je iets met de hand opschrijft, activeer je het ‘reticulaire activeringssysteem’ of RAS. Dat systeem zorgt ervoor dat je hersenen niet alleen de informatie opnemen, maar ook betrokken raken bij het fysieke proces van schrijven. Wil je dus echt dat nieuwe kennis blijft hangen, laat dan je laptop even links liggen en pak een pen; dan verankert je geheugen de informatie een stuk steviger.

7. Mindmaps

En als je dingen dan toch al aan het noteren bent, weidt de vorige stap dan nog een beetje verder uit door een woordweb of mindmap te maken.

Een mindmap is een visuele manier om informatie te ordenen waarbij je begint met een centraal onderwerp en daar takken van ideeën omheen bouwt.

Door woorden, beelden of kleuren te gebruiken wordt de informatie niet alleen overzichtelijker, maar ook beter verbonden in je geheugen. Mindmaps maken het makkelijker om verbanden te zien, waardoor je onthouden veel vloeiender gaat. Je hersenen houden van structuur en associaties, dus door een mindmap te maken, leg je automatisch linkjes tussen verschillende stukken informatie.

Mindmap voorbeeld:

8. Delen

Wat ook opvalt is dat wanneer jij de kennis die je hebt opgedaan aan iemand anders uitlegt, je deze zelf veel beter kunt vasthouden. Dit fenomeen, bekend als het ‘protégé-effect’, werkt omdat je tijdens het uitleggen je eigen begrip aanscherpt; je ziet direct waar je nog dingen mist en behandelt bepaalde informatie extra aandachtig en zorgvuldig. Op die manier krijgt je geheugen een extra boost en blijft de kennis langer beschikbaar. Once again blijkt: praten helpt!

9. Spaced repetition

Spaced repetition is eigenlijk de gouden standaard als het gaat om effectief onthouden. Het principe is eenvoudig maar krachtig: je leert iets niet één keer en vergeet het daarna langzaam, maar je herhaalt de informatie op steeds strategisch gekozen momenten. Eerst kort na het leren, daarna na een dag, dan na een paar dagen, daarna na een week, enzovoort. 

Waarom werkt het zo goed? Ons geheugen heeft een natuurlijk verloop: nieuwe informatie wordt eerst korte termijn opgeslagen en vervaagt daarna snel als je er niets mee doet. Door op het juiste moment te herhalen, voorkom je dat de informatie verdwijnt en verplaats je het naar het langetermijngeheugen.

Het slimme van spaced repetition is dat je niet lukraak herhaalt, maar precies op het punt dat je het dreigt te vergeten.

10. Snellezen

Onze laatste tip om informatie makkelijker te onthouden, is het ontwikkelen van vaardigheid in snellezen. Misschien denk je niet meteen aan een verband tussen snellezen en een sterker geheugen. Toch werkt het uitstekend, mits je het goed toepast; met deze methode kun je snel de kern van een tekst oppikken, waardoor je niet ieder klein detail in je hoofd hoeft te prenten.

Meer leren over snellezen en geheugentechnieken?

Tijdens onze 1-daagse training Snellezen, Mindmapping en Geheugentechnieken leer je niet alleen om minimaal twee keer zo snel te lezen, maar ook om slimmer te leren. We laten zien welke geheugentechnieken je helpen om informatie beter te onthouden. Deze cursus gaat dus verder dan alleen sneller lezen; het is een aanpak om de kennis die je tot je neemt sneller te verwerken en langer te onthouden. Vond je dit artikel dus interessant? Meld je dan snel aan bij een van onze locaties.

In deze video legt trainer David je drie snelleestechnieken kort uit.

Studeren kan dus veel slimmer met deze geheugentechnieken

Je geheugen is geen mysterie dat je maar moet accepteren zoals het is. Je kunt je geheugen gewoon makkelijk trainen. Door te begrijpen hoe je zintuiglijk geheugen, werkgeheugen and langetermijngeheugen samenwerken, krijg je grip op wat je onthoudt en waarom sommige dingen blijven hangen terwijl andere vervagen. Geheugentechnieken, zoals de Loci methode, chunking en ezelsbruggetjes, maken verbindingen sterker en actiever, zodat informatie makkelijker je hoofd in én uit gaat. Het gaat niet om harder leren maar om slimmer studeren.

Begin daarom eens klein maar concreet: herhaal actief, maak gekke beelden, schrijf op wat je wilt onthouden en experimenteer met liedjes of mindmaps. Elke stap versterkt de paden in je brein en maakt de weg vrij voor nieuwe kennis. Dus waarom wachten op een supergeheugen als je vandaag al kunt starten met trainen? Pak één techniek en probeer hem uit tijdens je volgende studeersessie; kijk zelf hoe veel makkelijker informatie blijft hangen en hoeveel tijd je daardoor overhoudt voor je volgende studentenfeestje (en de voorbereidingen daarvan)!

Natasja Bartholomé,
High performance blogger voor Tijdwinst.com

Veelgestelde vragen over geheugentechnieken voor studenten

  • Welke 3 soorten geheugen zijn er?

    Er zijn 3 hoofdcategorieën in ons geheugen te onderscheiden: het zintuiglijk geheugen, het kortetermijngeheugen en het langetermijngeheugen.

  • Wat is de beste methode om te studeren?

    Als het gaat om studeren is er niet één geheugentechniek die voor iedereen de absolute winnaar is, maar een combinatie van bewezen methodes werkt vaak het best:

    • Spaced repetition (gespreide herhaling)
    • Geheugenpaleis
    • Associaties
    • Chunking (informatie opdelen)
    • Snellezen
    • Praten over de stof
    • Opschrijven
    • Ezelsbruggetjes
    • Liedjes of rijmpjes
    • Woordweb of mindmap

  • Hoe kun je het beste je geheugen trainen?

    Door je leerstof te herhalen op de juiste momenten (spaced repetition). Besteed echter ook aandacht aan visualisaties van je leerstof, genoeg ontspanning en beweging op een dag, gezond eten, voldoende nachtrust en een rustige studieplek realiseren.

  • Wat is de beste geheugentraining?

    Tijdens onze eendaagse training Snellezen, Mindmapping en Geheugentechnieken leer je veel praktische handvatten om na de cursus mee aan de slag te gaan. We leren je sneller lezen, waardoor je tijd bespaart tijdens het studeren zonder dat dit ten koste gaat van je tekstbegrip. Bovendien leer je een woordweb te maken en maak je kennis met technieken zoals het Geheugenpaleis.

  • Welke geheugentechnieken werken het beste voor studenten?

    De meest effectieve technieken voor studeerwerk zijn:

    • Associëren
    • Chunking
    • Herhalen
    • Kennis delen
    • Liedjes of rijmpjes maken
    • Loci methode (route door een kamer)
    • Mindmapping
    • Mnemotechniek
    • Snellezen
    • Zaken opschrijven

  • Hoe kun je grote hoeveelheden studiestof sneller onthouden?

    Technieken die echt verschil maken voor kenniswerkers en studenten zijn:

    • Chunking
    • Mind Palace
    • Spaced repetition
    • Woorden aan beelden koppelen
    • Snellezen met een methode zonder regressie

  • Wat is het verschil tussen korte- en langetermijngeheugen bij studeren?

    Ze werken samen, maar doen iets totaal anders. Zie het kortetermijngeheugen (werkgeheugen) als een tijdelijke werkplek die snel vol raakt; het houdt nieuwe info vast voor snelle besluiten. Het langetermijngeheugen is de stabiele bibliotheek die groeit zodra je informatie actief verwerkt en herhaalt. Hier ontstaat echte beheersing, omdat je stof niet alleen tot je neemt, maar ook verankert.

  • Hoe gebruik je een geheugenpaleis voor het leren van theorie of begrippen?

    Maak het visueel, concreet en een tikje overdreven. Zo pak je het aan:

    1. Kies een plek die je goed kent.
    2. Bepaal een vaste looproute.
    3. Koppel ieder begrip aan één plek waar je langs loopt.
    4. Maak het belachelijk beeldend.
    5. Verbind het beeld aan de betekenis, niet alleen aan het woord.
    6. Loop het paleis regelmatig langs in je hoofd.

  • Helpen ezelsbruggetjes echt bij het beter onthouden van informatie?

    Ja, absoluut. Ezelsbruggetjes geven je brein een haakje waardoor informatie makkelijker blijft hangen. Je koppelt iets abstracts aan iets dat je al kent of aan iets opvallends. Hierdoor hoeft je geheugen minder hard te werken en ontstaat er sneller een helder spoor naar de informatie die je nodig hebt.

  • Welke rol speelt herhaling (spaced repetition) bij effectief studeren?

    Herhaling is de versteviging van het pad dat je brein moet volgen om informatie terug te halen. Bij spaced repetition spreid je die herhaling bewust: je activeert de stof nét op het moment dat je het dreigt te vergeten. Dit korte herstelmoment maakt de neurale verbinding sterker, waardoor je langer onthoudt met minder blokken.

  • Hoe kun je namen, formules of jaartallen beter onthouden?

    Door er iets mee te dóen in plaats van ze alleen te lezen. Gebruik associatie, visualisatie of storytelling. Koppel een naam aan een opvallend detail of geluid. Bij formules helpt het om de logica in stappen hardop uit te leggen. Jaartallen onthoud je beter door ze te plaatsen in een visuele tijdlijn gekoppeld aan bekende gebeurtenissen.

  • Wat zijn handige apps of tools voor geheugen- en leertechnieken?

    Er zijn tools die je leerproces krachtig ondersteunen:

    • Anki en Memrise voor spaced repetition.
    • MindMeister voor het leggen van verbanden via mindmaps.
    • Notion voor het slim structureren van ideeën en notities.

  • Hoe kun je concentratie en geheugen tegelijk trainen?

    Door te werken in korte gerichte blokken (zoals de Pomodoro-techniek) waarin je informatie actief verwerkt. Dwing jezelf volledig aanwezig te blijven en combineer dit met actieve methoden zoals samenvatten in eigen woorden of jezelf vragen stellen. Je brein houdt van duidelijke doelen en ritme.

  • Wat doen geheugenatleten anders dan gewone studenten?

    Geheugenatleten sturen hun brein actief in plaats van passief op te nemen. Ze maken saaie feiten creatief en beeldend. Ze bouwen geheugenpaleizen en gebruiken ritme en beweging. Je hebt geen uitzonderlijk talent nodig om dit ook te doen, alleen de bewuste keuze om je brein te trainen met visuele associaties.

Wie zijn wij? | Tijdwinst.com

Bij Tijdwinst helpen we al ruim 20 jaar mensen slimmer werken, met minder stress en meer plezier. Onze eendaagse trainingen zijn praktisch, to-the-point en direct toepasbaar. Of je nu je timemanagement wilt aanscherpen, assertiever wilt communiceren of sneller informatie wilt verwerken: wij hebben er een training voor.